خیلی دور ، خیلی نزدیک سقوط عثمانی

کد خبر: ۵۲۴۱۷۴

تاریخ: ۲۳ مرداد ۱۳۹۴ - ۱۳:۴۲

حزب عدالت و توسعه که استراتژی نوعثمانی را با تغییر سیستم حکومتی ترکیه دنبال می کند نتوانست با احزاب این کشور برای تشکیل کابینه ائتلاف کند و انتخابات زودهنگام برگزار خواهد شد. این موضوع بیم و امیدهای فراوانی را برای اردوغان ایجاد کرده است.

در روزهایی که ترکیه با تهاجم بی محابا به نیروهای کرد سوریه و پ.ک.ک با عنوان نبرد با تروریسم و داعش حمله می کند ، در راهروهای پارلمان ترکیه تنش هایی که سرآغاز آنها ازدست رفتن اقتدار حزب عدالت و توسعه بود با ناکامی «احمدداوود اوغلو» در تشکیل دولت تکمیل شد.

انتخاباتی که در تاریخ 7 ژوئن در ترکیه برگزار شد، نتیجه تعیین‌کننده‌ای در پی نداشت؛ هیچ یک از احزاب نتوانستند اکثریت را از آن خود کنند و حزب عدالت و توسعه نیز تنها با ائتلاف با احزاب مخالف، می‌تواند تشکیل کابینه دهد؛ احزابی که بشدت مخالف سیاست‌های داخلی «رجب طیب اردوغان» و «احمد داود اوغلو»، رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر، هستند و استراتژی نوعثمانی را دردسری بزرگ برای ملت ترکیه می دانند.»

«صلاح الدین دمیرتاش» رهبر حزب دموکراتیک خلق ها که به نوعی اقتدار حزب عدالت و توسعه را با انتقادتش به چالش کشیده بود و توانست شگفتی ساز انتخابات پارلمانی شود همراه ملی گرایان حزب حرکت ملی بلافاصله به هرگونه ائتلافی با حزب عدالت و توسعه نه گفتند.

بعد از انتقادات منسجم احزاب مخالف اردوغان احتمال ائتلاف میان احزاب دموکراتیک خلق،جمهوری خلق و حرکت ملی به عنوان اپوزیسیون ترکیه که 65 درصد کرسی های پارلمان را در اختیار داشتند مطرح شد اما موضع گیری «سمیح یالچین» ، معاون رهبر حزب حرکت ملی مبنی بر اینکه «ما با یک مار درون کیسه نمی‌رویم!» معادله را به نفع حزب عدالت و توسعه تغییر داد. سردرگمی احزاب ترکیه برای ائتلاف و رد و بدل شدن الفاظ تند میان آنها خاکستر تنش های قدیمی میان 4طیف عمده سیاسی ترکیه را شعله ور کرده است ، موضوعی که با حملات ارتش ترکیه به کردهای عراق و سویه ، همچنین اقدامات تلافی جویانه پ.ک.ک ابعاد غیر قابل محاسبه ای به خود گرفته است.

در همین حال، موضوع سقوط اقتصادی ترکیه مساله ای است که احزاب مختلف تلاش می کنند از آن به نفع خود بهره برداری کنند. ارزش لیر ترکیه در برابر دلار عصر پنجشنبه به وقت محلی با یک و شش دهم درصد کاهش به رقم دو و 82 صدم کاهش یافت. این نرخ برابری، رقمی بی سابقه در تاریخ اقتصاد ترکیه شمرده می شود.
بر اساس گزارش رسانه ها، ارزش لیر ترکیه ممکن است باز هم کاهش پیدا کند و هر سه لیر در ازای یک دلار مبادله شود.

فکر انتخابات زودهنگام

اظهار نظرهای متفاوت و متناقض اردوغان درباره دولت آینده ترکیه و تلاش برای تثبیت نظام ریاست جمهوری به جای نظام پارلمانی این کشور را در نهایت به سمت انتخابات زودهنگام پارلمانی کشاند. به نوشته مطبوعات محلی ،‌ فکر برگزاری انتخابات زودهنگام در نوامبر در درون حزب عدالت و توسعه وجود دارد زیرا رهبری این جنبش با نظرسنجی های جدیدی که بین 42 تا 43 درصد آرا را ( در برابر 40 درصد ژوئن )‌برای آن پیش بینی می کند ، و با این آراء می تواند به تنهایی دولت تشکیل دهد ، دلگرم شده است.

به نظر می رسد اردوغان ،‌ارباب واقعی ترکیه ،‌موافق انتخابات جدید باشد. این انتخابات به حزب عدالت و توسعه امکان می دهد که اکثریت پارلمانی را برای تحقق بلند پروازی واقعی خود در ریاستی کردن نظام سنتی پارلمانی ترکیه ،‌به دست آورد.

به گفته منتقدان اردوغان ،‌ لشکرکشی نظامی که ژوئیه علیه حزب کارگران کردستان پ ک ک در شمال شرقی ترکیه و شمال عراق به موازات حملات نمایشی به داعش در سوریه آغاز کرد ،‌ می تواند رای دهندگان ملی گرا را به سوی او جذب کند.

مهمت ییلماز سرمقاله نویس روزنامه جمهوریت نوشت :« رئیس جمهوری کاملا مخالف هرگونه ائتلاف است ، او می خواهد بلافاصله انتخابات جدیدی برگزار شود. یک روز پس از انتخابات پارلمانی ( هفتم ژوئن ) او به برگزاری این انتخابات فکر می کند.»
برنامه ای که رئیس جمهوری ترکیه چهارشنبه هفته گذشته به سختی توانست آن را پنهان کند!

اردوغان گفت :« احمد داوداوغلو نخست وزیر که من به او برای تشکیل دولت ماموریت دادم ،‌می تواند تدابیری را برای انتخابات جدید و برای تشکیل ائتلاف اتخاذ کند.»

رئیس جمهوری ترکیه گفت :« در عین حال ،‌اگر دو حزب نتوانند به توافق برسند ،‌دنیا به آخر نخواهد رسید.»
به موازات بحران سیاسی،‌ حکومت ترکیه بیست و چهارم ژوئیه « جنگی راعلیه تروریسم »« با حملات هوایی مرگبار به پایگاه های پ ک ک آغاز کردو پ ک ک نیز به نوبه خود حملات روزانه ای را علیه نیروهای امنیتی ترکیه انجام می دهد.

براساس استراتژی اردوغان، نخست وزیر ترکیه شامگاه دیروز(پنج شنبه 21 تیرماه) با اذعان به ناکامی در تشکیل کابینه ترکیه گفت: «  به احتمال زیاد، انتخابات زودهنگام برگزار خواهد شد، چرا که این گزینه، تنها راه حل است و افکار عمومی برای این احتمال، آمادگی دارد»

داود اوغلو، این موضوع را پس از آن اعلام کرد که دیدارش با کمال قلیچدار رئیس حزب جمهوری خواه خلق در کاخ تاریخی آنکارا بدون نتیجه پایان یافت.

حزب جمهوری خواه خلق که شاخص ترین حزب مخالف دولت در پارلمان است، تنها حزب از احزاب مخالف بود که برای تشکیل دولت ائتلافی با حزب عدالت و توسعه اعلام آمادگی کرده بود، اما با این حال، هنوز برای دستیابی به توافق با این حزب، موفقیتی حاصل نشده است.

در این میان، «کمال قلیچدار اوغلو» رهبر حزب «جمهوریت خلق ترکیه» در کنفرانس مطبوعاتی خود در این‌باره خاطرنشان کرد که داوود اوغلو هنوز اقدام به تشکیل دولت نکرده و شرایط موجود را حفظ کرده است و این اقدام، «اخلاقی» نیست.

منابع ترکیه‌ای می‌گویند حزب خلق جمهوری خواه از بین 4 وزارت خانه خارجه، کشور، قضایی و آموزش 3 وزارتخانه را برای خود می‌خواهد .

بر اساس ماده ۱۰۹ قانون اساسی ترکیه، مهلت تشکیل دولت ائتلافی از زمان اعطای مسئولیت برای چنین هدفی از سوی ریاست جمهوری به نخست وزیری ۴۵ روز است. با پایان یافتن ۴۵ روز قانونی در ۲۰ اوت، ریاست جمهوری با استناد به ماده ۱۱۶ قانون اساسی دستور انتخابات زود هنگام را صادر خواهد کرد. بر همین اساس به نظر می‌رسد که سناریوی انتخابات زودرس احتمالی با سرعت رنگ و بوی حقیقی به خود می‌گیرد. با این شکل به احتمال زیاد در نهایت در ۲۲ نوامبر ۲۰۱۵ انتخابات زود هنگام محقق خواهد شد.
در میان عوامل و معادلات غیر قابل محاسبه ترکیه که هرلحظه می تواند نتایج نظر سنجی ها را تحت الشعاع خود قرار دهد ، «فتح الله گولن که سابقا متحد اردوغان بود و رهبری جنبش خدمت را بر عهده دارند می توانند تاثیر گذار باشند.

خودنمایی عبدالله گل

حدود یک ماه پیش ، اردوغان و گل در حاشیه مراسم تدفین ، سلیمان دمیرل، رئیس جمهوری اسبق ترکیه حدود یک ساعت و در حضور «سمیل چیچک» ، رئیس پارلمان ترکیه با یکدیگر دیدار کردند. از این دیدار تاکنون خبر یا گزارشی منتشر نشده است.

بازگشت دوباره گل به صحنه فعال سیاست موجب تاثیرگذاری در راهبردهای حزب حاکم عدالت و توسعه و در راس آنها نیز تغییر سیستم پارلمانی به سیستم ریاستی خواهد شد.

احمد سفار، مشاور رسانه ای گل  که اخیرا کتابی را با عنوان «سوء استفاده» منتشر کرده و در آن حزب عدالت و توسعه را خطاب قرار داده، می نویسد که اردوغان در طول دوران ریاست جمهوری عبدالله گل تلاش بسیاری کرد که او را از عرصه قدرت دور کند و نگذارد دیگر او فردی تصمیم گیر در کشور باشد، او همچنین تلاش کرد نزدیکان به او را از حزب دور کند و مانع از نامزدی دوباره او به سمت ریاست جمهوری شود یا حتی بعد از پایان دوران ریاست جمهوری اش به حزب باز گردد.

پیش از این رسانه های نزدیک به اردوغان حملات شدیدی را متوجه رئیس جمهوری سابق ترکیه و مشاورانش کرده بودند که به گفته مشاوررسانه ای عبدالله گل، در حقیقت تلاش برای انجام توطئه ای علیه گل در درون حزب عدالت و توسعه بوده است. پس از ناکامی اردوغان در انتخابات پارلمانی ، حزب عدالت و توسعه تغییر رویه داد و از تخریب عبدالله گل دست کشیدند.

کتاب احمد سفار بحث و جدل های بسیاری را نزد رسانه ها و سیاستمداران ترکی دور از حزب، به وجود آورده است. به گونه ای که بسیاری بر این اعتقادند که اردوغان برای جبران مافات و همچنین نجات خود از بحران سیاسی جاری به دنبال ایجاد زمینه ای برای بازگشت عبدالله گل است تا علاوه بر نجات خود حزب عدالت و توسعه را نیز از تنگنای فعلی اش نجات دهد. همچنین بسیاری این احتمال را می دهند که احتمالا عبدالله گل، نخست وزیر جدید ترکیه شود و احمد داوود اوغلو از این سمت کنار رفته و دوباره به وزارت امور خارجه بازگردد. همچنین محدودیت های تازه ای را علیه اردوغان اعمال کنند تا دیگر او نتواند در امور دولت و وضعیت اقتصادی کشور دخالت کند.

این در حالی است که افراد نزدیک به رئیس جمهوری ترکیه اجرای چنین سناریویی را بعید می دانند و می گویند که گل باید همچنان از حزب دور باشد. هر آن چه در سال های گذشته به او دادند کافی است، اردوغان این فرصت را به وجود آورد تا اولین رئیس جمهور حزب باشد.

در مقابل، بسیاری از سیاستمداران مخالف و بسیاری از اقتصاددانان بر بازگشت ایجابی عبدالله گل به عرصه سیاسی در حزب عدالت و توسعه اشاره می کنند و می گویند که او می تواند از شدت تنش ها و دسته بندی های سیاسی و افکار عمومی بکاهد. به اعتقاد آنها بسیاری از مخالفان حاضر به تعامل با گل هستند و او در حل اختلافات سهم مهی دارد و اقتصاد ترکیه نیز به او اعتماد بسیاری دارد.

در میان چانه زنی های پنهان اردوغان با گل موضوعی که مشهود است حزب عدالت و توسعه به شدت نگران این است که رئیس جمهوری سابق ترکیه که اتفاقا سابقا با گولن رفاقت صمیمی داشته است برای اعاده حیثیت به صورت مستقل وارد انتخاب شود و احزاب مختلف منهای ملی گرایان کمالیست را گرد خود جمع نماید.

بسیاری عبدالله گل را خردمند سیاست ترکیه می دانند. در کنار اضطراب اردوغان ، عبدالله گل تاکنون بکرات مخالفت خود با سیستم ریاستی بدانگونه که مورد نظراردوغان است را اعلام کرده و در صورتی که گل به صحنه فعال سیاست بازگردد در چنین صورتی این مساله نیز به نحوی مورد بازبینی اردوغان و همچنین حزب عدالت و توسعه قرار خواهد گرفت.

ترکیه ظرف 3 ماه آینده منتهی به انتخابات زودهنگام پارلمانی صحنه اتفاقات و معادلات خارق العاده ای خواهد بود که هر کدام به تنهایی می تواند سرنوشت این کشور را تحت الشعاع خود قرار دهد و سقوط رویاهای عثمانی را خیلی دور ، خیلی نزدیک نماید.