خشم صهیونیست ها از تعهد آمریکا به ایران در جنگ سایبری

محسن عسگریان *

کد خبر: ۵۲۳۳۹۹

تاریخ: ۱۹ مرداد ۱۳۹۴ - ۱۷:۲۷

بازخوانی بند 10 ضمیمه سوم برجام پیرامون تعهد کشورهای 1+5 به همکاری در زمینه امنیت هسته ای

توافق هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران و کشورهای 1+5 ماحصل 20 ماه مذاکره مداوم و نیز بیش از یک دهه تنش، تهدید، تحریم و مذاکره است. برآیند این پروسه طولانی‌مدت و پیچیده، منجر به تهیه متنی 159 صفحه‌ای از تعهدات دو طرف تحت عنوان «برجام» یا همان برنامه جامع اقدام مشترک شد که به امضای نمایندگان کشورهای ایران، آمریکا، فرانسه، انگلستان، روسیه، چین و آلمان رسید. هرچند مخالفان توافق هسته‌ای در ایران و آمریکا تلاش دارند توافق را به نفع رقیب جلوه دهند اما همچنان که وزرای خارجه جمهوری اسلامی ایران و آمریکا بارها تاکید کرده‌اند، توافق هسته‌ای از نوع معادلات برد- برد می باشد که طرفین در ازای چشم‌پوشی از برخی خواسته‌های خود و پذیرش برخی محدودیت های موقت، امتیازهایی را در سایر بخش‌ها اخذ کرده‌اند. از این رو با توجه به این که دو کشور ایران و آمریکا به عنوان دو عضو اصلی مذاکرات در رویکردی انعطاف‌پذیرانه بخشی از خواست های خود را بصورت داوطلبانه نادیده گرفته‌اند، مخالفان و منتقدان داخلی از این فرصت در جهت مطامع جناحی و سیاسی استفاده کرده‌ و سعی می‌کنند با بزرگ‌نمایی داده‌ها توافق را به سود طرف مقابل معرفی کرده و اهمیت و ارزش توافق را نزد افکار عمومی کاهش دهند.

پذیرش حق غنی‌سازی ایران، تداوم چرخه صنعت هسته‌ای و رفع تحریم‌های بین‌المللی دستاوردهای آشکار ایران در این مذاکرات است، اما در بندهای مختلف متن برجام شواهدی دیگر از امتیازات ایران به چشم می‌خورد که بخشی از نگرانی و اختلاف نظر آمریکا با اسرائیل و مخالفان داخلی درباره توافق هسته‌ای برخواسته از همین اصول و مواد مندرج در متن برجام است.

یکی از اصلی‌ترین نگرانی‌های مخالفان توافق هسته‌ای به‌ویژه در اسراییل مربوط به بند 10 ضمیمه 3 برجام در صفحه 142 است که نشان از ظرافت و تخصص تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای در اخذ امتیازات مختلف از طرف مقابل است. در این بند عنوان شده است: «اعضاء 1+5 و احتمالا دیگر کشورها، چنانچه متناسب باشد، آماده همکاری با ایران بر روی اجرای دستورالعمل های راهنما و روش های موثر امنیت هسته ای میباشند. همکاری در زمینه های زیر می تواند مد نظر باشد:

1-10: همکاری به شکل دوره های آموزشی و کارگاه های آموزشی برای تقویت توانایی ایران جهت جلوگیری، حفاظت و پاسخ دهی به تهدیدات امنیت هسته ای در تاسیسات هسته‌ای و سیستم‌ها، همچنین فراهم کردن امنیت هسته‌ای پایدار و موثر و سیستم‌های حفاظت فیزیکی.
2-10: همکاری از طریق آموزش و کارگاه‌های آموزشی برای تقویت توانایی ایران برای حفاظت در برابر، و پاسخ‌دهی، به تهدیدات امنیت هسته‌ای شامل خرابکاری همچنین فراهم کردن امنیت هسته‌ای پایدار و موثر و سیستم‌های حفاظت فیزیکی.»

این بند در حقیقت تعهد آمریکا و دیگر اعضا 1+5 در برجام برای همکاری با ایران در زمینه امنیت هسته‌ای را شامل می‌شود؛ امنیت و ایمنی هسته‌ای مجموعه‌ای از قواعد، اصول و علومی هستند که به منظور ایمن نگه داشتن مراکز، تاسیسات و فعالیت‌های مربوط به فناوری هسته‌ای باید رعایت شود. حوادث مرتبط با فعالیت‌های هسته‌ای به دلیل اثر مهلک و طولانی مدت بر انسان‌ها و طبیعت باید از ضریب ایمنی بالایی برخوردار باشند و حوادث اخیر به ویژه در حادثه چرنوبیل و نیروگاه فوکوشیما ارزش و اهمیت این موضوع را دوچندان کرده است.

هرچند ایران بارها اعلام کرده است در زمینه حفظ امنیت تاسیسات زیربنایی خود بخصوص هسته‌ای آماده و خودکفاست، اما تعهد اعضای 1+5 به همکاری با ایران در حفظ امنیت تاسیسات هسته‌ای در نوع خود دستاوردی بزرگ محسوب می‌شود که خشم اسراییلی‌ها را از این موضوع برانگیخته است. سابقه همکاری اسراییل و آمریکا در سناریوهای خرابکارانه بر علیه تاسیسات هسته ای ایران (بعنوان نمونه، انتشار ویروس استاکس‌نت و ...) بر همگان اشکار است، اما این‌بار برخلاف رویه های پیشین، ایالات متحده در کنار دیگر اعضای 1+5 متعهد می‌شود نه تنها دست به چنین اقداماتی نزند بلکه با همکاری ایران از هرگونه حمله خرابکارانه علیه تاسیسات هسته‌ای کشورمان جلوگیری نماید.

این موضوع در جلسه جان کری و ارنست مونیز در کمیته روابط خارجی سنای آمریکا نیز به موضوعی پرتنش تبدیل شد. سناتورهای آمریکایی با اشاره به این بند از برجام این پرسش را از تیم مذاکره‌کننده‌آمریکا داشتند که اگر اسرائیل به این نتیجه برسد که این توافق باب میل او نیست و بخواهد در برنامه هسته‌ای ایران یا تأسیسات آن خرابکاری کند، آیا این توافقی که ما آن را امضاء کرده‌ایم ما را موظف می‌کند که از ایران در برابر خرابکاری اسرائیل حمایت کنیم؟ پرسشی مهم و حیاتی برای مخالفان توافق هسته‌ای در آمریکا که خود تثبیت و تایید یک موفقیت و دستاورد بزرگ برای ایران است.

هرچند مقامات آمریکایی تلاش کردند مخالفان این بند را قانع کرده و یا با مطرح کردن مباحثی همچون تعهد به امنیت اسراییل، سناتورهای خشمگین را آرام کنند اما برداشت نهایی سناتور مارک روبیو از ایالت فلوریدا و یکی از نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری سال آینده آمریکا از حزب جمهوری‌خواه، در واقع پاسخی پرسش‌گونه به این بند بود: «این دقیقاً نکته ایست که من دارم. اگر اسرائیل دست به حملات هوایی علیه تأسیسات [ایران] بزند آیا این توافق... ما را موظف می‌کند که از ایران در برابر آن تهدید محافظت کنیم و به آن تهدید پاسخ دهیم؟» بند 10 ضمیمه 3 برجام در واقع تایید همراهی و حمایت اعضای 1+5 از ایران در جنگ سایبری است و واضح است که تعهد این کشورها بخصوص دولت آمریکا به اجرای این بند تا چه اندازه صهیونیست‌ها را خشمگین‌تر می‌سازد، موضوعی که از یک سو مهر تاییدی بر عملکرد تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای است و از سویی دیگر می‌تواند تداوم تنش و اختلاف‌نظر میان آمریکا و اسراییل را در باب توافق هسته‌ای باعث شود.

* پژوهشگر حوزه خلع سلاح و امنیت بین الملل