نگاه شما: دولت محيط زيست با مديريت برقآبي يا سبزآبي؟

بخش «نگاه شما» برای ارائه و معرفی «نگاه» مخاطبان «تابناک» به همه موضوعات است. هر مخاطب «تابناک» می‌تواند با مد نظر قرار دادن شرایط همکاری با این بخش، «نگاه» خود را ارسال کند تا در معرض دید و داوری دیگر مخاطبان قرار گیرد.

کد خبر: ۵۱۵۰۸۶

تاریخ: ۱۷ تير ۱۳۹۴ - ۰۱:۲۵

حسین ارغوانی: اظهارات مهم رئيس محترم جمهور در ديدار با اعضاي سازمان محيط زيست به مناسبت روز جهاني محيط زيست با اين مضمون که دولت يازدهم دولت محيط زيست است و همه بايد از ظلمهائي که در حق طبيعت و محيط زيست انجام داده ايم توبه کنيم و براي احياي مجدد آن تلاش کنيم و محيط زيست بايد اولويت اول دولت و نظام و کشور و مردم باشد در کنار تاکيدات چندي پيش مقام معظم رهبري در باره لزوم حفظ محيط زيست و جلوگيري از تخريب طبيعت و کوه و جنگل و تغيير کاربري زمينهاي منابع طبيعي  تحت هر نام و عنواني حاکي از اهميت داشتن موضوع محيط زيست براي نظام و کشور است.

اين سخنان و تاکيدات اقتضا دارد تا هيئت دولت در جهت تحقق اين اهداف و آرمانهاي ملي و انساني  گام هاي عملي بردارد تا در حد سخن و موعظه و شعار باقي نماند. بنا به قول رئيس جمهور محيط زيست يک امر تفنني و تزئيني نيست بلکه يک امر ضروري و حياتي و راهبردي است. ما به بهائي بسيار گزاف به اين نتيجه  رسيده ايم. وضعيتي که ما اکنون در آن به سر مي بريم حاصل چهار دهه بي توجهي دولتها به محيط زيست و برداشت بي رويه از منابع طبيعي پس از انقلاب بوده است   لذا بعنوان يک شهروند علاقه مند به محيط زيست و کارشناس بخش انرژي به دولت و رئيس جمهور پيشنهاد مي کنم تا در گام اول ساختار دولت در اين زمينه اصلاح شود.
اگر قرار است که محيط زيست اولويت اول دولت و کشور باشد اين امر نياز به برنامه و بودجه و بازوي اجرائي وسازمان و تشکيلات درخور دارد. سازمان محيط زيست با اين حجم بودجه و امکانات و افراد نمي تواند اولويت اول  کشور باشد. سازماني که براي اطفاء حريق جنگلها حتي يک بالگرد در مناطق جنگلي در اختيار ندارد آيا بايد با چنگ و دندان آتش را خاموش کند؟ سازماني که اختيار مديريت منابع آب را ندارد و آب پشت سدهاي وزارت نيرو جمع مي شود تا همه براي مصارف کشاورزي و شرب و صنعتي به مصرف برسد و سهم زمين و حقابه محيط زيست يا اصلا داده  نمي شود و يا باندازه لازم و کافي داده نمي شود آنوقت سازمان محيط زيست بايد از کجا آب بياورد تا از خشک شدن تالابها و سفره هاي آب زير زميني جلوگيري کند و مراتع و جنگلها را از نابودي نجات دهد؟

بسيار مايه تاسف و تاثر است که اين کشور براي اداره ورزش قهرماني که مربوط به فدراسيونها و باشگاهها و بخشهاي غير دولتي و خصوصي است و ريطي به دولت ندارد وزارت خانه و تشکيلات و برنامه و بودجه دارد اما براي مديريت آب و منابع طبيعي و محيط زيست که اولويت اول کشور و مردم و دولت است و در اين زمينه بحران جدي دارد تشکيلات منسجم و برنامه و بودجه مناسب ندارد.
مشکل اصلي محيط زيست اولا در افزايش جمعيت و بيش از آن در توزيع نامتوازن جمعيت و ثانيا در ساختار نامتناسب و غير منسجم دولت است. حفظ محيط زيست بيش از هر چيز به منابع طبيعي و آب و  آبخيز داري مربوط و وابسته است بيش و پيش از آنکه آب به توليد برق و سد و نيروگاه و انرژي برقآبي وابستگي داشته باشد  اما مديريت هر يک از اين عوامل در دست يک سازمان و وزرات خانه جداگانه و مستقل است. مديريت آب در دست وزارت نيرو است و منابع طبيعي و آبخيز داري در تحت نظر وزارت کشاورزي است.

وزارت نيرو از يکسو با احداث سدهاي متعدد بدون مطالعات زيست محيطي بر روي رودها و تجميع آبهاي جاري در پشت آنها با هدف مهار آبهاي رو زميني براي توليد همزمان برق و تامين آب شرب و مصارف کشاورزي و صنعتي سبب خشک شدن سفره هاي آب زير زميني در طي مسير طولاني و طبيعي و تاريخي رودها و بر هم خوردن تعادل طبيعت و محيط زيست شده و از سوي ديگر با رها کردن مديريت منابع آب زير زميني در دست مردم و بهره برداران خصوصي سبب غارت آن در طي سالهاي گذشته و پائين رفتن قابل ملاحظه سطح آبهاي زير زميني و فرو نشست دشتهاي کشور شده است . وزارت نيرو مسئول اين فجايع زيست محيطي در طي دهه هاي گذشته بوده و همه مسئولين آن در گذشته و حال بايد از گناهان خود توبه کنند.

توبه از گناه مربوط به گناهان فردي است اما خسارت به طبيعت و محيط زيست و منابع ملي يک گناه جمعي و جنايت بر عليه بشريت است و توبه از آن کافي و کار ساز نيست بايد جلو تداوم خسارت گرفته شود. در اينجا  قصد متهم کردن هيچ شخص خاص و توبيخ و محاکمه او نيست . بيش از اشخاص و ادمها ساختارها و تشکيلات نامناسب مقصر و متهمند. مديريت برقآبي متهم رديف اول اين گناه کبيره است و به اين خاطر بايد متوقف شود. گناه مديريت برقآبي اين است که آب را بيش از آنکه مايه تداوم حيات انسان و محيط زيست و زمين ببيند منبع توليد برق و انرژي ديده  است و با اين نگاه وارونه مديريت آب را در ذيل مديريت برق و انرژي قرار داده و در نتيجه سبب نابودي منابع آب و تخريب محيط زيست و زمين گريده است. اين نگاه عوضي بايد عوض شود. آب بايد بيش و پيش از آنکه منبع توليد برق و انرژي ديده شود بايد مايه تداوم حيات انسان و محيط زيست ديده شود. اين نگاه وقتي محقق مي شود که مديريت آب از وزارت نيرو گرفته شود و با مديريت منابع طبيعي و محيط زيست و آبخيز داري در يک جا تجميع شود. مديريت آب بايد از مديريت  برق و انرژي تفکيک گرديده و به طبيعت بازگردد. سدها براي مديريت آب مناسب نيستند و سبب تبخير آب و تخريب زمين و محيط زيست مي گردند مديريت طبيعي آب توسط خود طبيعت و رودها و زمين و مراتع و سفره هاي زير زميني انجام ميشود. زمين و آبخيزها بهترين منابع ذخيره سازي آب هستند. سدها سبب تراکم آب و تجميع جمعيت مي شوند.

در يک کلمه اگر محيط زيست اولويت اول دولت و نظام و کشور است که هست لذا بايد ساختارهاي غلطي که مسبب ايجاد اين وضعيت بوده اند اصلاح گردند تا توبه از گناه قبول شود و بهترين توبه از گناه تخريب محيط زيست و طبيعت و زمين توقف مديريت برقآبي يعني جدائي مديريت آب از برق و انرژي و ايجاد مديريت سبزآبي يعني تجميع مديريت آب و منابع طبيعي و محيط زيست بجاي آن است. اگرچه انرژي برقآبي  پاکترين انرژي است اما مديريت برقآبي چيزي ديگر است حاصل نيم قرن مديريت برقآبي در کشور چيزي به جز ايجاد بحران آب و محيط زيست براي کشور نبوده و براي حل اين بحران در درجه اول بايد مديريت برقآبي متوقف و بجاي آن مديريت سبزآبي ايجاد گردد.

اگر وزارت نيرو دست از مديريت آب شيرين بردارد و آنرا به طبيعت و محيط زيست باز پس دهد از اين پس مديريت برقآبي در ذيل وزارت نيرو يا وزارت نفت و انرژي مي تواند به شکلي ديگر و بهتر از اين تداوم يابد و آن توليد همزمان آب و برق از طريق شيرين سازي آب دريا به وسيله انرژي هاي فسيلي يا اتمي است و اين بهترين و مبرم ترين کاربرد انرژي اتمي براي  کشورماست. آب هاي شور خليج فارس و درياي عمان متصل به اقيانوس هند در ساحلي به طول 2000 کيلومتر د رکنار منابع عظيم گازي پارس جنوبي نيز در دسترس ما هستند اما نصيب ما از اين دو منبع بي انتهاي آب و انرژي چيست؟

با بهره برداري از اين دو منبع عظيم ملي و نعمت خدادادي  و ييوند دادن آنها به يکديگر از طريق آب شيرين کنهاي بزرگ مي توان به توليد همزمان آب وبرق پرداخت و مشکلات مبتلا به کشور را حل کرد. امري که دولتهاي عربي ساحل جنوبي خليج فارس از آن به نحو احسن بهره برده اند و بزرگترين پروژه هاي شيرين سازي آب دنيا را در دست اجرا دارند. حداقل مصرف آب خط ساحلي و نيمه جنوبي و مرکزي کشور را مي توان از اين طريق توليد و تامين کرد و انبوه جمعيت کشور را مطابق  سياستهاي کلي توسعه جمعيت مصوب رهبري در آنجا ساکن کرد. بر طبق اين راهبرد نيروگاههاي آينده توليد برق بايد حتي الامکان در طول خط ساحل جنوبي احداث شوند و بصورت سيکل ترکيبي توليد برق و آب شيرين باشند امري که بازدهي انرژي را از حد 30% فعلي به بالای 80% افزايش خواهد داد.

کشور ما با بحران جدي آب و محيط زيست مواجه است و حل اين بحران در گرو اصلاح ساختار مديريت آب و انرژي و محيط زيست است. جدائي مديريت آب از وزارت نيرو و ادغام مديريت برق در وزارت نفت و تشکيل وزارت انرژي و نيز تجميع مديريت آب و منابع طبيعي و محيط زيست در يکديگر جهت تشکيل مديريت سبزآبي راه حل خروج از بحران است.