فاضلاب تصفیه‌شده به تالاب مرده جان بخشید

رسیدن آب به تالاب بین‌المللی گاوخونی امیدها را برای احیای مجدد این زیستگاه ارزشمند زنده کرده است

کد خبر: ۵۱۱۸۰۸

تاریخ: ۰۴ تير ۱۳۹۴ - ۰۸:۲۲

عروس تالاب‌های ایران که در 10 سال گذشته در خشکسالی و نبود آب خشکیده بود، دوباره زنده می‌شود. این میراث طبیعی اصفهان طی سال‌های گذشته به دلیل بی‌توجهی و بی‌مهری مسوولان در وضعیت شکننده‌ای قرار گرفته است‌ به طوری که تمام بی‌توجهی‌ها و سوء‌دیریت‌ها در خشکسالی به تخریب و نابودی این تالاب بین‌المللی انجامید اما روز گذشته گفته‌های مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان اصفهان از رسیدن آب رودخانه زاینده رود به این گوهرِ کویر مرکزی ایران حکایت کرد.

به گزارش جهان صنعت، «برای احیای تالاب بین‌المللی گاوخونی از پساب تصفیه‌خانه فاضلاب جنوب اصفهان استفاده می‌شود.» این خبری بود که از سوی معاون بهره برداری آب منطقه‌ای اصفهان عنوان شد. بر این اساس پساب تصفیه‌خانه فاضلاب جنوب اصفهان به میزان دو متر‌مکعب در ثانیه در مسیر تالاب بین‌المللی گاوخونی در بستر زاینده رود رها شده است و مدیر‌کل محیط‌زیست استان اصفهان هم روز سه‌شنبه از رسیدن آب زاینده رود به باتلاق گاوخونی تا‌ پایان هفته جاری خبر داده بود.

علی بصیرپور به ایرنا این‌طور گفته که این میزان پساب به همراه مقداری از آب رهاسازی شده در بستر زاینده رود به تالاب بین‌المللی گاوخونی خواهد رسید و تاکید کرده که با نظارت دقیق و مستمر اجازه برداشت آب در این مسیر داده نمی‌شود. در گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی محیط‌زیست اصفهان اینطور عنوان شد که این اتفاق با مشارکت مردم و دستگاه‌های مرتبط رخ می‌دهد و همچنین حمید ظهرابی، مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان اصفهان‌ توضیح داد: «‌با احیای شورای عالی آب در دولت یازدهم و تشکیل جلسات متعدد، مدیریت یکپارچه حوضه آبریز زاینده‌رود به تصویب رسیده و به عنوان یک الگوی مناسب برای حوضه‌های آبریز مبنا قرار گرفته است.»

زاینده‌رود نباید خشک شود

ظهرابی به این اشاره کرد که براساس ماده «۹» مصوبه معروف به «مصوبه ۹ ماده‌ای» شورای عالی آب کشور و دستور ریاست جمهور مبنی بر اینکه «اگر آب زاینده‌رود به اندازه کافی هم نباشد، نباید خشک شود‌»، گفت: «‌در حال حاضر آب در بستر زاینده‌رود جریان دارد و امیدواریم تا روزهای آینده به تالاب بین‌المللی گاوخونی هم برسد.»

وی به مصوبات شورای عالی آب و دستور رییس‌‌جمهور اشاره و تاکید کرد که بنا بر این است زاینده‌‌رود حتی با جریان حداقلی آب زنده نگه داشته شود و مردم اطراف این رودخانه و زیست بوم طبیعی حوضه این حق را دارند که سهمی از آب نیز به حیات رودخانه اختصاص یابد.

رهاسازی حداقلی آب برای تامین نیاز محیط‌زیست

ظهرابی با بیان اینکه خوشبختانه دوره آبیاری کشاورزی در این حوضه با موفقیت انجام شد، گفت: «در حال حاضر رهاسازی آب زاینده رود به میزان حداقلی برای تامین نیاز زیست‌محیطی رودخانه انجام می‌شود.»به گفته وی عدم قطع جریان پایه و حداقلی رودخانه در پایان فصل کشاورزی و عدم استفاده آب به منظور کشاورزی است که باعث شده آب به سمت تالاب سرازیر شود و پس از 10 سال خشکی بخشی از بستر رودخانه و تالاب، شاهد ورود آب در رگ‌های تالاب بین‌المللی گاو خونی باشیم؛ تالابی پیش از گذران 10 سال آزگار با خشکسالی، یکی از بزرگ‌ترین تالاب‌های کشور و زیستگاه مناسبی برای زیستمندان این ناحیه به شمار می‌رفت.

تلاش کشاورزان و مردم شرق اصفهان برای احیای تالاب

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان اصفهان با اشاره به اقدامات موثر کشاورزان و دوستداران محیط‌زیست برای رساندن آب به تالاب بین‌المللی گاوخونی گفت: «‌کشاورزان و مردم شرق اصفهان برای لایروبی بستر رودخانه به منظور تسریع در انتقال آب به تالاب گاوخونی و مقابله با برداشت‌های غیرمجاز آب در مسیر رودخانه مشارکت فعال و خودجوشی داشته‌اند و حتی هزینه‌هایی را نیز برای لایروبی رودخانه و پر کردن کانال‌های سطحی و زیر‌زمینی غیر‌مجاز برداشت آب متحمل شده‌اند.»
مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان اصفهان بار دیگر تاکید کرد که بدون شک برای رفع هر معضلی مشارکت مردم تعیین‌کننده و اثر‌گذار است و این مشارکت، همراهی و همدلی مردم شرق اصفهان است که به عنوان مکمل برنامه‌ریزی‌های مدیران دولت تدبیر و امید، همگان را به حیات دوباره زاینده رود و تالاب بین‌المللی گاوخونی امیدوار کرده است.

به گفته وی رودخانه دایمی زاینده‌رود از سال ۸۵ به رودخانه‌ای فصلی تبدیل شده است اما با اجرای مصوبه ۹ ماده‌ای شورای عالی آب، آب باید به صورت دایمی در زاینده‌رود جریان داشته باشد‌ همچنین با اجرای کامل مصوبه ۹ ماده‌ای و اعمال مدیریت یکپارچه در این حوضه، تامین آب برای تالاب بین‌المللی گاوخونی اصفهان که مهم‌ترین زیستگاه آبی مرکز کشور به شمار می‌آید، امکان‌پذیر می‌شود.

آب در رگ‌های گاوخونی جاری می‌شود

آن‌طور که مسوولان امر خبر داده‌اند در حال حاضر آب در بند «۱۶» و «۱۰» در حوالی شهر ورزنه است. آنها پیش بینی کرده‌اند که تا دو روز آینده آب به تالاب بین‌المللی گاوخونی خواهد رسید. این میان جز مردم این ناحیه، تالاب تشنه نیز در انتظار آب ثانیه‌شماری می‌کند.

ظهرابی گفته رسیدن آب به تالاب بین‌المللی گاوخونی امیدها را برای احیای مجدد این زیستگاه ارزشمند زنده کرده است و به نظر می‌رسد حتی در شرایط فعلی و مشکلات موجود در حوضه آبریز هم می‌توان با اعمال مدیریت صحیح، بخشی از حقابه زیستی رودخانه و تالاب را تامین کرد و کشاورزان هم با اقدامات اخیر خود ثابت کردند که برای احیای تالاب بین‌المللی گاوخونی حاضرند از منافع کوتاه‌مدت خود چشم‌پوشی کنند.

مجوز برداشت شن از بستر زاینده‌رود صادر نشده است

پیشتر دوستداران محیط‌زیست شهر ورزنه درباره برداشت‌های غیرمجاز شن از بستر زاینده‌رود، هشدار داده بودند. علی بصیرپور هم عنوان کرد که برای برداشت شن از بستر زاینده‌رود متقاضیانی وجود داشته اما مجوزی برای آنها صادر نشده است. چنانکه سازمان صنعت، معدن و تجارت استان حتی برای صدور مجوز جهت برداشت شن از مناطق نزدیک به زاینده‌رود از آب منطقه‌ای اصفهان استعلام گرفته است و به گفته نصیر‌پور مجوز برداشت شن از این مناطق پس از بررسی کارشناسی داده خواهد شد.به گفته او همچنین برای حفاظت از حریم زاینده‌رود، آب منطقه‌ای قراردادی تحت عنوان حفاظت زاینده‌رود با شرکت میراب منعقد کرده است که بر اساس آن شرکت میراب افزون بر حفاظت حریم و بستر زاینده‌رود، در مورد برداشت‌های غیرمجاز منابع زیر‌زمینی در اطراف زاینده‌رود مسوول است.

بهره‌برداران حدود 200 حلقه چاه غیر‌مجاز در اصفهان اخطار گرفتند

معاون بهره‌برداری آب منطقه‌ای اصفهان با بیان اینکه از اواخر سال گذشته از حفر چاه‌های غیرمجاز در اطراف زاینده‌رود جلوگیری شد و بسیاری از چاه‌های غیرمجاز حفر‌شده مسدود شد، اظهار کرد: هم‌اکنون در شهرستان اصفهان حدود 200 حلقه چاه غیرمجاز وجود دارد که به بهره‌برداران برای مسدود کردن آنها اخطار داده شد.وی افزود: چنانچه این افراد اقدام به مسدود کردن این چاه‌ها نکنند، آب منطقه‌ای برای مسدود کردن آنها وارد عمل خواهد شد.

بصیرپور اظهار کرد: از اواخر سال گذشته تاکنون 80 حلقه چاه غیر‌مجاز در فلاورجان، 120 حلقه در سمیرم و در سایر شهرستان‌ها از 10 تا 20 حلقه چاه غیرمجاز که در حریم زاینده‌رود حفر شده بود، مسدود شدند.

با این همه بر اساس گفته‌های مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان اصفهان در حال حاضر حجم آب رها‌شده بسیار کم است و جوابگوی تمام نیازهای زیستی رودخانه و تالاب بین‌المللی گاوخونی نیست و نمی‌توان انتظار داشت که این تالاب در کوتاه‌مدت به صورت کامل احیا شود چراکه محدودیت‌های زیادی نظیر لزوم تامین آب شرب سر راه این مهم نیز وجود دارد.برای میزان حقابه تالاب گاوخونی‌، هر کس عددی عنوان کرده است، اما براساس اعلام محیط‌زیست استان، حقابه تالاب بین‌المللی گاوخونی حدود 100 تا 140 میلیون متر‌مکعب در سال است.این تالاب یکی از اکوسیستم‌های طبیعی استان اصفهان واقع در انتهای زاینده‌رود است و به عنوان یک اکوسیستم طبیعی واقع در یک منطقه خشک می‌تواند در توسعه پایدار منطقه نقشی مهم داشته باشد.

تالاب گاوخونی با وسعتی حدود 476 کیلومتر مربع، در فاصله 140 کیلومتری جنوب شرقی اصفهان، 30 کیلومتری شهر ورزنه، جنوب غربی شهرستان نایین و غرب منطقه ندوشن از استان یزد و شمال غربی کویر ابرقو قرار دارد.