مرور روزنامه‌های چهارشنبه سوم تیرماه؛

حمایت جانانه رهبر انقلاب از مذاکره‌کنندگان/ ضرر 40هزار میلیاردی مواد مخدر/ احمدی‌نژاد چگونه احمدی‌نژاد شد؟/ نقطه ضعف اصلی دولت روحانی

بیانات شب گذشته رهبر انقلاب در دیدار مسئولان نظام، موضوع اصلی صفحه اول روزنامه‌هاست. در دهمین سالگرد پیروزی احمدی‌نژاد در انتخابات ریاست‌جمهوری روزنامه‌های اصلاح‌طلب به مرور خاطرات خود از وی پرداخته‌اند. آینده مذاکرات هسته‌ای، تحولات منطقه و برنامه‌های اقتصادی دولت دیگر مطالب مهم روزنامه‌های چهارشنبه سوم تیر است.

کد خبر: ۵۱۱۵۳۶

تاریخ: ۰۳ تير ۱۳۹۴ - ۱۰:۰۰

در ادامه روایت تابناک از مطالب مهم روزنامه‌های چهارشنبه را مرور می‌کنید.

ابتکار برای پوشش بیانات رهبر انقلاب در جمع کارگزاران نظام از تیتر «حمایت جانانه رهبر انقلاب از تیم هسته‌ای» استفاده کرده است. این روزنامه سرمقاله امروز خود را نیز به موضوع مذاکرات هسته‌ای و نتایج آن اختصاص داده است. فیروز نعیم محبوبی در سرمقاله ابتکار با تیتر «تریلوژی چالش‌های بزرگ پیش‌رو و دوران پساتحریم» به طور خلاصه نوشته: بی‌آن‌که در این‌جا درصدد مقصریابی باشیم، به نظر می‌رسد مجموعه تحولات سیاسی ـ اجتماعی و اقتصادی 10 سال اخیر، چه در داخل ایران و چه در سطح بین‌المللی دست‌کم 3 چالش بزرگ بر همه مسائل ریز و درشت و ساختاری ایران افزوده و بر هر گونه پیش‌بینی از آینده ایران ـ به‌ویژه دوران پس از پایان تحریم‌های اقتصادی بین‌المللی علیه کشور ـ سایه افکنده است. چالش نخست «چالش اقتصادی» حاکم بر بیش از دوسوم جمعیت کشور است. به عبارتی فروپاشی کامل قدرت خرید بین 20 تا 30 میلیون نفر از ایرانیان شامل فرودست‌ترین اقشار شهری و روستایی و نیز تشدید بی‌سابقه شکاف طبقاتی ـ از زمان انقلاب اسلامی به این طرف ـ طی سال‌های اخیر است.

چالش دوم، «چالش سیاسی» است. بر بستری چنین لغزان و ملتهب از جنبه اجتماعی، در اواخر سال 1394 دو انتخاب همزمان و بی‌سابقه مهم یعنی مجلس شورای اسلامی دهم و خبرگان پنجم در پیش است. این دو انتخابات، حتی بیش و پیش از هر موضوع و مساله سیاسی و اقتصادی دیگری فضای عمومی کشور و روابط میان جناح‌های سیاسی و نهادها را تحت تاثیر و فشار خود گرفته و حتی از موضوعاتی چون مذاکرات هسته‌ای و مسائل اجتماعی ـ مدنی مانند حضور یا عدم حضور زنان در استادیوم‌ها به‌عنوان سپر و بهانه‌ای برای مبارزه سیاسی استفاده ابزاری می‌کند.

چالش سوم بسیار مهم برای ایران که مانند دو چالش قبلی سابقه‌ای به این شدت نداشته و اکنون دارد، «بحران امنیتی» در سطح منطقه است. به طور خلاصه و اگر نیک بنگریم، اکنون از سواحل دریای مدیترانه گرفته تا مرزهای چین در سرزمینی گسترده‌تر از قاره اروپا، تنها عملا دو کشور ایران و به گونه‌ای نسبی ترکیه از ثبات سیاسی ـ امنیتی بهره‌مند هستند و بقیه کشورها و به ویژه کشورهای خاورمیانه غربی، غرق در بی‌ثباتی و ترک‌تازی بنیادگرایانه تکفیری است.

نویسنده در پایان آورده: این گفتار، خود را در مقام اندرزگویی و نصیحت به دیگران که حکم دستور عقب‌نشینی به امواج دریا را دارد، نمی‌یابد و بیش و پیش از هر چیز آن را ناممکن و بی‌حاصل می‌داند، اما اگر امکان اندرز یا چاره‌اندیشی پیش از وقوع طوفان وجود می‌داشت، جلوگیری از تکرار تاریخ در تجربه فزونی گرفتن منابع در ایران را مستلزم یک هم‌اندیشی ملی، دوراندیشانه و خویشتن‌داری تاریخی برای بهره‌گیری علمی و راه‌گشا محسوب می‌دارد. در تاریخ معاصر ایران، کمبود منابع یا وفور ناگهانی آن، همواره به یک اندازه ـ یا حتی در صورت دومی، بیشتر ـ بی‌ثباتی و ناهنجاری آفریده است. ما، هیچ برهان، دلیل یا بنیه‌ای برای آن‌که تجربه پیش رو یعنی وفور ناگهانی منابع بر اثر توافق احتمالی هسته‌ای را متفاوت بپنداریم، در پیش نداریم.

تیتر اصلی روزنامه شهروند «حمایت قاطع رهبر انقلاب از تیم مذاکره کننده» است. شهروند در ابتدای گزارشی با عنوان «موادمخدر سالانه ٤٠‌هزار‌میلیارد تومان به اقتصاد آسیب می‌زند» نیز نوشته: مصرف مواد‌مخدر در ایران و تعداد معتادان ایرانی سال‌هاست که نگرانی خیلی‌ها را برانگیخته است؛ از مسئولان ستاد مبارزه با مواد‌مخدر گرفته تا فعالان اجتماعی که در این حوزه فعالیت می‌کنند. این بار اما در آستانه ٥ تیر، روز جهانی مبارزه با مواد‌مخدر، این نه مسئولان ستاد مبارزه با مواد‌مخدر و نه وزارت کشور، که یک مسئول مجمع تشخیص مصلحت نظام است که هم آخرین آمارها درباره مصرف مواد‌مخدر در ایران را اعلام کرده و هم البته گله‌هایی را که در این حوزه داشته است.

شرق که هر روز بخش زیادی از صفحه نخست خود را مطالب علیه احمدی‌نژاد اختصاص می‌دهد، در سالگرد سوم تیر «افشای زمین‌خواری در دولت دهم» را ‌‌تیتر نخست خود کرده است. این روزنامه با درج تصویری از تبلیغات انتخاباتی احمدی‌نژاد در سال 84، در پایان مطلبی با عنوان «احمدی‌نژاد چگونه احمدی‌نژاد شد» نوشته: پنجم تیر ١٣٨٥ روزنامه کیهان تیتر زد «مردم کار را تمام کردند». غلامعلی حدادعادل، رئیس مجلس هفتم شورای اسلامی، همان شب اعلام نتایج انتخابات به دیدار احمدی‌نژاد شتافت و کلید دفتر کار خود را در ساختمان قدیم مجلس در خیابان امام‌خمینی به رئیس‌جمهور منتخب داد تا کارهای ابتدایی تشکیل دولت نهم در آنجا صورت پذیرد. روزی که احمدی‌نژاد به بهارستان رفت، حدادعادل دست در دست او در مجلس چرخید و هر دو به خبرنگاران لبخند زدند. احمدی‌نژاد در مقابل رسانه‌ها به صراحت گفت: «به‌عنوان یار کمکی به دوستانم در مجلس اضافه شده‌ام». منظور احمدی‌نژاد، همان «دوستان آبادگرانی» بود؛ دوستانی که بعدها خبرنگاری از حدادعادل پرسید: «گفته می‌شود که مجلس در مشت دولت است نه پشت دولت» و او در پاسخ گفته بود: «نه! ما پشت دولت هستیم». اما در واپسین روزهای مجلس هفتم کاسه صبر دوست احمدی‌نژاد هم لبریز شد و حدادعادل در نامه‌ای به مقام معظم رهبری، خواستار دخالت ایشان در مقابل رفتارهای احمدی‌نژاد شد. اگرچه هرگز حدادعادل به‌طور صریح تا پایان دولت دهم از رئیس‌جمهوری انتقاد نکرد و مدتی طول کشید تا حلقه یاران احمدی‌نژاد تنگ‌تر شود و فصلِ فصل فرا رسید و این بار کیهان تیتر زد «زنده‌باد کدام بهار! »...

سرمقاله شرق را محمدعلی سبحانی با تیتر «گمانه‌زنی‌های هسته‌ای در راند آخر» نوشته و در بخشی از آن آورده: خوشبینی نگارنده درباره توافق جامع هسته‌ای، از اراده سیاسی در همه طرف‌ها برای حل این پرونده ناشی می‌شود و معتقدم هم ایران و هم طرف‌های دیگر در موقعیتی هستند که توافق را تنها گزینه قابل دسترسی می‌دانند. این مذاکرات به صورت جامع و همه‌جانبه از سوی مردم ایران حمایت می‌شود، در سطح بالای حاکمیتی، درباره آن توافق شده و نزد افکار عمومی جهان نیز اهمیت بالایی دارد. همه طرف‌ها می‌دانند به‌نتیجه‌نرسیدن آن، با وجود دو سال مذاکره در این دوره و سابقه ١٠ساله پرونده، چالشی جدی برای مشی و مسیر حل مسائل جهانی از طریق مذاکره خواهد بود. دموکرات‌های آمریکا در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری ٢٠١٦، روسیه در میانه تنش با غرب بر سر اوکراین و اتحادیه اروپا در مرحله تنش‌های اقتصادی فعلی، هیچ‌کدام مایل به بی‌نتیجه‌ماندن آن نیستند.

خراسان که برای گزارش بیانات شب گذشته رهبر انقلاب از عنوان «دفاع از تیم هسته‌ای؛ ناگفته‌ها از زیادی‌خواهی‌ها» استفاده کرده، بر خلاف روزنامه‌های هوادار دولت از طرح هسته‌ای مجلس استقبال کرده است. امیرحسین یزدان‌پناه در سرمقاله این روزنامه با تیتر «مصوبه مجلس تکیه‌گاه قانونی مذاکرات» به طور خلاصه نوشته: اين طرح بسيار مهم که در يکي از خطيرترين برهه هاي تاريخ ديپلماسي ايران به تصويب مي رسد از 3 جنبه بسيار قابل توجه است:

1- حدود 2 ماه پيش کنگره آمريکا طرح نظارت بر توافق هسته اي را با راي قاطع قانونگذاران آمريکايي تصويب کرد. اين طرح که ابتدا اوباما گفته بود آن را وتو مي کند البته با تغييراتي مصوب شد و در نهايت اوباما هم آن را در مهلت قانوني امضا کرد و حالا به قانون تبديل شده است. در چنين شرايطي از 2 جنبه مهم بود که قانون گذاران ايران نيز با اين کار مقابله کنند: نخست اين که لازم بود در همان سطحي که آمريکايي ها زياده خواهي هاي خود را به شکل قانون وارد مذاکرات کرده اند، به اين زياده خواهي ها پاسخي قاطع و در همان سطح داده شود و دوم اين که تيم مذاکره کننده ايران نيز پاي ميز مذاکره بتواند مقابل فشارها و زياده خواهي هاي آمريکا، که بنا به تصريح دکتر ظريف و دکتر روحاني و برخي مقامات مطلع از روند مذاکرات، از فروردين ماه به اين سو بيشتر نيز شده است، به اتکاي نهاد قانون گذاري کشور که مستحکم به پشتوانه مردم است، قاطعانه بايستد و همچنين به طرف مقابل نيز اين پيام را بدهد که ايران در دفاع از حقوقش جدي است .

2- توافق هسته اي احتمالي (که البته براساس خبرهاي مذاکرات، زياده خواهي هاي آمريکا عملا امکان دستيابي به آن را ناممکن کرده است) يکي از پيچيده ترين و حساس ترين توافق هايي است که در تاريخ کشورمان ثبت خواهد شد و نياز به دقت در انتخاب کلمه به کلمه آن دارد و به خصوص به دليل بدعهدي طرف مقابل لازم است که هرکلمه با سنجيدن ابعاد مختلف آن در سند نهايي لحاظ شود. اين يعني نياز به استفاده از ظرفيت همه کساني که مي توانند مستقيم يا غير مستقيم به آن کمک کنند. چه اين که بر فرض اگر توافقي ميان ايران و 1+5 امضا شود وپس از آن برخي نقاط تاريک و تفسير پذير که مي تواند دست آمريکايي ها براي زياده خواهي را در اجراي توافق باز کند، براي دولت روشن شود، وجود اين مصوبه مجلس براي دولت راهگشاست چرا که با اتکا به اين قانون، مي تواند خواستار تغيير در مفاد تفسير پذير شود و عملا توجيه حقوقي نيز براي تغيير دادن بندهايي که مورد قبول جمهوري اسلامي نباشد را نيز دارد، بدون آن که دولت يا تيم هسته اي متحمل هزينه اي شود و از اين منظر اين مصوبه تکيه گاه قانوني تيم هسته اي خواهد بود.

3 - بهارستاني ها در مصوبه خود دست دولت و به بيان دقيق تر دست تيم مذاکره کننده را کاملا باز گذاشته اند تا تيم هسته اي ايران بتواند با لحاظ کردن خطوط قرمز نظام که در شوراي عالي امنيت ملي به رياست دکتر روحاني مصوب شده است به «توافق خوب» دست يابند.

روزنامه دولتی ایران با درج تصویری از رهبر انقلاب و رئیس‌جمهور، برای گزارش بیانات رهبری از تیتر «همه خواهان توافق خوب هسته‌ای هستیم» استفاده کرده است. مانند روزهای گذشته، بخش دیگر نیم‌تای اول روزنامه دولت به مسائل غیرسیاسی اختصاص دارد. این روزنامه پرونده اسیدپاشی‌های اصفهان را در گزارشی با تیتر «300 روز در جستجوی متهم» مورد توجه قرار داده و نقل و انتقال‌های تابستانی سرخابی‌های پایتخت را هم بررسی کرده است.

سرمقاله ایران را محمدحسین دریایی با تیتر «اقتدار و عظمت ایران در برخورد با پروتکل الحاقی» نوشته که در پایان آن آمده: باید توجه داشت که نگرانی اصلی همه کشورها از جمله جمهوری اسلامی ایران برخورد مداخله‌آمیز در خلال بازرسی‌ها یا سوء استفاده از بازرسی‌ها است که نگرانی کاملاً برحقی است. اما باید توجه داشت که این موضوع سوء استفاده از بازرسی‌ها، منحصر به پروتکل الحاقی نمی‌شود. بیشترین تجارب تلخ کشورمان از بازرسی‌ها، مربوط به زمانی بوده است که اجرای پروتکل الحاقی در داخل کشور متوقف بوده است. این بدان معنا است که اولاً از پادمان جامع که کشورمان سال‌ها است آن را اجرا می‌کند هم بازرسان می‌توانند سوء استفاده کنند و کشور را دچار مشکل کنند. ثانیاً پادمان جامع به لحاظ مقررات حقوقی، حاوی نوعی بازرسی است که از آن به عنوان بازرسی ویژه نام می‌برند و شدیدتر از پروتکل الحاقی است. بند 18 قرارداد پادمان فعلی کشورمان با آژانس حاوی عبارتی است که این اختیار را به نوعی به شورای حکام می‌دهد. روش راه‌اندازی این مکانیزم خطرناک طبق ماده 18 هم درج دو عبارت ضروری و فوری در قطعنامه ایران است. هر دو این عبارات در قطعنامه سال 2011 و سال 2012 به کار رفته است و از نظر غربی‌ها زمینه حقوقی را برای آژانس فراهم کرده است که این کار را انجام دهد.

اما کشورمان تاکنون از پذیرش بازرسی ویژه خودداری کرده است و با ارائه استنادات و اتخاذ تدابیری آن را به تعویق انداخته است. ثالثاً مکانیزم فنی در اختیار آژانس از جمله استفاده از فناوری‌های نوین و اطلاعات از منابع باز و ابزار فنی ملی، چهارچوب عملیاتی پادمان جامع امضا شده توسط ایران را به نحو چشمگیری تغییر داده است. به نحوی که این پادمان در شرایط فعلی به نحوی اجرا می‌شود که دیگر قابل مقایسه با زمان انعقاد قرارداد یعنی دهه 70 میلادی نیست. بنابراین موضوع شکل و مدل قرارداد پادمان موضوعی ثانویه است. مهم محتوا و نحوه اجرای آن توسط آژانس است، کشورمان باید همه اقدامات احتیاطی برای حفاظت از اطلاعات تجاری، اقتصادی، فنی و نظامی مهم خود را به عمل آورد و پروتکل الحاقی و قرارداد پادمان جامع با دو اصل دسترسی مدیریت شده و اصل حفاظت از اطلاعات محرمانه، این توانایی را به کشور می‌دهد. فرآیند بازرسی یک جنگ مداوم بین حقوق و تعهدات کشور بازرسی شونده است مسئولیت اعمال تکالیف به عهده تیم بازرسی و آژانس است اما مسئولیت حفاظت از حقوق کشور بازرسی شونده به عهده خود کشور بازرسی شونده است که باید با شناخت کامل از این حقوق و ابزارها به نحو مقتضی و در زمان مناسب از آنها استفاده کرد.

اعتماد «حمایت دوباره رهبر انقلاب از تیم هسته‌ای» را به عنوان تیتر نخست خود انتخاب کرده است. این روزنامه اصلاح‌طلب با درج تصویری از صادق خرازی همراه با گفت و گویی با وی با عنوان «به نظام بهتان می‌زنند» به وی فرصت داده است که به واکنش‌های هواداران احمدی‌نژاد به سخنانش درباره انحراف دولت احمدی‌نژاد و آمادگی برای خون دادن برای رفع این انحرافات پاسخ دهد. خرازی ترجیح داده به جای پاسخ به نظر احمدی‌نژادی‌ها در باره صعود وی در صحنه سیاست به دلیل روابط فامیلی و عدم شایستگی، به طرح مسائلی درباره مذاکرات هسته‌ای بپردازد.

دیگر موضوع مهم برای روزنامه اعتماد، مخالفت اصلاح‌طلبان با استاندار فارس و درخواست برکناری وی است که در مطلبی با تیتر «واكنش سخنگوي دولت به حوادث شيراز: از اتفاق هاي فارس نگرانيم» مورد توجه قرار گرفته است. در ابتدای این گزارش آمده: باز هم گله مند بود هرچند گفت «كسي را با سواد يا بي سواد خطاب نمي كنم»: شكايت از خبررساني هاي دروغي كه در صدر اخبار برخي رسانه ها قرار مي گيرد. نوبخت در جلسه هفتگي خود در جمع خبرنگاران مجبور شد تا براي پاسخ تمامي آمارهاي اقتصادي كه طي چند روز گذشته به غلط منتشر شد و دولت فعلي را در مقام مقايسه با دولت قبل قرار داد و كل واردات دو ساله دولت يازدهم را دو برابر كل واردات هشت ساله دولت هاي نهم و دهم دانست، با گاردي اقتصادي وارد شود. هرچند مي گويد: «قصد معطوف شدن به گذشته را نداريم و آنقدر مشكلات كشور زياد است كه بايد صرف مضايق قوه مجريه كرد» اما از كساني هم ياد مي كند كه «در گزارش ١٠٠ روزه از دولت خواستند كه آينده را بگويند اما مثل اينكه بايد جواب گذشته را هم بدهيم». كساني كه نوبخت آنها را صاحبان هنري مي داند كه بايد تحسين شان كرد. سخنگو در مواجهه با انواع سوالات اقتصادي و سياسي خبرنگاران طرح صيانت از حقوق هسته اي از سوي مجلس را طرحي حمايتي خواند و ابراز اميدواري كرد كه اين حمايت ها به وزيران كابينه هم تسري يابد. نوبخت كه تاكيد مي كند هيچگاه به خاطر شخصيت خود و حيثيت دولت خلاف واقع نمي گويم، از القاي شبهه از سوي رسانه ها نيز گلايه كرد: گلايه هايي كه حتي به مباحث هسته اي هم كشيده شد. مسائلي فني كه به گفته نوبخت تبديل به بحث كف خياباني و كوچه بازاري شده است. مباحثي كه بي ترديد پاسخگويي به برخي از آنها به جهت اينكه در آينده امكان انعطاف، مانور يا هر تاكتيكي را از دست خواهيم داد، خيلي صريح امكان پذير نيست. نوبخت از حواشي استانداري فارس هم گفت: استاني كه حداقل در يك سال گذشته يكي از پرحاشيه ترين ها بود، فرمانداري شيراز با سومين تغيير خود مواجه شد، فرماندار جهرم بركنار شده و در هفته اي كه گذشت خبرهايي مبني بر استعفا يا بركناري استاندار اين استان شنيده شد. نوبخت در پاسخ به سوال «اعتماد» مبني بر اينكه واكنش دولت به اين تغييرات چيست و با توجه به اينكه عملكرد استانداري فارس مورد انتقاد بسياري از حاميان دولت قرار دارد، آيا احتمال تغييرات حتي در سطح استاندار وجود دارد؟ گفت: تصميمي بر اين مبنا وجود ندارد اما اتفاقاتي كه در شيراز افتاد براي دولت نگران كننده بود و قوه قضاييه در حال پيگيري است و اميدواريم نتيجه آن اطلاع رساني شود.

اعتماد چندین مطلب را نیز به بررسی مصوبه هسته‌ای مجلس اختصاص داده است.