روایت متفاوت از روابط اقتصادی ایران و آفریقای جنوبی

دوازدهمین کمیسیون عالی مشترک اقتصادی ایران و آفریقای جنوبی در حالی در تهران آغاز به کار کرده که این کمیسیون قرار است حجم مناسبات و همکاری‌های بی‌رمق اقتصادی تهران و پرتوریا را افزایش دهد.

کد خبر: ۴۹۹۳۴۷

تاریخ: ۲۱ ارديبهشت ۱۳۹۴ - ۱۴:۴۰

به گزارش تابناک اقتصادی، مصطفی قمری وفا مدیر دفتر سابق صداوسیما در آفریقای جنوبی مطلبی درباره روابط اقتصادی ایران و آفریقای جنوبی نوشته است که در ادامه با هم می خوانیم:

«مسئولان سیاسی و اقتصادی دو کشور ایران و آفریقای جنوبی همواره بر توسعه مناسبات اقتصادی دو کشور طی سه، چهار سال گذشته تاکید کرده اند و حتی در سفر رئیس مجلس شورای اسلامی به آفریقای جنوبی در اسفند ماه 1392، آقای لاریجانی از رکود و رخوت حاکم بر این مناسبات انتقاد کرد و گفت که باید توسعه مناسبات اقتصادی بین ایران و آفریقای جنوبی با توجه به ظرفیت های موجود، تحرک بیشتری به خود بگیرد و روابط اقتصادی دو کشور باید قدری، قوی تر و گام ها تندتر برداشته شود.

حجم مناسبات اقتصادی ایران و آفریقای جنوبی بسیار پایین است. به گفته علی‌اکبر فرازی معاون امور بین‌الملل اتاق بازرگانی ایران، تنها 6 صدم درصد از بازار 110 میلیارد دلاری آفریقای جنوبی از آن فعالان اقتصادی ایرانی است.

وی با تأکید بر اینکه حجم مبادلات تجاری متناسب با روابط خوب دو کشور پیش نرفته، معتقد است که سهم ایران از واردت 110 میلیارددلاری آفریقای جنوبی تنها 6 صدم درصد در سال 2012 بوده است.

فرازی معتقد است طبق آمار موجود در سال 92 حجم مبادلات ایران و افریقای جنوبی 86 میلیون دلار بوده که 59 میلیون دلار مربوط به صادرات ایران به این کشور و 27 میلیون دلار واردات بوده است.

ایران و آفریقای جنوبی در مجموع حدود 128میلیون نفر جمعیت دارند که با توجه به جمعیت دو کشور، می توان گفت سهم هر یک از شهروندان ایرانی و آفریقای جنوبی از تبادلات تجاری دو کشور، کمتر از 80 سنت (کمتر از یک دلار) در سال است.

خانم ماشا بانه وزیر امور خارجه افریقای جنوبی که امروز در رأس هیئتی عالی‌رتبه وارد تهران شده تا در دوازدهمین کمیسیون عالی مشترک اقتصادی ایران و آفریقای جنوبی شرکت کند، به خوبی می داند که تهران همواره گام‌های مؤثری در مسیر توسعه همکاری‌های مشترک بر‌داشته است و حتی وزیر امور خارجه کشورمان در روزهای آغازین دولت جدید، با سفر به آفریقای جنوبی یازدهمین کمیسیون مشترک همکاری های اقتصادی ایران و آفریقای جنوبی را پس از تعطیلی 10 ساله آن، برگزار کرد تا موتور افزایش حجم مناسبات تهران و پرتوریا روشن شود.

این در حالی است که آفریقای جنوبی هم باید در پاسخ به این حسن نیت، پیروی از سیاست های ورشکسته آمریکا را کنار بگذارد و گام در مسیر احترام متقابل بگذارد چرا که به گفته معاون عربی افریقای وزیر امور خارجه کشورمان، تهران همواره گام‌های مؤثری در مسیر توسعه همکاری‌های مشترک با آفریقای جنوبی بر می‌دارد و حتی قرار است در تهران، همزمان با کمیسیون مشترک، نشست هیئت تجاری 40 نفره اتاق بازرگانی ایران و افریقای جنوبی هم برگزار شود تا راههای افزایش مناسبات ، دوباره مورد بررسی قرار گیرد.

سال پیش بود که معاون امور بین الملل اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران در دیدار هیئت  بخش خصوصی آفریقای جنوبی گفت با توجه به روابط بسیار صمیمانه ای که بین ایران و آفریقای جنوبی وجود دارد، اما آمارها نشان دهنده آن است که حجم مبادلات تجاری متناسب با روابط خوب دو کشور پیش نرفته است!؟

اما در این میان ویلیام مکس فیلیمان وایتهد سفیر خوش ذوق و فعال آفریقای جنوبی در تهران که بارها اعلام کرده بود جاکوب زوما رئیس جمهور کشورش در جریان برگزاری دوازدهمین کمیسیون عالی مشترک اقتصادی ایران و آفریقای جنوبی به تهران سفر خواهد کرد، گفته است دولت آفریقای جنوبی برای سرمایه گذاران خارجی به ویژه شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران ایرانی در بخش خدمات فنی مهندسی احترام ویژه قایل است.

شرکت‌های ایرانی باید برای حضور در بازار جامعه اقتصادی شرق و جنوب آفریقا (کمیسا) -  با جمعیتی بالغ بر 350 میلیون نفر -  و همچنین مشارکت فعال در مناسبات تجاری و سرمایه گذاری جامعه اقتصادی جنوب آفریقا (سادک) - با جمعیت 300 میلیون نفری 13 کشور جنوب قاره آفریقا – برنامه عملیاتی داشته باشند تا با هدایت مناسب و هوشمندانه مسئولان ذیربط به ویژه سفارت خانه های ایران در آفریقا، دیگر شاهد رخوت در مناسبات اقتصادی نباشیم. یادمان نرود در شرایط کنونی، روابط اقتصادی ایران با این دو جامعه اقتصادی آفریقا، باید قوی تر و گام ها تندتر برداشته شود.

آفریقای جنوبی برای توسعه بیش از پیش زیرساخت‌های اقتصادی خود، ضمن اعمال مشوق‌های جدید جلب و جذب سرمایه های خارجی از شرکت های ایرانی خواسته تا از این فرصت استفاده کرده و در حوزه صادرات فرآورده‌های نفتی، قیر و خدمات فنی – مهندسی با این کشور عضو گروه سادک وارد همکاری های دوجانبه شوند.

بخشودگی مالیاتی برای فعالان اقتصادی در پروژه‌های بزرگ که نیازمند سرمایه گذاری بالای 200 میلیون دلار است و معافیت 30 درصدی در عوارض گمرکی برای سرمایه گذاران خارجی از مشوق های جدید دولت آفریقای جنوبی برای سرمایه گذاران خارجی به ویژه شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران ایرانی در بخش خدمات فنی مهندسی است.

در گروه «سادک» یا همان جامعه توسعه اقتصادی جنوب آفریقا 13 کشور آفریقایی عضو هستند و به همین دلیل، تمام سرمایه گذاران خارجی حاضر در آفریقای جنوبی می توانند محصولات تولیدی خود در این کشور را بدون پرداخت عوارض گمرکی به تمام کشورهای عضو این جامعه اقتصادی صادر کنند.

آفریقای جنوبی البته چندی پیش نیز قانونی برای حمایت از سرمایه گذاران خارجی تصویب کرد که بر اساس آن دولت حمایت 100 درصدی از سرمایه گذاران خارجی را انجام می دهد و هیچ سازمانی حق ایجاد اختلال و مشکل در کار سرمایه گذار را ندارد.

کارشناسان اتاق تجارت آفریقای جنوبی هم گفتند در حوزه لوله های پلیمری، انتقال آب و جلوگیری از هدر رفت آب در آفریقای جنوبی، نیازمند همکاری های دوجانبه با سرمایه گذاران هستیم و در این میان، خدمات فنی و مهندسی ایران از ظرفیت های مناسبی برای توسعه مبادلات برخوردار است.

آفریقای جنوبی با 52 میلیون نفر جمعیت در جنوبی ترین نقطه قاره آفریقا جزو اقتصادهای بزرگ و یک بازار نو ظهور با درآمد متوسط است که بر عرضه فراوان منابع طبیعی متکی است.

این کشور دارای بخش های اقتصادی مالی پیشرفته، انرژی، ارتباطات، حمل و نقل، امور مالی و حقوقی، بورس و زیربنای لجستیکی مدرن برای توزیع موثر کالا است.

علی‌رغم وجود زمینه خوب روابط برای همکاری با آفریقای جنوبی، به جز صادرات تعدادی تراکتور ساخت ایران به این کشور جنوب قاره آفریقا، بخش خصوصی کشورمان به دلایل عدم پشتیبانی های لازم دولتی تاکنون از این ظرفیت استفاده نکرده است.

حجم تجارت خارجی ایران سالانه حدود 190 میلیارد دلار است که متاسفانه سهم آفریقای جنوبی از این تجارت، تنها 0.25 درصد است. این میزان تجارت با آفریقای جنوبی در حالی است که بازار مناسبی برای خدمات فنی و مهندسی وجود دارد.

بخش رسمی اقتصاد آفریقای جنوبی متکی به معدن ، تولید ، خدمات و کشاورزی پیشرفته است. دولت آفریقای جنوبی متعهد به اقتصاد بازار آزاد ، خصوصی سازی و فراهم ساختن شرایط مطلوب سرمایه گذاری می باشد. این کشور بعنوان یک عضو فعال سازمان تجارت جهانی (WTO) تعرفه های وارداتی را کاهش داده است.

آفریقای جنوبی با دارا بودن معادن غنی ، بزرگترین تولید کننده و صادر کننده طلا و پلاتین جهان است. همچنین ذغال سنگ فراوانی صادر می کند. فولاد و آلیاژهای آهنی، صنعت اصلی این کشور را تشکیل می دهد ، همچنین تولیدات راه آهن و واگن قطار ، تجهیزات و ماشین آلات معدنی و نیز تولید سوخت ترکیبی، از عمده ترین بخش های تخصصی برجسته این کشور در جهان به حساب می‌آید.

صنعت اتومبیل سازی و قطعات یدکی در آفریقای جنوبی توسعه فراوانی یافته و از 1996 تا کنون ده برابر شده بطوریکه رشد سالیانه صادرات آن نیز حدود 10 درصد است.

ایران و آفریقای جنوبی طی 20 سال گذشته موافقت‌نامه های متعددی را برای توسعه روابط به امضا رسانده‌اند، اما آنچه مهم است عزم شرکت های بخش خصوصی دو طرف برای بهره برداری از فرصت ها است.

به گفته مسئولان، ترسیم افق 2 میلیارد دلاری تجارت غیرنفتی بین دو کشور با توجه به ظرفیت های موجود از آرزوهای دست یافتنی است که باید دو کشور تمام تلاش خود را برای تحقق آن انجام دهند.

بدون تردید، یکی از فلسفه های وجودی تشکیل کمیسیون مشترک همکاری های اقتصادی را می توان ترسیم نقشه راه توسعه روابط اقتصادی دو کشور در طی یک سال برشمرد تا از طریق این ابزار بتوان حمایت های لازم را از بخش های خصوصی به عنوان موتور توسعه روابط دو کشور و همچنین حل و فصل موضوعات و مسائل معوقه در روابط دو جانبه انجام داد.

بنابراین کمیسیون مشترک را می توان نقطه آغازین تحرک در روابط دوجانبه به ویژه در بخش اقتصادی نام برد که در چارچوب آن، بخش های دولتی و خصوصی دو کشور می‌توانند اهداف و سیاست های اقتصادی کشور خویش را در حوزه های روابط اقتصادی دوجانبه با سایر کشورها پیگیری و عملیاتی کنند.

یکی از محورهای اصلی کار در اجلاس های کمیسیون مشترک، پیوند دادن بخش خصوصی دو کشور به یکدیگر است که ماموریت بخش دولتی در این زمینه هموار نمودن بسترها و زمینه های لازم برای حضور فعالان اقتصادی دو کشور است.

هر چند امروزه برگزاری اجلاس های کمیسیون مشترک اقتصادی به عنوان کلید توسعه روابط اقتصادی فی‌مابین از جمله مهمترین ابزارهای گسترش و تحکیم روابط بازرگانی و تجاری بین کشورها به شمار می رود، به علاوه برگزاری منظم و هدفمند کمیته های زیرمجموعه آن نیز می تواند به عنوان ابزار مهمی در گسترش روابط دو جانبه و نزدیکتر کردن مواضع دو کشور در تحولات منطقه ای و بین المللی محسوب شود.

برگزاری دوازدهمین اجلاس کمیسیون مشترک همکاری های اقتصادی ایران و آفریقای جنوبی در تهران نیز از این قاعده مستثنا نیست و اگر قرار باشد در پایان این کمیسیون، تنها چند صورت‌جلسه به امضاء طرفین برسد که ارزش عملیاتی و پیگیری نداشته باشد، باید تاکید کرد که باز هم درجا زده ایم و به گفته رئیس جمهور، زمانی که اراده سیاسی برای مناسبات مهیاست اگر کوتاهی صورت گیرد تجار مقصرند.»