بیژن زنگنه: سال هاست ورشکست شده ایم

«بانک های ما سال ها قبل از آنها ورشکست شده ولی ما به مردم نگفتیم. یعنی اینطور نیست که بانک های ما الان وضع بهتری داشته باشند. آنجا شفاف بود و همه فهمیدند، اینجا شفاف نیست و کسی نمی داند چه به سر بانک ها آمده است

کد خبر: ۴۹۴۱۱

تاریخ: ۰۵ خرداد ۱۳۸۸ - ۰۸:۱۵

بیژن نامدار زنگنه وزیر جهاد سازندگی در کابینه میرحسین موسوی، وزیر نیرو در کابینه هاشمی و وزیر نفت در کابینه خاتمی، در نشست شورای هماهنگی تشکل های مهندسی، صنفی و حرفه ای کشور ضمن سخنانی افشا کرد که بانک های ایران سال ها قبل از بحران جهانی ورشکست شده اند ولی مسوولان به مردم نگفته اند.

به نوشته سرمایه، زنگنه افزود: «آنجا شفاف بود و همه فهمیدند، اینجا شفاف نیست و کسی نمی داند چه به سر بانک ها آمده است. بانک های ما دچار بحرانی شده اند که در تاریخ بانکداری ایران بی سابقه است.»زنگنه در این جلسه که روز پنج شنبه به منظور طرح مطالبات از رئیس جمهوری آینده، در سالن همایش های روزنامه اطلاعات برگزار شده بود، اظهار داشت: «ما واقعاً در حال حاضر وضع بدی داریم که جز کاهش قیمت نفت، باقی اش ربطی به جریان اقتصاد جهانی ندارد. بعضی ها خوشحالی می کنند که اقتصاد ما به دلیل بحران اقتصادی جهانی دچار بحران نشده اما در این بین دو بحث وجود دارد؛ اول اینکه اگر اقتصاد یک کشور در پیوند و تعامل با اقتصاد جهانی نباشد افتخار نیست و دوم اینکه چه کسی گفته است ما درگیر بحران نیستیم.»

وی سپس با اشاره به بحران اقتصادی ایران و عدم شفافیت درخصوص اعلام این موضوع اذعان داشت: «بانک های ما سال ها قبل از آنها ورشکست شده ولی ما به مردم نگفتیم. یعنی اینطور نیست که بانک های ما الان وضع بهتری داشته باشند. آنجا شفاف بود و همه فهمیدند، اینجا شفاف نیست و کسی نمی داند چه به سر بانک ها آمده است. دلیل اینکه در اینجا، بانک ها نمی توانند تسهیلات دهند این است که ده ها هزار میلیارد تومان منفی اند. یعنی بسیاری از پول هایی که در این سال ها به مردم داده شده اولاً معلوم نیست به چه کسی داده شده و دوم اینکه اصلاً برنخواهد گشت. یعنی اینکه مطالبات غیرقابل وصول است و بانک ها دچار بحرانی شده اند که در تاریخ بانکداری ایران بی سابقه است.»

وی راه حل برون رفت از این بحران را فراهم آوردن فضای کسب و کار و توسعه کشور دانست و افزود: «اهتمام اصلی دولت به عنوان مدیریت کلان جامعه باید به این باشد که توسعه و سربلندی ایران اصل باشد نه اینکه ویرانی ایران و خرج شدن ایران برای اینکه دیگران خوششان بیاید. باید برای ما اصل این باشد که همه کارهایی که در داخل و خارج انجام می شود برای احترام و سربلندی ایران باشد. ایران نباید خرج دیگران شود. این مساله مهمی است. منافع ملی ما فوق العاده مهم است و باید به آن توجه شود. ایجاد فضای کسب و کار، توسعه و آنچه که برای سربلندی ایران است، اگر اهتمامً این باشد خیلی اتفاقات می افتد. درست شدن فضای کسب و کار فقط هم در حوزه اقتصاد نیست، در حوزه مسائل اجتماعی، فرهنگی و سیاسی هم هست که مردم اعتماد کنند سرمایه گذاری و از منابع خودشان استفاده کنند.»
یکی دیگر از نکاتی که زنگنه در سخنانش به آن اشاره کرد مساله نفت بود. او گفت: «اساساً برخورد و نگاه دولت به نفت چطور است؟ یک موقع است که ما نفت را به عنوان درآمد و بودجه جاری می توانیم استفاده کنیم یا چیزهای مختلف. یک موقع است که نفت را درآمد نمی دانیم، ثروتی می دانیم که نباید خرجش کنیم. کسی ثروت و سرمایه اش را خرج روزمره اش نمی کند. سرمایه را نگه می دارند. دیگر پیرزن ها هم در این مملکت این را می دانند و سرمایه شان را در بانک می گذارند و 19- 18 درصد پول می گیرند و آن را خرج می کنند نه اینکه سرمایه شان را خرج کنند.»
وزیر نفت دولت اصلاحات ادامه داد: «نفت باید تبدیل شود به سرمایه روزمینی. مکانیسمی که برای این موضوع در برنامه اول نوشته شد حساب ذخیره بود که ما معتقدیم باید به حساب صندوق ذخیره تبدیل می شد. دوم اینکه در زمان آقای خاتمی یک مقداری از حساب صندوق ذخیره پول داده شد، تعهدات بیش از 10 میلیارد دلار شد و پنج شش میلیارد دلار پرداخت شد.»
او به اجرای صدها میلیارد دلار پروژه در طول عمر کاری اش اشاره کرد و بیان داشت: «اینکه شما بخواهید به اندازه هزار میلیارد تومان در کل کشور کار بکنید، لازم نیست هزار میلیارد تومان پول داشته باشید. اگر شما 250- 200 میلیارد تومان منابع جور کنید، از طریق فاینانس، از منابع خارجی می توانید 700 تا 750 میلیارد تومان رویش بگذارید که بشود هزار میلیارد تومان. یعنی به ازای هر دلار شما می توانید چهار دلار را سامان دهید.»

وی میزان درآمد نفتی ایران طی چهار سال گذشته را مورد بررسی قرار داد و با انتقاد از اشتباهات و عملکرد دولت گفت: «طی این چهار سال ما نزدیک به 290 میلیارد دلار درآمد نفتی داشتیم که همه اش خرج شده است و بسیاری صرف وارداتی شده که واردات ماشین آلات صنعتی و سرمایه ای نبوده. اگر به روالی که در قانون برنامه چهارم بود و بیش از آن ما هزینه می کردیم، ما باید بیش از 170میلیارد دلار پول در صندوق ذخیره مان می بود. با 170میلیارد دلار در صندوق ذخیره یعنی می شد 680 میلیارد دلار پروژه و طرح و سرمایه گذاری را با همراه کردن این منابع خارجی در کشور ساخت. چقدر کار به صنایع داخلی ارجاع می شد؟ این در شرایطی است که من خیلی تاسف می خورم دولت این پول ها را خرج کرده ولی هر پیمانکاری را می بینی طلبکار است. در برق، راه، آب، گاز، پتروشیمی، نفت. این پول ها کجا رفته؟ شما اگر دنبال توسعه کشور بودید چرا این پول ها را به همین پیمانکارها که کار می کنند، ندادید؟ بعضی ها فکر می کنند پیمانکارها این پول ها را می برند سوئیس و این به دلیل عدم فهم و شناخت از حرفه است. پیمانکار این پول را می گیرد، می رود برای خدمات تقاضا می کند یا کالا می خرد یا حقوق کارگرش را می دهد. یک چرخه و زنجیره تولید در کشور فعال می شود. برای شما هم تولید و سازندگی ایجاد می شود.»

زنگنه در ادامه سخنانش مسائلی را که در عرصه خصوصی سازی و به نام خصوصی سازی به وجود آمده تشریح کرد و خصوصی سازی در دولت فعلی را نوعی دولتی سازی جدید نامید: «در بخش خصوصی ما، نه آزادسازی اتفاق افتاد که بگوییم بخش خصوصی با آزادسازی اقتصادی شروع می کنند، سرمایه هایشان را می آورد و در قسمت هایی که طبق اصل ´´ اجازه داده شده است سرمایه گذاری می کند و نه خصوصی سازی. خصوصی سازی تبدیل شده به یک دولتی سازی جدید. سپاه می رود شرکت ها را می خرد دولتی هایی که دارند خصوصی سازی می کنند می خرد فرآب را می خرد. شنیدم سپاه اخیراً دنبال این است که یک مشاور بخش خصوصی بخرد. این یعنی برگشت. یعنی خصوصی ها را هم دولتی ها دارند می خرند. اصلاً من نمی فهمم یعنی چه، یعنی مثلاً نهادها و ارگان های دولتی دارند به اسم خصوصی سازی خرید می کنند. با این رقیب های بزرگ، بخش خصوصی ما نمی تواند کار کند. درست است سنش به 25 سال می رسد اما خیلی جوان و خیلی نحیف است به خاطر اینکه توجه خیلی کمی به آن شده است. تازه بخش خصوصی ما داشت جان می گرفت که ضربه سنگینی به پیکره اش وارد شد.»
او روابط خارجی ایران را هم مورد ارزیابی قرار داد و گفت: «من فکر می کنم روابط خارجی مان هم باید درست شود. اگر کشوری می خواهد توسعه پیدا کند و سازندگی داشته باشد و رشدش بالای هشت درصد برود و در چشم انداز 1404 جایگاه اول را در منطقه از لحاظ علمی، فناوری و اقتصادی داشته باشد، نمی تواند از منابع خارجی استفاده نکند. نمی تواند دسترسی به فناوری خارجی نداشته باشد. نمی تواند به بازارهای خارجی دسترسی نداشته باشد. شما به عنوان مهندس باید به بازار خارجی دسترسی داشته باشید. اینکه هر جا بخواهید بروید سه ماه طول بکشد که ویزا بدهند اینکه کار نمی شود. اصلاً نمی شود اسناد مناقصه را برد. نمی شود در مناقصه شرکت کرد. کارگر و امکانات می خواهید بفرستید سه چهار ماه معطل کنید اصلاً نمی شود.اگر چنین سیاست خارجی ای داشته باشیم که به اعتقاد من سیاست خارجی، توسعه گرا است باید روابط مان را بر این اساس با دنیا تنظیم کنیم و معنی آن، این نیست که ما از عزت خودمان بگذریم. چه کسی گفته مسلمانی با عزت سازگاری ندارد و چه کسی گفته پیشرفت، غنی شدن و سربلندی ایران با اینکه انسان بتواند روابط خوبی داشته باشد سازگاری ندارد؟ یا حتماً اگر می خواهیم روابط خوب با دنیا داشته باشیم باید از یکسری اصول و ارزش هایمان بگذریم؟ اینها حرف هایی است که خیلی قدیمی است. اینها حرف های دوران جنگ سرد چپ و راست است. الان چین، هند و مالزی شعارهایی که می دهند، حرف هایشان از حرف های ما در مورد مسائل جهان سوم کمتر نیست اما دارند پیشرفت شان را هم می کند و خیلی از کشورهای دیگر نمونه هستند. معمولاً وقتی ناکارآمدی ها وجود دارد آدم دنبال دشمن خارجی می شود و سعی می کند با دشمن خارجی ناکارآمدی های خودش را پوشش دهد و بگوید همانطور که می دانید دلیل ناکارآمدی من این است که دشمنان زیادی دارم و تحریم می کنند و نمی گذارند و مسائلی از این دست. ما اصلاً نباید کاری کنیم که دچار تحریم شویم. من معتقدم می شود خیلی کارها را کرد بدون اینکه گرفتار تحریم شویم. این حرفی که می زنم را ما تجربه کرده ایم. یک زمانی بود که 60 هزار نفر در عسلویه کار می کردند و درآمد نفت مان هم بشکه ای 20 دلار بود، ما یک دلار هم از آن 20 دلار نگرفتیم. همه اش را رفتیم جدا از آن جور کردیم. 60 هزار نفر مستقیم در عسلویه کار می کردند. چند روز پیش آقای نعمت زاده گفتند که پنج یا شش هزار نفر در حال حاضر در عسلویه کار می کنند. ما در مقطعی جوشکار نداشتیم، رفتیم از خارج برای عسلویه جوشکار آوردیم ضمن اینکه به همراهش به کارگران آموزش دادیم و دو سال بعد دیگر به آن نیاز نداشتیم. من فکر می کنم الان همه آن جوشکارها بیکارند. خب این به نظر من هیچ ربطی به تحریم ها و موانع خارجی نداشته. به نظر من مقدار زیادش عملکرد داخلی خود ماست که به دلیل ضعف مدیریت به خارجی ها ارجاع می دهیم و فکر می کنیم که به این ترتیب می شود مشکلات را حل کرد.»

بیژن زنگنه در بخش دیگری از سخنانش به بحران شرکت های دولتی اشاره کرد و گفت: «تخصیص های عمرانی که کاهش پیدا کرده واقعاً کمرشکن بوده و در این سال ها می دانم بودجه های عمرانی را که اول سال ها بسته اند بالا گرفته اند به خاطر اینکه بعداً در طول سال وقتی می خواهند از بودجه عمرانی، بودجه جاری را بالا ببرند متمم بودجه ندهند به اصطلاح حقوقی، اصلاحیه بودجه بدهند و در نتیجه از اول هم نظرشان نبوده که آن کار را بکنند. من فکر می کنم شرکت های دولتی هم طرح های سرمایه گذاری شان دچار بحران است و در این حالت از همین شرکت های دولتی دارای بحران بدون اجازه قانونی صدها میلیارد تومان برای سود سهام عدالت پول گرفتند یعنی شرکتی که اصلاً سود ندارد از موجودی اش پول درآورند به اسم تقسیم سود سهام عدالت و معلوم نیست در کجا باید دیده شود.»
او در پایان سخنانش اظهار داشت: «من وظیفه خودم می دانم در مقابل مردم، فرزندانم و نسل آینده که نیاز به امید، سازندگی و فکرکردن دارند هر کاری می توانم بکنم بدون اینکه هیچ علاقه ای و هیچ پیگیری داشته باشم که من و امثال من یک بار دیگر در دولت برگردیم ولی واقعاً فکر می کنم ما در مقابل نسل حاضر و آینده مان مسوولیم و هر کاری که از دستمان برمی آید باید با قدرت تمام انجام دهیم تا تغییر در وضع موجود و تغییر در مدیریت وضع موجود ایجاد کنیم چون به نظر من ادامه این وضع نهایتش چیزی جز تحقیر ایران و سرشکستگی ایرانیان و یک آینده غیرروشن نیست. ما به سرعت داریم از همسایگان مان و از دنیا عقب می افتیم و این از نظر من چیز بسیار نگران کننده ای است. واقعاً تاسف آور است برای کشوری که این همه مدیران خوب و سرمایه های انسانی دارد. من واقعاً غصه این 200 میلیارد دلاری که رفته است را می خورم ولی غصه ای که بیش از آن می خورم، غصه ظرفیت ها و سرمایه های انسانی است که الان دارد در کشور زنده به گور می شود. این غصه اش خیلی بالاتر از آن 200 میلیارد دلار است. پول عامل توسعه نیست ولی برای توسعه نیاز است اما اگر انسان مدیریت خوب داشته باشد، می تواند آن را هم تامین کند. امروز و در این سال ها واقعاً سرمایه های انسانی ما را تحقیر و به نهاد مدیریت، خردورزی و عقلانیت توهین کردند و به عقل انسان ها توهین می کنند. وقتی می گویند دختر 16 ساله در زیرزمین خانه اش دارد غنی سازی اورانیوم می کند این به شعور انسان ها توهین می کند.»