جای خالی بدیهی‌ترین استانداردهای جهانی در سریال‌های تلویزیون

یکی استانداردهایی که هم حاشیه امن را از سازندگان سریال‌ها می‌گیرد و هم تولید سریال‌ها را متناسب با ذائقه مخاطب می‌سازد، ساخت فصل به فصل سریال‌هاست. همان گونه که برای ساخت هیج سریال خارجی نیز بیش از یک یا دو فصل مجوز صادر نمی‌شود و بعد از گرفتن بازخورد، فصل‌های بعدی ساخته می‌شود.

کد خبر: ۴۹۰۹۱۹

تاریخ: ۲۴ فروردين ۱۳۹۴ - ۱۱:۰۹

پخش سریال‌های نوروزی تلویزیون با نقدهایی همراه بود که برخی از آنها پیرامون کیفیت این آثار بود و در این میان، رویکرد کنونی رسانه ملی در سفارش گسترده تولید سریال به چالش کشیده شد؛ رویکردی که با ساده‌ترین استانداردهای برنامه‌سازی تلویزیون نیز تطابق ندارد و از این منظر،‌ تحول اساسی در این عرصه را اجتناب‌ناپذیر می‌سازد.

به گزارش «تابناک»، سریال‌هایی که در تلویزیون به نمایش درمی‌آید، حکم ‌هندوانه دربسته‌ را دارد و حتی مدیران پرسابقه تلویزیون نیز نمی‌توانند چنین ادعایی داشته باشند که با دیدن چند قسمت از هر سریال در دست تولیدی، میزان موفقیت سریال در جذب مخاطب را تشخیص دهند. به همین دلیل، پس از پخش سریال‌ها، ارزیابی‌ها آغاز می‌شود.

با این حال، روند تولید سریال برای تلویزیون به گونه‌ای است که اگر یک اثر در قسمت‌های میانی با افت کیفیت روبه‌رو‌ شد یا مخاطب اقبالی به آن نشان نداد و یا منجر به حواشی سنگینی شد، امکان توقف پخشش وجود ندارد، مگر آنکه مدیران تلویزیون ترجیح دهند، قید هزینه‌هایی را که برای تولید سریال پرداخته‌اند، ‌بزنند و کل مجموعه سریال به آرشیو محرمانه رسانه ملی سپرده شود که طبیعتاً رویکردی بسیار پرهزینه برای مدیران این سازمان خواهد بود.

ضیاءالدین دری، کارگردان سریال «کلاه پهلوی» که اتفاقاً این سریالش بر خلاف «کیف انگلیسی» نتوانست موفق ظاهر شود و جزو آثار ضعیف بود، علت عدم توقف پخش سریال‌های ضعیف از تلویزیون را چنین عنوان کرده است: «در تلویزیون کشور ما مرسوم است که معمولاً مدیران با فیلم‌سازان و برنامه‌سازان تعارف دارند و مدیران ما هنوز به آن حد نرسیده‌اند که اگر احساس می‌کنند یک مجموعه تلویزیونی و یا برنامه‌ای با استقبال از سوی مخاطبان روبه‌رو نشده است آن را ‌‌قاطعانه متوقف کنند و همین ‌باعث می‌شود تا ما در تلویزیون کشورمان شاهد تولید سریال‌ها و برنامه‌های به شدت نازلی باشیم که مخاطبان را به شدت گریزان می‌کنند‌».

هرچند شاید تعبیر این نویسنده و کارگردان سینما و تلویزیون درست باشد،‌ قطعاً تعبیر کامل نیست. حقیقت امر آن است که مدیران تلویزیون، توقف پخش یک یا چند سریال پس از پخش چند قسمت ـ آن هم به دلیل کیفیت پایین سریال‌ها ـ را به چالش کشیده شدن مدیریتشان و به نوعی ضعف مدیریتشان تلقی می‌کنند و از این منظر از ضعیف‌ترین تولیدات نیز تا پایان پخش به راه‌های مختلف دفاع می‌کنند تا‌ از انتخابشان برای تولید یک سریال تلویزیونی دفاع کرده باشند.

شاید مهم‌ترین دلیل شکل‌گیری چنین وضعیتی که از ابتدای راه‌اندازی تلویزیون تاکنون برقرار بوده،‌ رعایت نکردن بدیهی‌ترین استانداردهای جهانی در سریال‌های تلویزیون است. یکی استانداردهایی که هم حاشیه امن را از سازندگان سریال‌ها می‌گیرد و هم تولید سریال‌ها را متناسب با ذائقه مخاطب می‌سازد، ساخت فصل به فصل سریال‌هاست. همان گونه که برای ساخت هیج سریال خارجی نیز بیش از یک یا دو فصل مجوز صادر نمی‌شود و بعد از گرفتن بازخورد، فصل‌های بعدی ساخته می‌شود.

استاندارد دیگری که در سریال‌سازی در سطح بین‌المللی وجود دارد، ساخت قسمت‌های «نمونه / pilot» از سریال‌های تلویزیونی است. این نمونه‌ها معمولاً قسمت اول از فصل اول هر سریال محسوب می‌شود و البته در برخی سریال‌ها تا قسمت‌های دوم و سوم نیز با همین تعبیر یاد می‌شود که این رویکرد نیز می‌تواند در تلویزیون کشورمان رخ دهد و از هر سریال یک تا سه قسمت با نام «نمونه / pilot» تولید ‌و پس از موفقیت در پخش تلویزیون و جلب نظر مخاطبان، روند تولیدش در قالب فصل‌های متعدد پی گرفته شود.

تولید فصلی یک ویژگی مثبت دارد و آن هم عدم ارائه تضمین به سازندگان سریال و تلاش تهیه کننده و کارگردان و عوامل سریال برای ارائه بهتر اثر است، زیرا در تولید فصلی سریال، هیچ تضمینی برای تولید ۹۰ قسمت وجود ندارد و سریال‌ها در قسمت‌ها ۱۰ تا ۲۵ قسمتی عرضه می‌شوند و ممکن است پس از ناکامی یک فصل، تولید فصل بعدی‌ کامل متوقف شود. بدین ترتیب، می‌توان بالا نگه داشتن سطح کیفی یک سریال را مورد نظارت قرار دارد و از آب بستن به یک داستان بر گرفتن خروجی ۹۰ قسمتی جلوگیری کرد.

چنین تصور می‌شود که همین استانداردهای به ظاهر ساده می‌تواند به شدت به کیفی‌سازی روند تولید در تلویزیون کمک کند؛ هرچند با چنین رویکردهایی ممکن است منافع برخی برنامه‌سازان به شدت تهدید شود و شرط برنامه‌سازی‌شان را عدم قرار گرفتن در چنین قالب‌هایی با طرح عناوینی چون پرهزینه بودن پیش تولید و درخواست تضمین برای تولید چند فصل عنوان کنند که البته این دلایل منطقی به نظر نمی‌رسد، زیرا بزرگ‌ترین سریال‌های غربی نیز قسمت «نمونه / pilot» دارند و روند برخی از آن‌ها در همین قسمت یا پس از تولید یک فصل به طور کامل متوقف شده و بنابراین این قاعده را در تلویزیون کشورمان نیز می‌‌توانیم اجرا کنیم.