چرا نمایشگاه کتاب و جشنواره فیلم فجر، کاملاً دولتی باقی می‌ماند؟

حتی اگر وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز قصد چنین برون سپاریِ اختیاراتش را داشته باشد، نهادهای ناظر، اجازه چنین کاری را نخواهند داد، کما اینکه وقتی قرار شد تا ممیزی به برخی‌ ناشران سپرده شود، فریاد برخی نمایندگان مجلس برخاست و در ‌‌نهایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تأکید کرد، ممیزی و نظارت مستقیم این وزارتخانه حذف نخواهد شد.

کد خبر: ۴۹۰۷۷۵

تاریخ: ۲۳ فروردين ۱۳۹۴ - ۲۲:۰۳

روز گذشته، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در جمع سینماگران برای واگذاری برگزاری جشنواره فیلم فجر به خانه سینما اعلام آمادگی کرد و این اتفاق را در راستای واگذاری برگزاری نمایشگاه کتاب به اتحادیه ناشران دانست؛ اما آیا هر دوی این اتفاقات ‌کامل تحقق خواهد یافت؟ پاسخی که در خوش‌بینانه‌ترین برآورد می‌توان داد، بعید بودن چنین اتفاقی است و در نگاه واقع‌نگر، چنین تصمیم عملیاتی نمی‌شود.

به گزارش «تابناک»، نشست نوروزی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اهالی سینما با یک وعده بزرگ همراه شد. علی جنتی که پس از سخنان محمدمهدی عسکرپور، مدیرعامل خانه سینما و حجت الله ایوبی، رئیس سازمان سینمایی پشت تریبون می‌رفت، در پاسخ به مطالبه عسکرپور در خصوص واگذاری بخشی از اختیارات سینما به صنوف‌ تأکید کرد، وزارت فرهنگ و ارشاد آماده چنین اقدامی است و برای مثال در این زمینه از اهالی کتاب شاهد مثال آورد.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی همچنین تأکید کرد، ‌برگزاری نمایشگاه کتاب به اتحادیه ناشران واگذار شده و می‌توان در حوزه سینما نیز رویکردی مشابه ‌در پیش گرفت و اعلام آمادگی کرد تا برگزاری جشنواره فیلم فجر به خانه سینما واگذار شود؛ وعده‌ای بسیار بزرگ برای واگذاری امور به بخش غیردولتی و صنوف محسوب می‌شود و تحققش، یک اتفاق بزرگ نه تنها برای سینمای کشورمان بلکه برای کل فرهنگ ایران محسوب می‌شد.

با این حال، ظاهراً گفته‌های علی جنتی به عنوان یک وعده دارای جنبه‌های عملیاتی جدی گرفته نشده، زیرا پس از سخنان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، مطالبه‌ای از سوی سینماگران درباره در اختیار گرفتن مدیریت جشنواره بین المللی فیلم فجر مطرح نشده و از آن سو، ندایی از اتحادیه ناشران درباره پذیرش کامل مسئولیت برگزاری نمایشگاه بین المللی کتاب تهران برنخاست؛ اما چرا چنین واکنشی در قبال وعده وزیر فرهنگ در پیش گرفته شد؟

پاسخ چندان پیچیده نیست: «این وعده عملی نخواهد شد» و البته این پاسخ با یک گزاره مؤکد همراه می‌شود: «هیچ ‌گاه»؛ هرچند در حسن نیت علی جنتی در طرح این موضوعات جای شک و شبهه‌ای ‌نیست، حقیقت آن است که در شرایط کنونی نیز برگزاری جشنواره فجر با هزار و یک خط قرمز همراه است و می‌تواند وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی را به مجلس فرابخواند؛ بنابراین، طبیعی است که واگذاری اختیارات حاکمیتی متولی فرهنگ کشور به صنوف تا چه میزان بالقوه هزینه ساز باشد.

صنوف طبیعتاً ملاحظات حداقلی را در نظر می‌گیرند و آنچه بیش از هر معیاری برای انتخاب فیلم‌ها و اهدای جوایز در نظر می‌گیرند، روابط صنفی و کارکرد فیلم‌ها و فیلمسازان است. طبیعتاً در چنین شرایطی، دبیر جشنواره فجر که از سوی صنوف انتخاب شده نیز به سادگی حاضر نخواهد شد فیلمی را که از سوی نهادهای نظارتی ‌روی آن حساسیت وجود دارد و می‌تواند وزیر فرهنگ و ارشاد را تا پای استیضاح ببرد، از لیست فیلم‌های جشنواره خارج کند.

درباره نمایشگاه بین‌المللی کتاب نیز همین وضعیت صدق می‌کند و احتمال دارد عدم توزیع برخی کتب ـ‌ که می‌تواند توزیعشان در مصلی برای برگزارکنندگان این رویداد فرهنگی دردسرساز شود ـ ‌از سوی صنوف، رفتاری سلیقه‌ای شناخته شود و اگر اتحادیه ناشران اقدام به برگزاری نمایشگاه کند، بعید نیست ‌طیفی از این کتب به نمایشگاه راه یابد و در راستای حمایت صنفی، مجوز عرضه‌شان در نمایش کتاب تهران صادر شود و این مصائب جدی را برای وزیر و معاون فرهنگی دولت در پی خواهد داشت.

البته شاید منظور از واگذاری، امور اجرایی نظیر واگذاری غرفه‌های نمایشگاه کتاب یا انتخاب هیأت داوران جشنواره فیلم فجر و پیگیری امور اجرایی باشد؛ اما در غیر این صورت بعید است ‌دبیری جشنواره و سکان هدایت این رویداد و یا مدیریت نمایشگاه کتاب به صنوف سپرده شود و وزارت فرهنگ و ارشاد نظارتی محدود برای رعایت قوانین مکتوب داشته باشد، زیرا با ملاحظات فوق، چنین امری ‌تحقق یافتنی نیست.

با این اوصاف، حتی اگر وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز قصد چنین برون سپاریِ اختیاراتش را داشته باشد، نهادهای ناظر اجازه چنین کاری را نخواهند داد، کما اینکه وقتی قرار شد تا ممیزی به برخی ‌ناشران سپرده شود، فریاد برخی نمایندگان مجلس برخاست و در ‌‌نهایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تأکید کرد، ممیزی و نظارت مستقیم این وزارتخانه حذف نخواهد شد.

با همه این مباحث، حتی طرح موضوع واگذاری و برون سپاری وظایف تاریخی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به صنوف به عنوان نمایندگان اهالی فرهنگ نیز یک اتفاق مثبت است و باید از اینکه مدیران وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بر خلاف برخی پیشینیان اساساً به صنوف اعتقاد دارند و این موضوع را لااقل در کلام بیان می‌کنند، به خودیِ خود، آن را‌ اتفاقی مثبت دانست.