تخصیص اعتبار برای مطالعه طرح بدون توجیه؛

نیمی از سرمایه گذاری انتقال آب خزر زیان است

پس از آنکه 770 میلیون تومان برای مطالعه طرح انتقال آب خزر به سمنان تخصیص سافت و ردیف‌های بودجه‌ای دو میلیاردی تومانی در بودجه 92 برای آن دیده شد، مشخص شد قیمت تمام شده یک مترمکعب آب دریای خزر پس از شیرین‌سازی و انتقال چهار هزار و 287 تومان و شاخص اقتصادی نسبت فایده به هزینه در این طرح برابر با 0.53 است، یعنی نیمی از سرمایه‌گذاری‌ها در این طرح زیان خواهد شد.

کد خبر: ۴۸۷۳۶۶

تاریخ: ۱۴ فروردين ۱۳۹۴ - ۰۸:۱۱

پس از آنکه 770 میلیون تومان برای مطالعه طرح انتقال آب خزر به سمنان تخصیص سافت و ردیف‌های بودجه‌ای دو میلیاردی تومانی در بودجه 92 برای آن دیده شد؛ مشخص شد قیمت تمام شده یک مترمکعب آب دریای خزر پس از شیرین‌سازی و انتقال چهار هزار و 287 تومان و شاخص اقتصادی نسبت فایده به هزینه در این طرح برابر با 0.53 است، یعنی نیمی از سرمایه‌گذاری‌ها در این طرح زیان خواهد شد.

به گزارش خبرنگار تابناک اقتصادی،  طرح انتقال آب دریای خزر به سمنان با هدف تامین نیاز شرب و بخشی ز نیاز صنعت شهرستان‌های استان سمنان تا سال 1425 مطرح شد. بر اساس این طرح قرار است سالانه به میزان 222 میلیون مترمکعب آب از دریای خزر شیرین‌سازی شده و با استفاده از پمپاژ به استان سمنان انتقال داده شود.

جدا از چالش‌های زیست محیطی طرح که در گزارش‌های مربوط به طرح مورد بررسی قرار نگرفته است؛ مهمترین چالشی که مرکز پژوهش‌ها بر آن تاکید می‌کند مساله زیان‌ده بودن آن است.

شاخص اقتصادی نسبت فایده به هزینه برای این طرح 0.53 است که این امر نشان‌دهنده آن بوده که تقریبا نصف سرمایه‌گذاری‌های انجام شده برای این طرح از طریق منافع آن بازیابی می‌شود و نصف دیگر آن یان‌های حاصل از عدم توجیه اقتصادی طرح است.

ورود بودجه‌های عمومی به پروژه‌ای زیان‌ده

این به مفهوم آن است که بخش خصوصی برای شرکت در این پروژه انگیزه‌ای نخواهد داشت و طرح باید با ورود بودجه عمومی به آن اجرا شود. کارشناسان معتقدند شاید بتوان با بخشی از هزینه‌های سرمایه‌گذاری و بهره‌برداری طرح مزبور با افزایش بهره‌وری و مدیریت تقاضای مصرف آب در بخش‌های موجود به میزان لازم کمبودها را جبران کرد. راهکار فوق علاوه بر پایداری بیشتر و هزینه کمتر، چالش‌های زیست‌محیطی ناشی از شیرین‌سازی و انتقال آبر را هم به دنبال نخواهد داشت.

از طرفی دیگر وجود احتمالی صنایع آب‌بر قابل انتقال به خارج از استان می‌تواند در کاهش نیاز صنعت استان در افق طرح نقش بسزایی ایفا کند. به عبارت دیگر وجود صنایع آب‌بر انتقال یافته به حارج از استان نباید در محاسبه نیاز آبی صنعت در شیرین‌سازی و انتقال آب از دریای خزر لحاظ شود.

شوری محیط دو برابر می شود

در مورد مشکلات زیست‌محیطی این طرح باید اشاره کرد که با توجه به اینکه شوری پساب حاصل از تاسیسات شیرین‌سازی آب دریا نسبت به شوری پایه دریای خزر حدود دو برابر است؛ آثار فزایش شوری در محیط زیست و اکوسیستم دریایی می‌تواند زیان‌های قابل توجهی به همراه داشته باشد. اگرچه استفاده از تخلیه‌کننده های پساب‌ با آرایش و تعداد مناسب به عنوان راهکار معضل ذکر شده پیشنهاد شده است اما لازم به ذکر است که اثر پساب خروجی بر اکوسیستم دریای خزر باید به صورت بلندمدت انجام شود. در گزراش‌های بررسی آثار زیست محیطی طرح انتقال آب دریای خزر به استان سمنان توسط مشاور طرح، تاثیر پساب‌های خروجی از آب شیرین‌کن‌ها بر اکوسیستم دریای خزر در بلندمدت و با یک روش مشخص بررسی نشده است.

افزایش گازهای گلخانه‌ای

یکی دیگر از ایرادات این طرح مصرف انرژی بالای در آن است. استفاده از انرژی برق که در کشور عمدتا توسط نیروگاه‌های حرارتی تولید می‌شود؛ در نهایت به تولید بیشتر گازهای گلخانه ای توسط سوخت‌های فسیلی منجر می‌شود. در گزارش‌ ارزیابی آثار زیست‌محیطی طرح، بهینه سازی مصرف برق آب شیرین‌کن‌ به عنوان راهکار مشکل مصرف بالای انرژی ذکر شده ولی به جزئیات راهکار اشاره شده، پرداخته نشده است.

با توجه به اینکه بیشتر میزان انتقال آب در این طرح جهت مصارف صنعت صورت می‌گیرد؛ محاسبه نیاز صنعت باید به صورت صحیح انجام شود. محاسبه نیاز صنعت شهرهای استان سمنان و مبانی آن در گزارش‌های تهیه شده تویط مشاور طرح به صورت مشخص ارایه نشده است و درصدهای ذکر شده در سناریوهای نهایی تامین آب شرب و صنعت ارایه شده از مبانی و معیارهای مشخصی برخوردار نیست.

استاندارد یکسان آب شرب و صنعت

به علاوه به رغم تفاوت استانداردهای کیفی آب برای نیازهای شرب و صنعت، مشخص نیست چرا در طرح انتقال آب دریای خزر، استاندارد یکسانی برای کیفیت آب شرب و صنعت لحاظ شده است.

یکسان لحاظ کردن این استانداردها با توجه به اینکه معمولا کیفیت آب مورد نیاز در صنعت پایین‌تر از کیفیت مورد نیاز برای آب شرب است؛ می‌تواند در افزایش هزینه‌های نصفیه و شیرین‌سازی آب دریا نقش مهمی را داشته باشد.