گزارش «تابناک» از مذاکرات هسته‌ای در لوزان (۲)؛

تحریم‌های اقتصادی بلافاصله پس از توافق از میان برداشته خواهند شد

برآورد‌ها حاکی از این است که تحریم‌های مرتبط با برنامه هسته‌ای یکباره برداشته خواهد شد. زمان بندی که در بسیاری از تحلیل‌ها گفته می‌شود، در خصوص تحریم‌ها اعمال خواهد شد، در حقیقت تحریم‌های اقتصادی را شامل نمی‌شود. گفته می‌شود، قطعنامه فصل هفتمی که قرار است به نوعی دیگر، قطعنامه‌های صادره علیه ایران را هم کان لم یکن سازد، یک روز پس از اعلام توافق میان ایران و ۱+ ۵ در شورای امنیت تصویب خواهد شد.

کد خبر: ۴۸۵۹۳۹

تاریخ: ۰۶ فروردين ۱۳۹۴ - ۱۸:۰۷

نخستین روز از مذاکرات هسته ای میان ایران و 1+5 با دیدار محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه کشورمان و جان کری وزیر امور خارجه ایالات متحده از صبح امروز در لوزان آغاز شد. این دیدار دومین دیدار میان مقام های مذاکره کننده ایران و امریکا در دور جدید در سال 94 به حساب می آید. نخستین دیدار شب گذشته و ساعاتی پس از رسیدن تیم مذاکره کننده ایرانی به لوزان سوئیس میان معاونان وزرای امور خارجه ایران و امریکا با حضور نماینده فدریکا موگرینی مسول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، هلگا اشمیت برگزار شد.

در دیدار امروز جان کری و جواد ظریف هم ، هلگا اشمیت حضور داشت. حضور هلگا اشمیت در مذاکرات میان ایران و امریکا در حالی صورت می گیرد که به نظر می رسد وی به عنوان نماینده اتحادیه اروپا در این مذاکرات می تواند از نگرانی برخی کشورهای اروپایی بخصوص فرانسه از آنچه میان تهران و واشنگتن در مذاکرات هسته ای می گذرد، بکاهد.

در نوبت صبح این مذاکرات پس از دیدار وزرای امور خارجه ایران و امریکا با همراهی صالحی و مونیز و همچنین حضور اشمیت در جلسه دیدارها به شکل ریزتر ادامه پیدا کرد. وزرای امور خارجه ایران و امریکا در یک سطح وارد مذاکرات دوجانبه شدند و همزمان صالحی و مونیز هم به مذاکرات دوجانبه خود ادامه دادند. علاوه بر این دیدار میان معاونان وزرای امور خارجه ایران و امریکا برای دومین بار هم انجام شد.

در شرایطی که ایران و امریکا در دور پیشین نتوانستند رسیدن به فهم مشترک سیاسی در مسائل مورد اختلاف را علنی کنند به نظر می رسد که فضای مثبت بیشتری بر این دور از مذاکرات حکمفرما است. تازه ترین خبرهای رسیده از لوزان را علی اکبر صالحی ، رئیس سازمان انرژی اتمی پیش از آغاز دیدار با جان کری و ارنست مونیز وزیر انرژی امریکا در جمع خبرنگاران بر زبان آورد. صالحی با بیان اینکه همواره نسبت به حصول راه حل خوش بین بوده و الان هم هستم، گفت: به فهم مشترک در زمینه‌های فنی رسیده‌ایم.که این فهم مشترک در آینده برای رسیدن به توافق اصلی کمک کننده است.

وی افزود: پیش بینی این مسئله که این دور به جایی برسیم سخت است، اما در تمام مسائل فنی در حال رسیدن به یک فهم مشترک هستیم.

رئیس سازمان انرژی اتمی ابراز امیدواری کرد که با جلسه ساعت 10 امروز به وقت محلی در مروری بر مسائل گذشته متوجه شویم که در کدام موارد هنوز مسائل قابل بحثی وجود دارد.

به نظر می رسد که در مجموع سخنانی که در این چند دور به گوش رسیده است می توان گفت که عمده اختلاف های فنی میان ایران و 1+5 در حال حل شدن است و برای هرکدام از آنها راه حل هایی یافت شده است. در چنین شرایطی عمده ترین بحث هایی که باقی مانده تحریم هایی است که ایران می گوید باید به محض رسیدن به توافق هسته ای با غرب از میان برداشته شود. در بحث تحریم ها گفته می شود که ایران و طرف مقابل در کلیات به توافق هایی رسیده اند اما در جزئیات هنوز اختلاف هایی وجود دارد که در این دور مورد بحث و بررسی بیشتر قرار می گیرد. در خصوص تحریم هایی که بر علیه ایران اعمال شده است مهم ترین مسائل تحریم های اقتصادی هستند.

آنچه که تا این لحظه مورد توافق طرفین قرار گرفته این است که تمام تحریم های اقتصادی در مرحله اول لغو و یا تعلیق خواهد شد. باید این نکته را در نظر داشت که تعلیق تحریم های اقتصادی با لغو آن عملا تفاوت چندانی ندارد. با برداشته شدن تحریم های اقتصادی ، جریانی که در چند سال اخیر عملا بازار ایران از آن محروم مانده بود به رونق سابق بازمی گردد و ایران نیز بدون محدودیت به بازارهای بین المللی باز خواهد گشت.

برآوردها حاکی از این است که تحریم های اقتصادی از میان برداشته خواهند شد که مرتبط به برنامه هسته ای ایران هستند. تحریم های نفتی و بانکی که در این سال ها بر ایران تحمیل شده است همگی مرتبط با برنامه هسته ای ایران است که در نتیجه مذاکرات هسته ای ایران با 1+5 از میان برداشته خواهند شد. نکته قابل توجه این است که تحریم های مرتبط با برنامه هسته ای یک باره برداشته خواهد شد. زمان بندی که در بسیاری از تحلیل ها گفته می شود در خصوص تحریم ها اعمال خواهد شد در حقیقت تحریم های اقتصادی را شامل نمی شود.

جدا از تحریم های اقتصادی ، تحریم های اشاعه ای و تحریم های تسلیحاتی نیز وجود دارد. هر سه نوع این تحریم ها مرتبط با برنامه هسته ای ایران هستند. در سایه توافق جامع هسته ای ، تحریم های اشاعه ای و تسلیحاتی به مرور و در یک جدول زمان بندی برداشته خواهد شد. ایران و  طرف مقابل هنوز در خصوص ساز و کار از میان برداشته شدن این تحریم ها به توافق نرسیده اند.

ایران خواهان از میان برداشته شدن این تحریم ها در فاصله اندکی پس از رسیدن به توافق است. تحریم های اشاعه ای تحریم هایی هستند که مربوط به برنامه هسته ای ایران هستند. تحریم قطعات سانتریفیوژ و یا تحریم مواد هسته ای در زمره این تحریم ها هستند. تحریم های تسلیحاتی هم بر اساس یک زمانبندی که هنوز در خصوص آن توافق نشده است برداشته خواهند شد.

تحریم های تسلیحاتی شامل فروش هرگونه سلاح توسط ایران است و همچین خرید سلاح های سنگین توسط ایران . ایران خواهان برداشته شدن این دو تحریم در فاصله کوتاه تری است و طرف مقابل خواهان ابقای آنها تا مدت زمان طولانی تر.

باید توجه داشت که تحریم های اقتصادی در حقیقت اصلی ترین تحریم هایی هستند که در حال حاضر بر بدنه اقتصاد ایران وارد شده اند و برداشته شدن آنها می تواند بزرگترین دستاورد باشد. البته از آنجا که تحریم های تسلیحاتی و اشاعه ای مهم ترین تحریم های شورای امنیت هستند ، باقی ماندن آنها به معنای ابقای تحریم های شورای امنیت است که این مساله را باید به بازه زمانی حداقلی مورد درخواست ایران رساند. گفته می شود که ایران و 1+5 در خصوص این تحریم ها هم به راهکارهایی رسیده اند اما هنوز در این خصوص تصمیم قطعی گرفته نشده است.

در خصوص تحریم های کنگره امریکا هم که این روزها سر و صدای بسیاری به راه انداخته است باید گفت که این تحریم ها تعلیق خواهند شد. در حال حاضر کنگره در شرایطی نیست که تحریم های خود را بردارد . دولت امریکا به ریاست باراک اوباما که سکان کاخ سفید را بر عهده دار ، اجرای این تحریم ها را متوقف می کند. بنابراین به محض رسیدن به توافق ، تمام تحریم های اتحادیه اروپا ، امضا شده توسط رئیس جمهور امریکا و تحریم های اقتصادی شورای امنیت لغو خواهند شد اما تحریم های کنگره تعلیق خواهند شد.

بنابراین در نهایت دولت امریکا متعهد خواهد بود که تعلیق تحریم های کنگره را تا پایان دوره توافق پشت سر هم تکرار کند. البته باید یاداوری کرد که زمانی که تحریم های اقتصادی معلق می شود عملا شاکله تحریم ها از هم پاشیده می شود. علاوه بر این گفته می شود که قطعنامه فصل هفتمی که قرار است به نوعی دیگرقطعنامه های صادر شده علیه ایران را هم کان لم یکن سازد یک روز پس از اعلام توافق میان ایران و 1+5 در شورای امنیت به تصویب خواهد رسید.

مذاکرات ایران و 1+5 در حالی از شامگاه چهارشنبه در لوزان عملا کلید خورده است که گفته می شود هفته پیش رو برای مذاکره کنندگان تمام تیم های حاضر در این حلقه از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است. در بسیاری از رسانه های غربی از بازگشت کری به لوزان برای ادامه مذاکرات با ظریف به عنوان نشانه مثبتی که می توان آن را به رسیدن طرفین به فهم مشترک در مسائل مورد اختلاف در چند روز آینده تعبیر کرد ، یاد می شود. گفته می شود که سایر وزرای امور خارجه کشورهای عضو مذاکرات هم به زودی به لوزان می رسند و همین گمانه زنی ها بر فضای مثبت حاکم بر لوزان افزوده است. مذاکرات میان ایران و 1+5 در حالی تا ساعاتی دیگر در نوبت عصر ادامه پیدا خواهد کرد که برخی از رسانه های غربی از حضور لوران فابیوس وزیر امور خارجه فرانسه در لوزان در روز شنبه خبر می دهند. پیش از این هم گفته شده بود که وزیر امور خارجه روسیه روز جمعه به لوزان خواهد رسید.

- گزارش از سارا معصومی، گزارشگر مستقر در لوزان سوئیس