دو انتخابات و يک مانور نظامي در خاورميانه

علي منتظري

کد خبر: ۴۸۵۵۸

تاریخ: ۲۹ ارديبهشت ۱۳۸۸ - ۱۷:۰۶

از روز گذشته مانور هوايي ارتش اسرائيل در سرزمين‌هاي اشغالي آغاز شده است. اين مانور تا پنجشنبه ادامه خواهد يافت. فرماندهي ارتش اسرائيل اين مانور را مانوري عادي و از قبل برنامه ريزي شده اعلام کرده و اهداف آن را مقابله با هر گونه حملات هوايي و موشکي به اسرائيل و ارزيابي چگونگي پاسخگويي به اين حملات فرضي عنوان کرده است.

خرداد ماه سال گذشته نيز نيروي هوايي اسرائيل مانور بزرگي را ترتيب داد تا قدرت خود را به رخ دشمنانش در خاورميانه بکشاند. اکثر کارشناسان نظامي بر اين عقيده بودند که مانور سال گذشته و مانور جاري اسرائيل روي سخنش با ايران و هم پيمانانش در منطقه است.

اما اين پايان ماجرا نيست در ماه آينده يعني از تاريخ 9 تا 22 خردادماه سه تحول مهم در خاورميانه رخ خواهد داد که پيش درآمد آن مانور بزرگ نظامي ارتش اسرائيل خواهد بود که از آن به عنوان يکي از مانورهاي بزرگ نظامي اين رژيم ياد مي‌کنند.

1- مانور نظامي اسرائيل: در تاريخ 9 خردادماه آينده ارتش اسرائيل مانور نظامي خويش را آغاز مي‌کند. نگاه بسياري از کارشناسان نظامي منطقه به اين مانور است زيرا در زماني برگزار مي‌شود که افراطي ترين دولت اسرائيل بر سرکار است. دولتي که حاضر به قبول توافقات گذشته با فلسطيني‌ها نيست، با بازگشت آوارگان فلسطيني هيچ نوع سازگاري ندارد، مبدء دولت فلسطيني را نمي‌پذيرد و به چيزي به نام «قدس پايتخت دولت فلسطين» اصلا وقعي نمي‌نهد و حاضر به توقف ساخت شهرک‌هاي يهودي نشين نيز نيست.

از سويي ديگر اين مانور پس از شکست‌هاي سنگين نظامي اسرائيل در لبنان و نوار غزه است که با وجود چنين دولتي، آتش افراطي گري نظامي اش نيز ممکن است دوباره بازگردد. اما کارشناسان سياسي نيز از نگاهي ديگر به اين مانورها نگاه مي‌کنند زيرا پس از آن در لبنان و ايران دو انتخابات بسيار مهم و سرنوشت ساز است.

لبنان جايي است که حزب الله توانسته است شکستي فراموش نشدني به ارتش اسرائيل بدهد و ايران نيز کشوري است که از نگاه اسرائيل منشا همه حمايت‌ها از مقاومت است. از همين رو با آن که هيچ نشانه ظاهري براي تکاپوي جديد يا ماجراجويي جديد اسرائيل عليه حزب الله و يا ايران و يا سوريه در اين مانورها مشاهده نمي‌شود اما شکي نيست که در آن پيامي ويژه براي ايران و نيروي مقاومت اسلامي لبنان و سوريه دارد.

اين مانورها فقط سه روز قبل از انتخابات پارلماني لبنان و 19 روز پيش از انتخابات رياست جمهوري ايران پايان مي‌يابد. اين همه در حالي است که گمان و پيش بيني بسياري بر اين است که حزب الله و هم پيمانانش در ائتلاف 8 مارس در اين انتخابات لبنان پيروز مي‌شوند و اکثريت پارلماني را از آن خود مي‌کنند البته اگر تحولات دراماتيک در اين کشور رخ ندهد.

اگر همه هوش و حواس نيروهاي سياسي کشورمان سرگرم انتخابات داخلي است اما نيروهاي دفاعي و نظامي بايد بيش از هر چيز نگاه خود را معطوف به اين مانور نظامي اسرائيل کنند. در آن سوي آب‌هاي مديترانه در لبنان، نيروهاي مقاومت اسلامي لبنان نيز خود را در شرايطي آماده قرار داده‌اند. سوريه نيز با دقت اين تحولات را پيگيري مي‌کند.

2- انتخابات پارلماني لبنان: در تاريخ 17 خردادماه آينده مردم لبنان به پاي صندوق‌ها مي‌آيند تا نمايندگان خود در پارلمان را انتخاب کنند. برآورد بسياري از کارشناسان بر اين است که اين انتخابات «گران قيمت ترين» انتخابات در طول تاريخ لبنان است زيرا آن‌ها که قوي تر و پولدارترند به صحنه آمده‌اند تا با «پول و خدمات» راي مردم لبنان در داخل و خارج را بخرند.

بر همين اساس گفته مي‌شود که صدها ميليون دلار از خارج به کمک پولداران انتخابات لبنان آمده است تا جناح 14 مارس لبنان که زعامت سياسي آن را سعد حريري به عهده دارد، بتواند پيروز انتخابات پارلماني باشد. اين جناح لبناني حمايت سياسي آمريکا، اروپا و جناح موسوم به خط اعتدال در اتحاديه کشورهاي عربي يعني مصرَ، سعودي، اردن را نيز به همراه دارد.

به همين دليل است که حساسيت در اين انتخابات بسيار بالا است. اين در حالي است که تحولات سياسي داخلي لبنان هميشه بر خاروميانه تاثيري مستقيم داشته است و به بياني ديگر ميزان تغييرات و موازنه‌هاي سياسي در لبنان عملا نشانگر چگونگي موازنه قوا در خاورميانه است. اسرائيلي‌ها نيز پس از آن که پيام هايشان را با مانور نظامي به لبنان و ديگر کشورها مي‌رسانند، منتظر خواهند ماند تا ببينند نتيجه انتخابات لبنان چه خواهد شد البته اگر دست به ماجراجويي و ايجاد آشوب در لبنان نزنند.

طبيعي است که ايران و سوريه نيز بايد با دقت بالايي اين انتخابات را دنبال کنند زيرا نام اين دو، دو نام جدا ناشدني از لبنان و تحولات اين کشوراست که تاثيري مستقيم در معادلات سياسي و امنيتي منطقه دارد. اکنون همه جريانات، دولت‌ها و نيروهاي سياسي که خواستار شکست مطلق مقاومت اسلامي در جريان جنگ 33 روزه با اسرائيل بودند، منتظرند تا شکست ائتلاف 8 مارس در انتخابات پارلماني لبنان را جشن بگيرند.

3- انتخابات رياست جمهوري ايران: انعکاس رويدادهاي سياسي تلاش‌هاي انتخاباتي کشورمان نشان مي‌دهد که نگاه‌هاي دقيقي اين انتخابات را پيگيري مي‌کنند. بسياري از آن رو به اين رويداد نگاه مي‌کنند که پاسخي مناسب براي اين سوال پيدا کنند که آيا انتخابات رياست جمهوري ايران منجر به تغيير در رويکردهاي سياست خارجي ايران، سياست‌هاي دفاعي و پرونده هسته‌اي مي‌شود يا نه؟

اين امر در هر دو بخش هم پيمانان ايران در خاورميانه و مخالفان سياست‌هاي منطقه‌اي کشورمان به وضوح قابل رويت است. از يک سو کشورهاي عربي خط موسوم به اعتدال است که با خلع يد خود از مقاومت اسلامي و ملي در برابر اسرائيل و آمريکا، در هر مذاکره‌اي با اين دو با دست خالي برمي گردند. اين مجموعه در يک شوک قريب الوقوع از احتمال مذاکره ايران با آمريکا به سر مي‌برند در حالي که ايران پرونده‌هاي بسياري براي گفتگو با آمريکا در دست دارد که ناشي از تاثير منطقه‌اي ايران در خاروميانه است.

از سوي ديگر، اداره جديد آمريکا است که به رغم آمادگي براي گفتگو با ايران، منتظر نتايج انتخابات ايران است تا با پرونده‌اي روشن تر براي چهار سال آينده سياست‌هاي خود را در برابر کشورمان ترسيم کند. در ديگر سو اسرائيل است که با گرفتن شمشير از رو در برابر ايران منتظر تحول آن چناني نيست اما تلاش دارد تا در سايه نتايج انتخابات اتي ايران، و در سايه افراطي ترين دولت تاريخ اسرائيل، حکومت اوباما را در تشديد مجازات‌ها و اتخاذ سياست‌هاي سخت ولو نظامي با خود همراه گرداند و از سويي ديگر هم پيمانان ايران در منطقه هستند که با حساسيتي خاص نظاره گرند که آيا در آستانه انتخابات رياست جمهوري کشورمان، شايعات مذاکره قريب الوقوع ايران با آمريکا، گرايشي جديد در سياست‌هاي خارجي آتي ايران ايجاد مي‌کند؟

قدر مسلم آن است که نتيجه انتخابات رياست جمهوري ايران هر چه باشد، سياست‌هاي استراتژيک ايران در عرصه سياست خارجي، تکنولوژي هسته اي و نظام دفاعي کشور تغييري نخواهد کرد و شايد بر همين اساس باشد که کانديداهاي رياست جمهوري نوک تيز فعاليت‌هاي خود را متوجه عرصه‌هاي داخل کشور در ساختار تبليغاتي خود نموده‌اند گرچه در بين کانديداهاي جديد رياست جمهوري، هستند کساني که خود نقشي انکار ناپذير در هدايت برنامه‌هاي استراتژيک و نظام دفاعي ايران داشته‌اند و پر واضح است که در صورت به قدرت رسيدن، ضمن دفاع از دستاوردهاي سياست خارجي و دفاعي کشور، آنها را براي بهره برداري‌هاي درازمدت سازمان دهي خواهند نمود.

اما آنچه که در دوران فعاليت‌هاي انتخاباتي بايد با دقت و وسواس مورد توجه قرار گيرد، عدم بازي با عناصر پرقدرت ساختار سياست خارجي و دفاعي کشور است تا از اين راه پيام‌ها و اطلاعات غلط به خارج از کشور مخابره نشود. زيرا اين امر صحنه اداره کشور در برخورد با پرونده‌هاي منطقه‌اي را در دوره آينده و با فرض حضور هر کسي در مسند رياست قوه مجريه را با مشکلات غيرقابل انکار و شکننده اي مواجه مي‌سازد. اين امر آنگاه دقيق تر و حياتي تر جلوه مي‌کند که بدانيم دستاوردهاي منطقه‌اي بزرگ جمهوري اسلامي ايران فقط معلول يک دوره پيشين رياست جمهوري نيست بلکه محصول سه دهه تلاش همه عناصر نظام بوده است.