برنامه‌گرايي كانديداها و شعارزدگي احزاب

نبي‌الله رشنو*

کد خبر: ۴۸۴۸۷

تاریخ: ۲۹ ارديبهشت ۱۳۸۸ - ۱۱:۳۹

يكي از دستاوردهاي گرانبهاي انقلاب اسلامي براي ملت شريف ايران زمين، موهبت بيكراني به نام حق انتخاب و ايجاد زمينه‌هاي حضور کارساز براي آحاد و اقشار جامعه در عرصه‌هاي گوناگون ملي و حوزه‌هاي محلي با دخالت در تعيين سرنوشت عمومي و كمك به انديشيدن تدابيري براي طراحي و تحقق چشم انداز رشد و توسعه مطلوب در سطح كشور است.

امروزه نمادهاي آشكار بازنمايي، اثرات حضور گسترده ملت ايران در انجام وظايف و گرفتن تصميمات متعدد محلي، ملي و بين‌المللي از جمله در مناسبت‌ها و مراسم سياسي ـ عبادي نماز جمعه و جماعات، مشاركت يكپارچه در راهپيمايي‌ها، برگزاري انتخابات گوناگون و بيان ديدگاه‌هاي عمومي در امور داخلي و خارجي، به گونه‌اي است كه همواره چشمان تيزبين تحليلگران و رهبران بسياري از كشورهاي موافق و يا مخالف سياست‌هاي جمهوري اسلامي ايران را متوجه خود کرده است.

در اين ميان، مسأله برگزاري انتخابات متعدد و مشاركت فعال مردم در تعيين سرنوشت خويش و آينده جامعه با تلاش براي انتخاب فرد يا افراد شايسته در امور گوناگون اداره كشور، يكي از ويژگي‌هاي شاخص ملت ما نسبت به كشورها و ممالك همجوار بوده و سكويي برتر براي زنده کردن ريشه‌هاي تاريخي مدنيت در ايران زمين و نيز شاخصي نوين در هم‌افزايي سوابق تاريخي ـ فرهنگي ايران براي همترازي با جوامع مدني و توسعه يافته جهان معاصر است.

بنابراين، آنچنان كه در قوانين و سياست‌هاي كلان و نيز تحليل و تفسير احكام و مقررات موضوعه براي اهداف، سياست‌ها، اجرا و استمرار انتخابات در جمهوري اسلامي ايران مورد تأكيد است، يكي از اساسي‌ترين محورها و مباني انتخابات، عبارت از واگذاري قدرت از جمع به فرد براي انجام بهينه وظايف در قالب موازين تعريف شده است. براي همين، دستيابي به اين قدرت جمعي، مستلزم شيوه‌هاي تلاش و تدابير رقبا و ميزان درك آنان از شرايط واقعي و نيز موازين حاكم بر مقررات و اهداف انتخاباتي و همچنين چگونگي رعايت اصول اخلاقي و عملي براي دستيابي به كرسي قدرت است.

اين رويه هر چند در سياست‌هاي انتخاباتي كشورهاي گوناگون از صوري متنوع برخوردار است، اما در جمهوري اسلامي ايران با تمسك به آموزه‌هاي شرعي و سياسي منشعب از احكام اسلامي، اساس بر آن است كه رقابت براي پيروزي در انتخابات در راستاي موازين قانوني، شرعي، واقع‌بينانه و به ويژه با پرهيز از عوام فريبي و بر محور برنامه‌گرايي عملي با هدف مسابقه در خدمت رساني صورت گيرد تا امكان عمل به حق و تكليف و پاسخگويي به تعهدات در رداي مسئوليت واگذار شده فراهم شود؛ بنابراين، تدابير و تلاش‌هاي كانديداهاي شايسته بايد به سمتي باشند كه ضمن دركي واقعي از الزامات رشد و توسعه همه جانبه در ابعاد داخلي و خارجي كشور، فارغ از شعارزدگي صرف بوده و داراي شئونات اجرايي قابل تحقق باشند.

اما نكته اساسي در فرآيند انتخابات و به ويژه در سطح انتخابات رياست جمهوري، امروزه و به ويژه در شرايط بلوغ كنوني جامعه ايران اسلامي، علاوه بر چگونگي رفتار كانديداهاي شاخص (برنامه‌اي يا شعاري)، موضوع بسيار حياتي ضرورت نوسازي واقع‌گرايانه در اقدامات و رفتار احزاب، گروه‌ها و جناح‌هاي سياسي است كه با توجه به عبرت‌هاي داخلي و خارجي موجود از مشاركت گسترده مردم، ضروري است احزاب درباره رفتار خود با جامعه و نگرش‌هاي سوداگرانه كه حاكي از ترويج ناهنجاري و بي توجهي به اصول حزبي و بلوغ فكري در جامعه است، بازنگري اساسي را اعمال کنند، زيرا مردم با ابراز علاقه نسبت به كانديداهاي عملگرا و به دور از عوام فريبي خواستار حركت به جلو و تحقق جامعه‌اي توسعه يافته و پايدار هستند.

احزاب و گروه‌هاي سياسي جامعه ما به رغم هزينه‌هاي گزاف در محافل سياسي و جنجال‌هاي تبليغاتي گسترده كه عمدتاً وابسته به ميزهاي قدرت و ثروت‌هاي بادآورده باندهاي سود محور هستند، عملاً فاقد درك عملي از نيازهاي عمومي جامعه بوده و به خاطر بلوغ كاذب با رفتارها و اقدامات صرفاً شعاري در كمين قبضه قدرت هستند. اين در حالي است كه ارايه برنامه و هدايت كانديداها به سوي تبيين برنامه‌ها از شاخصترين نشانه‌هاي بلوغ احزاب و تشكل‌هاي سياسي است و بيان شعارها از وظايف مهم ستادهاي انتخاباتي كانديدها هستند. علاوه بر اين، با حضور احزاب سالم و هوشمند در جامعه، مسأله بسيار مهم خودكنترلي مستمر احزاب و گروه‌هاي سياسي نسبت به اقدامات متقابل و امور جامعه در جريان انتخابات و پس از آن است كه به عنوان يكي از اساسي‌ترين نمادهاي قابل توجه و مورد انتظار عمومي در روند تكاملي جلب آراي مردم و با حضور نظام‌مند احزاب قابل تحقق است.

در اين راستا و در شرايط كنوني به عنوان يك مصداق بارز، مي‌توان به رفتار پريشان و فاقد اصول حزبي كه از سوي اعضاي يكي از احزاب متمول اعمال مي‌شود، اشاره کرد، به گونه‌اي که اين روزها شاهد حضور پراكنده افراد پيشكسوت اين به اصطلاح تشكيلات سياسي در كمپينگ‌هاي انتخاباتي سه نفر از كانديداهاي اصلي هستيم. اين رويه ضمن دوري از شئونات تشكيلاتي كه در قالب مرامنامه با تصميم جمعي و ناظر بر نيازهاي جامعه است، سبب ترويج شعارگرايي در ميان كانديداها شده و زمينه سوداگري سياسي را فراهم آورده و نيز مانع از آگاهي و ارايه تدبير درباره نيازهاي اساسي جامعه مي‌شود.

بنابراين، دهمين انتخابات رياست جمهوري در جمهوري اسلامي ايران با تأكيد بر شرايط پيچيده خارجي و به ويژه الزامات توجه به توسعه پايدار و رونق اقتصادي بر پايه اهداف سند چشم انداز بيست ساله كشور، مستلزم يك هم‌انديشي جمعي و عملي ميان مردم، مسئولان، احزاب و گروه‌هاي بلوغ يافته سياسي و اجتماعي است تا در پوشش يك مشاركت گسترده و بر مبناي تأمين منافع عمومي با انتخابي شايسته، امكان تحقق برنامه‌ها و نظارت همه جانبه بر تدابير ملي فراهم شود.

* مدرس دانشگاه