وقایع مهم در زمان 6 رییس جمهور

بررسي آماري 9 دوره انتخابات

کد خبر: ۴۸۲۴۹

تاریخ: ۲۷ ارديبهشت ۱۳۸۸ - ۱۸:۴۵

نظام جمهوري اسلامي ايران در سي سال حيات خود شش رئيس‌جمهوري داشته است. دو رئيس جمهوري اول ايران نتوانستند دوران چهار ساله مسئوليت خود را به پايان برسانند؛ اولي برکنار شد و از ايران گريخت و دومي به شهادت رسيد. اما سه رئيس جمهوري که در پي آمدند، هر يک دو دوره پياپي در اين سمت بودند.

در آستانه دهمين دوره رياست جمهوري ايران، آمار ۹ دوره پيشين انتخابات و مهمترين تحولات و حوادثي را که در هر دوره اتفاق افتاد مرور مي‌کنيم.

دوره اول
- تاريخ برگزاري: ۵ بهمن ۱۳۵۸
- رئيس جمهوري منتخب: ابوالحسن بني‌صدر با ۱۰ ميليون و ۷۵۳ هزار و ۷۵۲ راي
- نفر دوم: احمد مدني
- تعداد نامزدها: ۱۲۴ نفر
- رقباي نهايي: ۹۵ نفر
- تعداد واجدان شرايط: ۲۰ ميليون و ۹۹۳ هزار و ۶۴۳ نفر
- تعداد راي دهندگان: ۱۴ ميليون و ۱۵۲ هزار و ۸۸۷ نفر
- درصد مشارکت: ۶۷.۴ درصد

تحولات و حوادث مهم:
۷ خرداد ۱۳۵۹: تشکيل اولين دوره مجلس شوراي اسلامي
۲۳ خرداد ۱۳۵۹: صدور فرمان تشکيل ستاد انقلاب فرهنگي از سوي امام خميني
۱۹ مرداد ۱۳۵۹: معرفي محمدعلي رجايي به عنوان نخست وزير به مجلس
۳۱ شهريور ۱۳۵۹: آغاز جنگ عراق با ايران
۳۰ دي ۱۳۵۹: آزادي آخرين گروگانهاي آمريکايي و پايان بحران گروگانگيري
۲۰ خرداد ۱۳۶۰: برکناري ابوالحسن بني صدر از فرماندهي نيروهاي مسلح
۲۵ خرداد ۱۳۶۰: اعلام ارتداد اعضاي جبهه ملي توسط امام خميني
۳۰ خرداد ۱۳۶۰: ورود سازمان مجاهدين خلق به جنگ مسلحانه با حکومت
۳۱ خرداد ۱۳۶۰: راي مجلس اول به عدم کفايت سياسي رئيس جمهوري
۱ تير ۱۳۶۰: برکناري ابوالحسن بني صدر از رياست جمهوري به وسيله امام خميني

دوره دوم
- تاريخ برگزاري: ۲ مرداد ۱۳۶۰
- رئيس جمهوري منتخب: محمدعلي رجايي با ۱۲ ميليون و ۷۷۰ هزار و ۵۰ راي
- نفر دوم: عباس شيباني
- تعداد نامزدها: ۷۱ نفر
- رقباي نهايي: ۴ نفر
- تعداد واجدان شرايط: ۲۲ ميليون و ۶۸۷ هزار و ۱۷ نفر
- تعداد راي دهندگان: ۱۴ ميليون و ۵۷۳ هزار و ۸۰۳ نفر
- درصد مشارکت: ۶۴.۲ درصد

تحولات و حوادث مهم:
(پس از برکناري ابوالحسن بني صدر از رياست جمهوري، دولت محمدعلي رجايي تا تشکيل دولت بعدي به نخست وزيري محمدجواد باهنر به کار خود ادامه داد. درگيري ميان حکومت و سازمان مجاهدين خلق ايران ادامه يافت. روز ۷ تير ۱۳۶۰ دفتر حزب جمهوري منفجر شد و رهبر آن محمد بهشتي و عده زيادي از اعضاي حزب کشته شدند)
۱۳ مرداد ۱۳۶۰: معرفي محمدجواد باهنر به عنوان نخست وزير به مجلس
۸ شهريور ۱۳۶۰: کشته شدن محمدعلي رجايي و محمدجواد باهنر در انفجاري در ساختمان نخست وزيري

دوره سوم
- تاريخ برگزاري: ۱۰ مهر ۱۳۶۰
- رئيس جمهوري منتخب: آيت الله خامنه‌اي با ۱۵ ميليون و ۹۰۵ هزار و ۹۸۷ راي
- نفر دوم: اکبر پرورش
- تعداد نامزدها: ۴۶ نفر
- رقباي نهايي: ۴ نفر
- تعداد راي دهندگان: ۱۶ ميليون و ۸۴۷ هزار و ۷۱۷ نفر
- درصد مشارکت: ۷۴.۲ درصد

تحولات و حوادث مهم:
(پس از انفجار دفتر نخست وزيري و کشته شدن رئيس جمهوري و نخست وزير،آيت الله مهدوي کني مأمور تشکيل دولت موقت و برگزاري انتخابات رياست جمهوري شد. دولت او روز ۵ مهر ۱۳۵۹ تشکيل ستاد بسيج اقتصادي را تصويب و سهميه بندي کالاهاي اساسي را آغاز کرد)
۵ آبان ۱۳۶۰: معرفي ميرحسين موسوي به عنوان نخست وزير به مجلس
۳ خرداد ۱۳۶۱: آزادي خرمشهر
۲۷ آذر ۱۳۶۱: بازگشايي دانشگاه‌ها پس از انقلاب فرهنگي
۷ خرداد ۱۳۶۳: آغاز به کار دوره دوم مجلس شوراي اسلامي

دوره چهارم
- رئيس جمهوري منتخب:آيت الله خامنه‌اي با ۱۲ ميليون و ۲۰۵ هزار و ۱۲ راي
- نفر دوم: حبيب الله عسکراولادي
- تعداد نامزدها: ۵۰ نفر
- رقباي نهايي: ۳ نفر
- تعداد واجدان شرايط: ۲۵ ميليون و ۹۹۳ هزار و ۸۰۲ نفر
- تعداد راي دهندگان: ۱۴ ميليون و ۲۳۸ هزار و ۵۸۷ نفر
- درصد مشارکت: ۵۴.۷ درصد

تحولات و حوادث مهم:
۱۸ مهر ۱۳۶۴: معرفي دوباره موسوي به نخست وزيري،
۱۲ خرداد ۱۳۶۶: انحلال حزب جمهوري اسلامي به دليل بروز اختلاف در مورد مشي اقتصادي
۱۶ دي ۱۳۶۶: نامه امام خميني به علي خامنه‌اي در انتقاد از سخنانش در نماز جمعه و تأکيد بر مطلقه بودن ولايت فقيه
۱۷ بهمن ۱۳۶۶: دستور تشکيل مجمع تشخيص مصحلت از سوي امام خميني براي حل اختلاف مجلس و شوراي نگهبان
۲۵ فروردين ۱۳۶۷: موافقت امام خميني با تشکيل مجمع روحانيون مبارز توسط انشعاب کنندگان از جامعه روحانيت مبارز تهران
خرداد ۱۳۶۷: تشکيل سومين دوره مجلس شوراي اسلامي با اکثريت جناح چپ
۲۹ تير ۱۳۶۷: پذيرش قطعنامه ۵۹۸ توسط ايران
۱۵ شهريور ۱۳۶۷: مخالفت امام خميني با استعفاي ميرحسين موسوي از نخست وزيري
۲۵ بهمن ۱۳۶۷: صدور فتواي قتل سلمان رشدي توسط امام خميني
۸ فروردين ۱۳۶۸: برکناري آيت الله منتظري از قائم مقامي رهبري
۱۳ خرداد ۱۳۶۸: درگذشت بنيانگذار جمهوري اسلامي
۱۴ خرداد ۱۳۶۸: انتخاب آيت الله خامنه‌اي به عنوان رهبر جمهوري اسلامي توسط مجلس خبرگان
۶ مرداد ۱۳۶۸: همه پرسي اصلاح قانون اساسي، حذف نخست وزيري و حذف شرط مرجعيت براي رهبري

دوره پنجم
- تاريخ برگزاري: ۶ مرداد ۱۳۶۸
- رئيس جمهوري منتخب: اکبر هاشمي رفسنجاني با ۱۵ ميليون و ۵۵۰ هزار و ۵۲۸ راي
- نفر دوم: عباس شيباني
- تعداد نامزدها: ۷۹ نفر
- رقباي نهايي: ۲ نفر
- تعداد واجدان شرايط: ۳۰ ميليون و ۱۳۹ هزار و ۵۹۸ نفر
- تعداد راي دهندگان: ۱۶ ميليون و ۴۵۲ هزار و ۶۷۷ نفر
- درصد مشارکت: ۵۴.۶ درصد

تحولات و حوادث مهم:
اجراي اولين برنامه توسعه پس از انقلاب و آغاز اجراي سياست تعديل اقتصادي
در پيش گرفتن سياست تنش زدايي در روابط خارجي
آغاز اجراي سياست گفتگوي انتقادي اتحاديه اروپا با ايران
۷ خرداد ۱۳۷۱: آغاز به کار دوره چهارم مجلس شوراي اسلامي

دوره ششم
- تاريخ برگزاري: ۲۱ خرداد ۱۳۷۲
- رئيس جمهوري منتخب: اکبر هاشمي رفسنجاني با ۱۰ ميليون و ۵۶۶ هزار و ۴۹۹ راي
- نفر دوم: احمد توکلي
- تعداد نامزدها: ۱۲۸ نفر
- رقباي نهايي: ۴ نفر
- تعداد واجدان شرايط: ۳۳ ميليون و ۱۵۶ هزار و ۵۵ نفر
- تعداد راي دهندگان: ۱۶ ميليون و ۷۶۹ هزار و ۷۸۷ نفر
- درصد مشارکت: ۵۰.۵ درصد

تحولات و حوادث مهم:
عقب نشيني دولت از اجراي سياست تعديل اقتصادي
۲۴ اسفند ۱۳۷۳: امضاي قانون تحريم سرمايه گذاري‌هاي بزرگ در ايران (قانون داماتو) توسط بيل کلينتون
اسفند ۱۳۷۴: تأسيس حزب کارگزاران سازندگي در آستانه انتخابات مجلس پنجم
۱۲ خرداد ۱۳۷۵: آغاز به کار دوره پنجم مجلس شوراي اسلامي

دوره هفتم
- تاريخ برگزاري: ۲ خرداد ۱۳۷۶
- رئيس جمهوري منتخب: محمد خاتمي با ۲۰ ميليون و ۱۳۸ هزار و ۷۸۴ راي
- نفر دوم: علي اکبر ناطق نوري
- تعداد نامزدها: ۲۳۸ نفر
- رقباي نهايي: ۴ نفر
- تعداد واجدان شرايط: ۳۶ ميليون و ۴۶۶ هزار و ۴۸۷ نفر
- تعداد راي دهندگان: ۲۹ ميليون و ۱۴۵ هزار و ۷۴۵ نفر
- درصد مشارکت: ۷۹.۹ درصد

تحولات و حوادث مهم:
۱۷ خرداد ۱۳۷۷: آغاز محاکمه کرباسچي شهردار تهران
۳۱ خرداد ۱۳۷۷: استيضاح و برکناري عبدالله نوري وزير کشور
۱۱ ارديبهشت ۱۳۷۷: استيضاح مهاجراني، وزير ارشاد و ابقاي او
پاييز ۱۳۷۷: قتل‌هاي زنجيره‌اي منتقدان حکومت
۱۵ دي ۱۳۷۷: اطلاعيه وزارت اطلاعات مبني بر دست داشتن 'عناصر خودسر' در قتل‌ها
۷ اسفند ۱۳۷۷: برگزاري نخستين دوره انتخابات شوراهاي شهر و روستا
۱۸ تير ۱۳۷۸: حادثه کوي دانشگاه تهران
۲۲ اسفند ۱۳۷۸: ترور سعيد حجاريان
۷ خرداد ۱۳۷۹: تشکيل ششمين دوره مجلس با اکثريت اصلاح طلب
2۴ آذر ۱۳۷۹: کناره گيري مهاجراني از وزارت ارشاد
20شهريور ۱۳۸۰: حملات تروريستي ۱۱ سپتامبر در آمريکا
۱۵ مهر ۱۳۸۰: آغاز حمله آمريکا به افغانستان
۱۰ بهمن ۱۳۸۰: نام برده شدن از ايران در کنار عراق و کره شمالي به عنوان 'محور شرارت' توسط جورج بوش

دوره هشتم
- تاريخ برگزاري: ۱۸ خرداد ۱۳۸۰
- رئيس جمهوري منتخب: محمد خاتمي با ۲۱ ميليون و ۶۵۹ هزار و ۵۳ راي
- نفر دوم: احمد توکلي
- تعداد نامزدها: ۸۱۴ نفر
- رقباي نهايي: ۱۰ نفر
- تعداد واجدان شرايط: ۴۲ ميليون و ۱۷۰ هزار و ۲۳۰ نفر
- تعداد راي دهندگان: ۲۸ ميليون و ۸۱ هزار و ۹۳۰ نفر
- درصد مشارکت: ۶۶.۶ درصد

تحولات و حوادث مهم:
۱۹ اسفند ۱۳۸۱: برگزاري دومين دوره انتخابات شوراها که اصلاح طلبان در آن شکست خوردند
۲۹ اسفند ۱۳۸۱: آغاز حمله آمريکا به عراق
۱۳ ارديبهشت ۱۳۸۲: انتخاب محمود احمدي نژاد به عنوان شهردار تهران
۵ دي ۱۳۸۲: زلزله بم
۲۰ دي ۱۳۸۲: رد صلاحيت گسترده نامزدهاي انتخابات مجلس و تحصن نمايندگان اصلاح طلب
۳۰ فروردين ۱۳۸۳: پس گرفتن لوايح دوگانه رئيس جمهوري پس از مخالفت شوراي نگهبان
۱۷ خرداد ۱۳۸۳: آغاز به کار مجلس هفتم با اکثريت اصولگرا
۳۱ شهريور ۱۳۸۳: مخالفت مجلس هفتم با قراردادهاي ترک سل و تاو
۱۲ مهر ۱۳۸۳: استيضاح و برکناري احمد خرم، وزير راه و ترابري
۲ آذر ۱۳۸۳: آغاز تعليق غني سازي اورانيوم توسط ايران
۸ مرداد ۱۳۸۴: اعلام تصميم ايران بر از سر گيري غني سازي در آخرين روزهاي دولت هشتم

دوره نهم
مرحله اول
- تاريخ برگزاري: ۲۷ خرداد ۱۳۸۴
- راه يافتگان به مرحله دوم:
- اکبر هاشمي رفسنجاني با ۶ ميليون و ۱۹۰ هزار و ۱۲۲ راي
- محمود احمدي نژاد با ۵ ميليون و ۷۱۸ هزار و ۱۲۹ راي
- تعداد نامزدها: ۱۰۱۴ نفر
- رقباي نهايي: ۸ نفر
- تعداد واجدان شرايط: ۴۶ ميليون و ۷۶۸ هزار و ۴۱۸ نفر
- تعداد راي دهندگان: ۲۹ ميليون و ۴۰۰ هزار و ۸۵۷ نفر
- درصد مشارکت: ۶۲.۸ درصد

مرحله دوم
- تاريخ برگزاري: ۳ تير ۱۳۸۴
- رئيس جمهوري منتخب: محمود احمدي نژاد با ۱۷ ميليون و ۲۴۸ هزار و ۷۸۲ راي
- تعداد راي دهندگان: ۲۷ ميليون و ۹۵۸ هزار و ۹۳۱ نفر
- درصد مشارکت: ۵۹.۸ درصد

تحولات و حوادث مهم:
۴ آبان ۱۳۸۴: نفی هولوکاست و تاکید بر پاک شدن اسرائيل از نقشه توسط آقاي احمدي نژاد
۱۱ آبان ۱۳۸۴: تصويب آئين نامه واگذاري سهام عدالت در دولت
۲۵ دي ۱۳۸۴: ارائه طرح وام دادن به بنگاه‌هاي زودبازده در بودجه سال ۸۵
۱۵ بهمن ۱۳۸۴: تصميم آژانس براي ارجاع پرونده هسته‌اي ايران به شوراي امنيت
۹ مرداد ۱۳۸۵: صدور نخستين قطعنامه شوراي امنيت درباره پرونده هسته‌اي ايران
۲۴ آذر ۱۳۸۵: انتخابات سومين دوره شوراها
۱۸ تير ۱۳۸۶: انحلال سازمان مديريت و برنامه ريزي
۱۵ بهمن ۱۳۸۶: انحلال شوراهاي عالي توسط رئيس جمهوري
۷ خرداد ۱۳۸۷: آغاز به کار مجلس هشتم با اکثريت اصولگرایان
۶ مهر ۱۳۸۷: مصوبه مجمع تشخيص مصلحت براي احياي شوراهاي عالي
۱۵ آبان ۱۳۸۷: پيام تبريک احمدي نژاد به اوباما رئيس جمهوري منتخب آمريکا
۱ فروردين ۱۳۸۸: پيام نوروزي اوباما به مردم و رهبران ايران

آراي نامزد‌ها دوره نهم
در شهرستان‌هاي كوچك
در شهرستان‌هاي كوچك به طور متوسط در 200 شهرستان كوچك آقاي كروبي (22.2درصد )، هاشمي (21.2 درصد )، معين (15.3درصد )، احمدي نژاد (15 درصد ) و قاليباف (14.4 درصد ) به ترتيب رتبه‌هاي اول تا پنجم را كسب كرده‌اند .آقايان كروبي و معين به طور متوسط در شهرستان‌هاي با اكثريت روستايي راي بالاتري در مقايسه با شهرستان‌هاي با اكثريت شهري به دست آورده‌اند . اين نسبت براي آقايان هاشمي و قاليباف تفاوت قابل توجهي بين نقاط شهري و روستايي در شهرستان‌هاي كوچك ندارد . ليكن براي آقاي احمدي نژاد آراي ايشان در نقاط شهري به مراتب بيشتر از نقاط روستايي است .

شهرستان‌هاي متوسط
در شهرستان‌هاي متوسط به طور ميانگين آقايان كروبي (22.7درصد )، هاشمي (21.5درصد )، احمدي نژاد (16.2 درصد )، معين (16.1درصد ) و قاليباف (15.5درصد ) به ترتيب رتبه‌هاي اول تا پنجم را داشته‌اند . همچنين بررسي آرا در نقاط شهري و روستايي نشان مي‌دهد كه آقايان هاشمي، معين و قاليباف در شهرستان‌هاي با اكثريت روستايي راي بيشتري داشته‌اند در مورد آقاي كروبي بادرصد كمي وضعيت در نقاط شهري بهتر بوده است و در مورد آقاي احمدي نژاد همانند شهرستان‌هاي كوچك ملاحظه مي‌شود كه درصد آراي ايشان در نقاط شهري به ميزان قابل توجهي بيشتر از نقاط روستايي است .

شهرستان‌هاي بزرگ
درشهرستان‌هاي بزرگ كشور آقايان احمدي نژاد (24.8درصد )، هاشمي (22.7درصد )، قاليباف (515.5درصد )، كروبي (13.8 درصد ) و معين (13.2 درصد ) به ترتيب حائز اكثريت آرا شده‌اند . در مورد آقايان هاشمي، قاليباف و معين، تفاوت قابل ملاحظه در آراي نقاط شهري و روستايي وجود ندارد . ليكن آقاي كروبي به طور قابل توجهي در نقاط روستايي داراي راي بيشتري است و آقاي احمدي نژاد مشابه شرايط شهرستان‌هاي كوچك و متوسط در شهرستان‌هاي بزرگ نيز در نقاط شهري حائز آراي بيشتري شده‌اند .

63 درصد آرا در دست احمدي نژاد
در مرحله دوم انتخابات 27.8 ميليون نفر به پاي صندوق‌هاي راي رفتند كه در مقايسه با مرحله اول ميزان مشاركت به مقدار 5 درصد كاهش يافت.
محمود احمدي نژاد موفق به كسب 63 درصد آرا شده و به رياست جمهوري كشور برگزيده شد. بررسي آرا در مرحله دوم نشان مي‌دهد كه تفاوت چنداني در ميزان كسب آرا توسط كانديداها در نقاط شهري و روستايي و همچنين در شهرهاي كوچك، متوسط و بزرگ مطابق طبقه بندي انجام شده، مشابه آنچه در مرحله اول انتخابات بود، وجود ندارد.

در همه اين گروه‌ها احمدي‌نژاد به طور متوسط آرايي بين 61 تا 68 درصد كسب كرده‌اند و آراي هاشمي نيز بين 32 تا 39 درصد متغير بوده است. ملاحظه مي‌شود كه احمدي‌نژاد در مرحله دوم موفق شد آراي ساير كانديداها را به سمت خود جذب كند و يكي از نكات قابل توجه در مرحله دوم اين است كه در بررسي آراي آقاي هاشمي و احمدي نژاد به تفكيك مناطق جغرافيايي كشور، تفاوت معني داري ملاحظه مي‌شود.

احمدي نژاد موفق به كسب اكثريت مطلق آرا به نسبت بهتري در مناطق غرب، جنوب و جنوب شرق كشور داشته است. به عنوان مثال محمود احمدي نژاد در پنج استان اصفهان، قم، قزوين، سمنان و چهارمحال و بختياري به طور متوسط حدود 74 درصد آرا را كسب كرد.

جمع بندي هشت مرحله گذشته (به جز دور نهم)
1- انتخابات هفتمين دوره رياست جمهوري در دوم خرداد،76 از حيث مشاركت مردمي در پاي صندوق‌هاي رأي با حدود 80 درصد اولين مقام را پس از رفراندوم جمهوري اسلامي در بين 25 انتخابات برگزار شده پس از انقلاب اسلامي داراست.

2- در ميان 5 رئيس جمهوري منتخب گذشته (بني صدر- رجايي- خامنه اي- هاشمي- خاتمي) در هشت دوره رياست جمهوري، حضرت آيت الله خامنه‌اي با 95.03 درصد بيشترين ميزان آراء را كسب نمود.

3- هاشمي رفسنجاني در دومين دوره كانديداتوري خويش با 63 درصد كمترين ميزان آراء را نسبت به ساير رؤساي جمهوري ايران كسب كرد.

4- كمترين ميزان مشاركت مردم در هشت انتخابات رياست جمهوري مربوط به ششمين دوره رياست جمهوري در 21 خرداد 72 با 50.66 درصد و بالاترين مشاركت مردمي در هفتمين دوره رياست جمهوري در دوم خرداد 76 با 79.92 درصد است.

5- بيشترين تعداد نامزدهاي تأييد صلاحيت شده در اولين دوره رياست جمهوري با 107 نفر و كمترين نامزدها در پنجمين دوره با 2 نفر بوده است.

6- بيشترين افراد داوطلب ثبت نام كننده در هشتمين دوره با 817 نفر به شكل بي سابقه در 18 خرداد 80 بوده و كمترين افراد داوطلب با 46 نفر در سومين دوره بوده است.

7- در دوره‌هاي اول و دوم سرپرست وزارت كشور به عنوان دستگاه مجري اين انتخابات حضرت آيت الله مهدوي كني، در دوره سوم وزير كشور سيد كمال الدين نيك روش، دوره چهارم وزير كشور حجت الاسلام ناطق نوري، دوره پنجم وزير كشور محتشمي، دوره ششم وزير كشور عبدالله نوري، دوره هفتم بشارتي و دوره‌هاي هشتم و نهم وزير كشور موسوي لاري بوده‌اند.

منبع: فرارو