نوسان نفت تاثیری بر مذاکرات نخواهد داشت

کد خبر: ۴۶۸۳۸۲

تاریخ: ۳۰ دی ۱۳۹۳ - ۱۵:۰۳

رییس مرکز پژوهش‌های مجلس احتمال توافق هسته‌ای را بالا دانست و گفت: نوسان قیمت نفت تاثیری بنیادی بر مذاکرات نخواهد داشت.

به گزارش خانه ملت، کاظم جلالی رییس مرکز پژوهش‌های مجلس در گفتگو با روزنامه آفتاب یزد در خصوص چرایی کاهش قیمت نفت در بازارهای جهانی و چگونگی روند مذاکرات هسته‌ای صحبت نموده است.

متن کامل مصاحبه رییس مرکز پژوهش‌های مجلس با این روزنامه را در زیر می‌خوانید.

دومین دور مذاکرات هسته ای میان گروه 1+5 و جمهوری اسلامی ایران در حالی در ژنو سوئیس در حال انجام است که تحولات گسترده ای در فاصله زمانی دور قبلی این مذاکرات و مرحله جاری آن صورت گرفته است؛ از سویی تداوم روند کاهشی قیمت نفت، که از سوی حسن روحانی رئیس جمهوری، توطئه غرب برای فشار بر ایران در مذاکرات، تعبیر شده و از دیگر سو، روی کارآمدن اکثریت جمهوریخواه در سنای آمریکا، فشارها بر میز مذاکرات را برای تسریع در توافق نهایی، افزایش داده است.

کاظم جلالی، رییس مرکز پژوهش‌های مجلس، با برشمردن عوامل اقتصادی کاهش سرسام آور قیمت نفت از حمله رکود در بازار سوخت های فسیلی، تصریح می کند که همراهی میان عربستان و آمریکا در این حوزه، تنها یک تاکتیک بوده و نمی‌تواند به استراتژی بلندمدت غرب و متحدینش در منطقه تبدیل شود.

به نظر رئیس مرکز پژوهش های مجلس از آن جا که استمرار کاهش قیمت نفت می تواند به بالارفتن رشد اقتصادی چین –رقیب بلامنازع ایالات متحده –یاری رساند، واشنگتن زمان زیادی نمی تواند بر روی تاکتیک فشار نفتی بر ایران حساب باز کند.

نماینده مردم شاهرود و میامی در مجلس نهم  ، اگر چه تصریح می کند که هنوز در مورد هیچ یک از سرفصل های مورد اختلاف در مذاکرات توافقی صورت نگرفته است، معتقد است که با توجه به نیاز دولت دموکرات آمریکا به امضای توافق جامع، جهت پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری آتی آمریکا، احتمال دستیابی به توافق نهایی در پایان مهلت 7 ماهه زیاد است.

در گفتگوی «آفتاب یزد»  با کاظم جلالی، در مورد زوایای مختلف انتشار شایعه توافق ایران و آمریکا برای انتقال سوخت هسته ای به روسیه نیز پرسیدیم که پاسخ این نماینده کهنه کار مجلس را می خوانید؛ گفتنی است این مصاحبه در یک ماه گذشته و زمانی که قیمت جهانی نفت، حدود 50 دلار بود انجام شده است.

کاهش قیمت نفت چه تاثیری در مذاکرات هسته ای ایران و گروه 1+5 دارد؟

کاهش قیمت نفت در ماه های اخیر به حدی شدید بوده که قیمت آن از 107 دلار در ماه جولای (تیرماه) به 53 دلار در اول ژانویه (دی ماه) سال جاری میلادی تنزل پیدا کرده است. در اثر این افت شدید قیمت، عربستان سعودی به عنوان بزرگترین صادر کننده نفت جهان حاضر شده است تا از 50 درصد درآمد نفتی خویش چشم پوشی کند. مخالفت این کشور با کاهش تولید خویش به منظور جلوگیری از روند نزولی قیمت نفت، زمانی بیشتر هویدا می شود که به ضرر روزانه 540 میلیون دلاری این کشور توجه کنیم. در طرف دیگر، آمریکا نیز بعد از 40 سال محدودیت صادرات نفت فوق سبک خویش را برداشت تا با کمک متحد خویش –عربستان- به کاهش قیمت نفت کمک نماید.

تحلیلگران و کارشناسان مختلف دو دسته عوامل اقتصادی و سیاسی را جهت تبیین کاهش شدید قیمت نفت در بازارهای جهانی و عدم تحرک کشورهای صادرکننده برای جلوگیری از آن عنوان می کنند.

به لحاظ اقتصادی به علت رکود اقتصادی در بازارهای مصرف کننده از جمله اتحادیه اروپا و کاهش شدت انرژی مصرفی از سوی چین و هند، تقاضا برای سوخت های فسیلی کمتر شده است. همچنین ظهور انرژی های نوین و تجدیدپذیری همچون انرژی خورشیدی و بادی، هرچند به صورت اندک دورنمای بازار مصرفی سوخت های فسیلی را تاریک ساخته است. همچنین تولید نفت شیل آمریکا و کاهش وابستگی این کشور در بلند مدت به نفت وارداتی، شیخ نشین های خلیج فارس را نگران کرده است. از این منظر، عربستان سعودی چاره ای جز پذیرش کاهش درآمدای نفتی خویش جهت حفظ سهمش در بازار ندارد.

هرچند که این تحلیل اقتصادی برای فهم تحولات بازار جهانی نفت سودمند است اما تصویر کاملی از انگیزه های کشورهای صادر کننده و وارد کننده نفت ارائه نمی دهد. زیرا همه عوامل اقتصادی مذکور نمی تواند توجیه کننده افت شدید قیمت نفت باشند و صرفا برای نوسان طبیعی و مرسوم بازار عرضه و تقاضا منطقی به نظر می رسند. درواقع، تجانس انگیزه های سیاسی با عوامل اقتصادی بوده که چنین پیامدی را به همراه داشته است. ایالات متحده آمریکا و عربستان سعودی به دلایل گوناگون سیاسی خواهان فشار بیشتر بر روسیه و جمهوری اسلامی ایران هستند تا سیاست های منطقه ای و جهانی این بازیگران را در مسیر اهداف خویش هدایت سازند.

بنابراین، مذاکرات هسته ای ج.ا.ایران و گروه 1+5 به عنوان مهمترین تحول سیاسی در منطقه خاورمیانه یکی از اهداف کاهش شدید قیمت نفت به شمار می رود تا با کاهش درآمدهای تهران، ج.ا.ایران را به پذیرش شروط و خواسته های غرب در توافق نهایی ترغیب نماید. با این حال، این امر تنها یک تاکتیک بوده و نمی تواند به استراتژی بلند مدت غرب و متحدینش در منطقه تبدیل شود. هرچند که در مقطع فعلی اهداف سیاسی آمریکا و عربستان به علت مذاکرات هسته ای با ایران و تحریم های اعمالی علیه روسیه هم راستاست. اما به نظر نمی رسد در درازمدت کاهش قیمت نفت پایدار باشد. چون هدف و راهبرد اصلی آمریکا طبق اسناد استراتژی امنیت ملی این کشور کنترل رشد اقتصادی چین و جلوگیری از پیشی گرفتن آن از آمریکاست. در حالی که قیمت پایین نفت در بلند مدت کاملا به نفع چین بوده و مغایر با خواسته های واشنگتن است. درواقع، از منظر آمریکایی ها چین رقیب جدی و بزرگتری از روسیه است و تداوم روند نزولی قیمت نفت بیش از هر کشور دیگری چین را منتفع خواهد کرد زیرا بزرگترین واردکننده نفت است. افزون بر این، تولید نفت شیل آمریکا جهت به صرفه بودن نیازمند نفت 70 دلاری است و تداوم کاهش قیمت نفت، صنعت نوپای استخراج نفت از شیل را از بین خواهد برد و طبیعتا مخالفت آمریکا را در پی خواهد داشت. به طور کلی، مواضع ج.ا.ایران در مذاکرات هسته ای در چارچوب اصول و قواعد تعیین شده از سوی نظام بوده و نوسان قیمت نفت تاثیری بنیادی بر آن نخواهد داشت و تنها می تواند زمان نیل به توافق نهایی را تسریع یا کند نماید.

احتمال دستیابی به توافق جامع قبل از پایان مهلت 7 ماهه چقدر است؟

علی رغم خوش بینی وزرای خارجه جمهوری اسلامی ایران و آمریکا (محمد جواد ظریف و جان کری) مبنی بر دستیابی به توافق جامع قبل از پایان مهلت مقرر، خوش بینی یا بدبینی در این مساله منطقی به نظر نمی رسد. زیرا هم بازیگران مختلف و متضادی در پرونده هسته ای کشور دخیل هستند و هم تحولات منطقه ای و بین المللی بر مواضع طرفین مذاکره تأثیرگذارند که کنترل آن ها کاملا در اختیار طرفین نیست. هرچند در روزهای اخیر عواملی همچون روند نزولی قیمت نفت، انتشار شایعاتی در رسانه های خارجی پیرامون مفاد توافق نهایی و اظهارات مسالمت جویانه باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا درباره ایران باعث شده است تا امضای توافق جامع قبل از موعد مقرر محتمل به نظر رسد.

اما هنوز در مورد هیچ یک از سرفصل های مورد اختلاف در مذاکرات توافقی صورت نگرفته است و آمریکایی ها با مشاهده کاهش درآمدهای نفتی ایران عجله ای برای پذیرش حقوق هسته ای کشور ندارند. سایر بازیگران منطقه ای همچون عربستان سعودی نیز با عدم همکاری با تهران در تعیین سقف تولید روزانه نفت اوپک عملا در مدار آمریکا و رژیم صهیونیستی حرکت می کنند و به احتمال زیاد این بازی را تا نفت 40 دلاری ادامه خواهند داد.

از سویی با در نظر گرفتن جمیع جهات و عنایت بر نیاز دولت دموکرات آمریکا به امضای توافق جامع با ایران جهت پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری آتی آمریکا، احتمال دستیابی به توافق نهایی در پایان مهلت 7 ماهه زیاد است اما بعید است که از سوی آمریکایی ها برای تعجیل در امضای آن اراده قدرتمندی وجود داشته باشد. چون هم بازیگران و هم روند تحولات چنین الزامی را برای واشنگتن ایجاد نمی کند. تنها مورد نگران کننده برای اوباما و همکارانش، روی کار آمدن تندروهای کنگره است که نیات و مقاصد آن ها برای تحریم نفتی بیشتر ایران، عملا با خوش خدمتی سعودی ها محقق شده و فشار مد نظر آن ها کم و بیش بر روی اقتصاد نفتی ایران حفظ گردیده است.

شایعه انتقال بخشی از اورانیوم غنی شده ایران به روسیه چقدر محتمل است؟

شایعه انتقال اورانیوم غنی شده کشور به روسیه می تواند از سوی رسانه های غربی جهت افزایش فشار روانی بر ساختار تصمیم گیری کشور در پرونده هسته ای ایجاد شده باشد. زیرا آمریکایی ها تحت هدف گریز هسته ای ابتدا به دنبال از بین بردن توان غنی سازی صنعتی جمهوری اسلامی ایران بودند، لکن هوشمندی رهبر معظم انقلاب اسلامی در تعریف سطح غنی سازی کشور منطبق با نیازهای آتی و ایستادگی تیم مذاکره کننده ایرانی مانع از وقوع چنین سناریویی در مذاکرات عمان و 24 نوامبر گردید. از این رو، آمریکایی ها بی میل نیستند که با مشروط سازی توافق جامع به انتقال اورانیوم غنی شده به روسیه به بهانه ممانعت از بازفراوری آن توسط ایران، هم در برابر غنی سازی بومی کشور مانع تراشی کرده و هم با دادن امتیازاتی به مسکو در این زمینه، مانع از ایفای نقش تخریبی روس ها در امضای توافق نهایی گردد.