قنات‌ها جان آثار تاریخی کرمان را می گیرند

کد خبر: ۴۶۷۱۱۰

تاریخ: ۲۵ دی ۱۳۹۳ - ۲۱:۴۷

برداشتهای بی رویه از آبهای زیرزمینی و حفر چاههای غیر مجاز وضعیت آثار باستانی استان کرمان را در معرض خطر قرار داده است.

به گزارش «خبرآنلاین» صدای کارشناسان میراث فرهنگی کرمان درآمد، این بار نه به خاطر تخریب خانه های قدیمی و نه به خاطر ارگ بم بلکه به خاطر شکاف‌های بازار بزرگ کرمان، کاروانسرای محدوده بازار، مجموعه گنجعلی خان، بازار حاج آقا علی، میدان ارگ کرمان و میدان مشتاق. قبلا آنقدر این ترکها زیاد نبود شاید برای همین کسی به آنها توجه نمی کرد اما الان آنقدر این شکلفها و ترکها عمقیدند که دیگر به چشم هم می توان آنها را دید.

شکافها و ترکها از کجا می آیند؟

ترکها و شکافهایی که در بازار بزرگ کرمان،کاروانسرای محدوده بازار، مجموعه گنجعلی خان، بازار حاج آقا علی، میدان ارگ کرمان و میدان مشتاق به وجود آمده از نظر کارشناسان میراث فرهنگی تنها یک عامل دارد و آن قناتها هستند.

به دلیل خشکسالی های اخیر در کرمان، برداشتهای بی رویه و حفر چاههای غیر قانونی سبب خشکی این قناتها شده است درحالیه حفظ همین قناتها هم اهمیت فراوانی دارد. طرح گنجينه‌های آب در سال 1375 توسط وزارت نيرو به تصويب رسيد که هدف نگهداری و معرفی صنايع و آثار ارزشمند مرتبط با آب در كشور است.

در استان كرمان هم دفتر گنجينه آب به شناسايی، معرفی و تهيه شناسنامه برای سازه‌های كهن آب استان از قبيل آب انبارها، استخرها، بندهاي خاكي، قنات‌ها، يخدان‌ها و آسياب‌های آبی پرداخت. این استان تنها منطقه‌ای در دنياست كه همزمان صاحب دو تمدن رودخانه‌ای و قناتی است.

محسن موحدی معاون میراث فرهنگی استان کرمان در مورد وضعیت قناتهای این استان به خبرآنلاین گفت: قنات ، ميراث ارزشمند جهانی محسوب مي شود كه پايه و بنيانگذار آن ايران است و مخصوص مناطق خشك است كه در طول تاريخ زمان خشكسالی برای تامين آب از آن بهره می بردند ، اما اگر به اين تكنولوژی ارزشمند بها داده نشود با حفر چاه های غير مجاز و عدم مراقبت از آنها ، اين ميراث ارزشمند به خطر خواهد افتاد.

او ادامه داد: در حال حاضر سازمان ميراث فرهنگی برنامه ثبت جهانی تعدادی از قنات های ايران را در دستور كار دارد كه قنات گوهرريز جوپار يكی از اين نامزدهاست. ماندگاری برخی آثار میراث فرهنگی هم به حفظ همین قناتها مرتبط است و نباید اجازه بدهیم که برداشتهای بی رویه از چاههای غیرقانونی ادامه پیدا کند.

موحدی گفت: خوشبختانه با وزارت نیرو در حال بررسی این موضوع هستیم تا کمترین صدمه را قناتها و میراث فرهنگی استان ببیند.

قنات‌های کرمان

در استان كرمان بيش از 50 قنات با طولی حدود 15 كيلومتر وجود دارد و قديمی‌ترين قنات شناسايي شده در استان قناتي است در منطقه شهداد در كرمان كه متعلق به دوره مادها است و كهن مادين نام دارد. پر آب‌ترین قنات استان کرمان، قنات «پای‌کم» واقع در حومه شهرستان بم است که مقدار متوسط بده آن 312 لیتر در ثانیه است. آب این قنات برای آبیاری قسمتی از زمین‌های کشاورزی شهرستان بم به مصرف می‌رسد. طول این قنات 4600 متر است که 4000 متر آن تره کار و 600 متر آن خشکه کار است‌. عمق مادرچاه این قنات 47 متر است.

در بم و نرماشیر، قدمت قنات رشیدی در بروات و فضل آباد را به فرزند خواجه رشید الدین فضل الله و قنات سبحان آباد و قنات گردون را به دوره قبل از مغول نسبت می‌دهند. قدمت قنات جوپار کرمان را با قدمت عصر پرستش آناهیتا(ملکه باران) برابر می‌دانند.