تابناک اقتصادی بررسی کرد؛

آمارهایی که غلط از آب درآمد/ رشد کشاورزی غیرواقعی بود

براساس تحقیقات انجام شده توسط مرکز پژوهش‌های مجلس، اعلام افزایش 15 درصدی محصولات کشاورزی دیم با توجه به کاهش 18 درصدی بارندگی‌ها و کاهش 4 درصدی سطح زیرکشت به دور از واقعیت دانسته شده است.

کد خبر: ۴۶۲۴۶۸

تاریخ: ۱۰ دی ۱۳۹۳ - ۰۸:۵۳

به گزارش خبرنگار تابناک اقتصادی، موضوع عددسازی در سالیان گذشته در بخش کشاورزی چندین بار اعلام شد اما هیچ گاه به صورت رسمی و مستند به آن پرداخته نشد. در تحقیقی که مرکز پژوهش‌های مجلس در این زمینه انجام داده و به دست خبرنگار تابناک اقتصادی رسیده به این عددسازی‌ها و مغایرت آمار تولیدات با واقعیت‌ها به طور مستدل اشاره شده است.

در بخشی از این گزارش اعلام افزایش 15 درصدی محصولات کشاورزی دیم با توجه به کاهش 18 درصدی بارندگی‌ها و کاهش 4 درصدی سطح زیرکشت به دور از واقعیت دانسته شده است.

تولید محصولات کشاورزی خصوصا تولیدات گیاهی وابستگی عمده‌ای به شرایط اقلیمی و فاکتورهای محیطی دارد. بررسی آمار تولیدات گیاهی نشان می‌دهد که میزان تولیدات گیاهی متاثر از عوامل هواشناسی و دارای تغییراتی است.

در بین تولیدات گیاهی محصولات دیم دارای تاثیرپذیری بیشتری نسبت به تغییرات اقلیمی هستند.
براساس اطلاعات منتشره سازمان هواشناسی کشور متوسط میزان بارش در دوره زمانی سال‌های 1382 تا 1385 حدود 243 میلیمتر و در دوره زمانی 1388 تا 1391 حدود 200 میلیمتر بوده است که حدود 18 درصد کاهش نشان می‌دهد.

انتظار می‌رود با توجه به کاهش بارش و اینکه در این مقطع زمانی تغییرات خاص تکنولوژیک و یا در زمینه نهاده‌ها رخ نداده است؛ تولید دیم کاهش داشته باشد و یا حداقل اینکه با افزایشی روبرو نبوده باشد.

براساس اعلام وزارت جهادکشاورزی متوسط سطح زیر کشت دیم در دوره زمانی 1388 تا 1391 نسبت به دوره 1382 تا 1385 کاهش داشته اما میزان تولید آن از 8.6 میلیون تن به بیش از 9.9 میلیون تن افزایش یافته است. به طور خلاصه کاهش 18 درصدی بارش و 4 درصدی کاهش سطح زیرکشت با افزایش 15 درصدی تولید تناقض بزرگی را ایجاد می‌کند.

در طی دوره مورد مطالعه هر ساله متوسط میزان بارش در سطح کشور متفاوت بوده است.

بیشترین مقدار بارش در دوره مورد مطالعه به سال 1384 و 1386 با 285 میلیمتر و کم بارش‌ترین سال 1387 با 126 میلیمتر بوده است. با توجه به اینکه میزان بارش تنها منبع تامین‌کننده آب مورد نیاز کشت دیم است لذا باید یک رابطه منطقی بین عملکرد و میزان بارش وجود داشته باشد.

متوسط عملکرد به ازای هر میلیمتر بارش در سال‌های 1380 تا 1386 همواره در نوسان بوده و به طور متوسط به ازای هر میلیمتر بارش حدود 5 کیلوگرم محصول دیم تولید شده است اما از سال 1387 که سالی همراه با خشک سالی شدید بو،  با توجه به اینکه میزان عملکرد بر عدد کوچکی (126 میلیمتر) تقسیم شده است متوسط عملکرد به ازای هر میلیمتر بارش را برای محصولات دیم حفظ کردند تا جایی که تا سال 1391 با تغییر میزان بارش نوسان خاصی در میزان عملکرد محصولات دیم به ازای هر میلیمتر بارش رخ نداده است.

اینکه بعد از سال 1387 متوسط عملکرد به ازای هر میلیمتر بارش 2 کیلوگرم افزایش یافته است، با توجه به اینکه تغییر خاصی در تکنولوژی کاشت، داشت و برداشت محصولات دیم در این مقطع زمانی رخ نداده است، به نظر می‌رسد که این افزایش عملکرد منطقی نیست.

در واقع بررسی آمار تولید محصولات دیم در دوره مورد مطالعه نشان می‌دهد که از سال 1380 تا سال 1386 یک رابطه منطقی بین تولید دیم و میزان بارش وجود داشت اما بعد از بروز خشکسالی در سال 1387 روند تولید آمار تغییر کرد و رابطه منطقی بین میزان بارش و تولید از بین رفت.

از سال 1380 تا سال 1387 میزان کل تولید دیم به ازای هر میلیمتر بارش 35 هزار تن بوده است اما بعد از سال 1387 تا سال 1391 این عدد بالغ بر 48 هزار تن اعلام شد و متوسط تولید به ازای هر میلیمتر بارش در این دوره زمانی بیش از 26 درصد رشد نشان داد که با توجه به پتانسیل‌های موجود در کشور در زمینه مدیریت مزارع دیم منطقی به نظر نمی‌رسد.

سطح زیرکشت و تولید محصولات دیم کشور

سال

سطح زیر کشت دیم (هزار هکتار)

تولید دیم (هزار تن)

بارش (میلیمتر)

1380

5754

6287

182

1381

6489

8749

254

1382

6355

8428

247

1383

6468

8858

243

1384

6804

8673

286

1385

6253

8535

213

1386

6678

9840

285

1387

4604

4616

126

1388

6218

9600

199

1389

6378

11274

228

1390

5966

9180

201

1391

6277

9709

205