آنچه که خطر زلزله تهران را دو چندان می‌کند

طی هفته اخیر زلزله ای با قدرتی نه چندان شدید در مناطق جنوبی شهر تهران به وقوع پیوست حادثه‌ای که بنا به گفته زلزله‌شناسان باید 20 سال پیش شکل می‌گرفت اما با توجه به اینکه نمی‌توان زمان دقیقی برای وقوع این حادثه پیش‌بینی کرد همچنان نگرانی از وقوع زلزله عظیم در این کلان‌شهر وجود دارد؛ پدیده‌ای که در صورت نبود زیرساخت‌های مناسب جان میلیون‌ها تهرانی را تهدید خواهد کرد.

کد خبر: ۴۶۱۷۰۴

تاریخ: ۰۷ دی ۱۳۹۳ - ۱۷:۲۴

به گزارش خانه ملت؛ "زلزله در تهران قطعی است" شاید این جمله از معدود خبرهایی باشد که جدای از مهم بودن آن، خطرات زیادی را به مخاطبان گوشزد ‌کند خطراتی که بی‌توجهی نسبت به مقابله با حوادث آن می‌تواند خسارت‌های جبران‌ناپذیری به همراه داشته باشد.

بر اساس مطالعات کارشناسان زمان بازگشت زلزله در تهران هر 173 سال است که از آخرین زمان بازگشت وقوع زلزله بیش از 20 سال می گذرد و ما باید هر لحظه آماده وقوع آن باشیم.

یکی از معضلاتی که همواره خسارت‌های ناشی از زلزله تهران را تهدید می‌کند وجود بافت فرسوده در این کلان‌شهر است تاجایی که بنا به گفته مهدی هاشمی نماینده مردم تهران،‌ ری و شمیرانات بیش از 25 درصد از بافت‌ کلانشهر تهران فرسوده بوده و نیازمند احیا و نوسازی است.

از سویی دیگر منصور آرامی سخنگوی کمیسیون عمران مجلس وجود بافت فرسوده را معضلی جدی برای شهرتهران قلمداد می کند و بر این باور است دولت باید در زمینه بافت فرسوده و ارایه تسهیلات و شرایط مناسب برای ساخت و ساز مداخله کند.

بافت‌های فرسوده که اغلب در سکونتگاه های جنوبی و مرکزی شهری تهران قرار دارند بیش از سایر مناطق در معرض آسیب‌های ناشی از زلزله قرار دارند که دراین میان تلاش برای کاهش آسیب پذیری این مناطق از شهر تهران در برابر زلزله باید از اهداف اصلی برنامه ریزان و مدیران شهری باشد.

با وجود خطرات اعلام شده از سونامی خسارت‌های ناشی از زلزله تهران اما همچنان شاهد حرکت لاک‌پشتی نوسازی بافت‌های فرسوده هستیم به طوری که به نظر می‌رسد اقدام موثری جهت احیای این بافت‌ها انجام نگرفته است؛ منصور آرامی نماینده مردم بندرعباس گلایه‌های زیادی از بی‌توجهی مسئولان نسبت به احیای بافت فرسوده دارد و می‌گوید: "به نظر من دولت در ساخت و ساز نباید دخالتی داشته باشد بلکه باید در مقاوم‌سازی بافت‌های فرسوده به نحو صحیحی ورود یابد به گونه‌ای که شرایط را برای فعالیت بخش خصوصی فراهم کند زیرا دولت نمی‌تواند خانه‌های مردم را تخریب کرده و مورد ساخت و ساز قرار دهد لذا باید به افراد کمک کرده تا ساختمان‌های فرسوده مقاوم‌سازی شوند."

فاطمه آلیا نماینده مردم تهران نیز به مشخص بودن گسل‌های شهر تهران روی نقشه‌های زمین‌ شناسان اشاره می‌کند و می گوید: "علاوه بر بافت فرسوده نگرانی‌های جدی از بی‌توجهی به ساخت و سازهای جدید هم وجود دارد به طوری‌که اصول ایمنی در ساخت و سازها رعایت نمی شود، ضروری است تا به مباحث عمرانی و ساخت و ساز دراین شهر دقت‌نظر زیادی کرد زیرا امروزه شاهد آن هستیم برخی از ساختمان‌ها در نزدیکی شیب‌های تند و در ارتفاعات ساخته می‌شوند که این امر خسارت‌های ناشی از زلزله را افزایش می‌دهد."

نقش مدیریت بحران در زمان وقوع زلزله تهران

این روزها در کنار همه مباحث مهمی که درمورد زلزله تهران مطرح می‌شود مدیریت بحران نیز نقشی جدی را در این میان ایفا می‌کند حال اینکه تاچه اندازه این سازمان آمادگی مقابله با پدیده زلزله را دارد خود جای بحث دارد.

مهدی هاشمی در این‌باره می‌گوید: "متاسفانه برای مقابله با این پدیده آمادگی لازم وجود ندارد به گونه‌ای که طرح سازمان مدیریت بحران در طول 5 سال گذشته نتوانسته انتظارات مجلس را پاسخ دهد زیرا به درستی، قانون ایجاد سازمان مدیریت بحران اجرا نشده است."

عضو هیات رئیسه مجمع نمایندگان استان تهران درباره تمدید یکساله اجرای آزمایشی قانون تشکیل سازمان مدیریت بحران کشور، به این نکته اشاره می‌کند که اگرچه بودجه مناسبی برای اجرای این قانون درنظر گرفته شده اما شاهد هستیم که علی‌رغم مصوبه مجلس اقدام مناسبی در بحث پیشگیری، آمادگی، مقابله و بازسازی صورت نگرفته است.

اما از سویی دیگر علیرضا خسروی عضو کمیسیون عمران مجلس بر این باور است که باید از هر نهادی به میزان توانش انتظار داشت.

وی می گوید: "به نظر می‌رسد مدیریت بحران با توجه به منابعی که در اختیار دارد توانسته تاحدی فعالیت‌های خوبی انجام دهد اما به هر حال نیاز است تا نگاه ویژه‌ای به استان تهران داشته باشند."

از سویی دیگر منصور آرامی معتقد است: " سازمان مدیریت بحران باید مستقل باشد، اگر این سازمان مستقل باشد می‌تواند با اعتبارات مناسب و درست در قالب سازمانی قوی کار را دنبال کند در غیر این صورت نمی‌توان به اقدامات سازمان مدیریت بحران در زمان وقوع حوادث امیدوار بود؛ سازمان مدیریت بحران به دلیل نداشتن اختیارات نمی‌تواند کارکرد اثربخشی داشته باشد و تاکنون وظیفه خاصی برای سازمان مدیریت بحران تعریف نشده است و همچنین امکانات مناسبی نیز دیده نشده تا این سازمان بتواند قدرت اجرایی درستی داشته باشد."

خطر آتش‌سوزی در زمان وقوع زلزله تهران

آنچه که بیش از پیش خطر زلزله تهران را دوچندان می‌کند نحوه لوله های گاز است که یا درون دیوار بوده یا روی سطح بیرونی آن نصب شده اند به گفته کارشناسان این لوله ها به علت فلزی بودن تا زمانی ایمن هستند که سازه های نگهدارنده آنها سرپا باشند. همچنین کارشناسان معتقدند که لوله ها در زمان شکستگی دیوار ها یا حتی بر اثر افتادن اشیاء سنگین‌وزن روی آنها خود به علت عرض کم و طول زیاد خود همانند اهرمهایی روی خود عمل کرده و با نیروی اندکی توان شکستن بخش‌های آسیب پذیرتر را دارند.

متاسفانه باید این واقعیت را پذیرفت که در زمان وقوع زلزله اگر افراد بر اثر واژگونی اشیاء یا فقط بر اثر جابجایی درب درون چارچوب خود حبس شده باشند کوچکترین نشتی باعث خفگی خواهد شد و زمانی نخواهد گذاشت تا افراد به فکر چاره برای خلاصی باشند.این جاست که همانند همه سیستم های ایمنی دیگر گاز باید سیستمی باشد که به صورت کاملا اتوماتیک جریان گاز را در لحظات اول شروع زلزله قطع نماید.

فاطمه آلیا این معضل را زنگ خطری جدی به شمار می‌آورد و معتقد است "با توجه به نحوه لوله‌کشی‌های گاز، آب و برق به نظر می‌‌رسد در زمان وقوع زلزله در تهران معضلاتی همچون آتش‌سوزی‌های مهیب رخ دهد که این مهم یکی از خطرات جدی زلزله به شمار می‌رود."

حسین طلا دیگر نماینده مردم تهران معتقد است: "حجم گاز شیرهایی اتوماتیکی که اداره گاز نصب کرده، در زمان وقوع زلزله مشکلاتی را ایجاد می‌کند، و از سویی دیگر مخازن آب نیز در مقابل شکستگی‌های زلزله مقاومت ندارد."

وی می‌گوید: "واقعیت آن است که در این سال‌ها کارهای زیادی از سوی مجموعه‌های مختلف مانند اداره گاز انجام شده اما متاسفانه باز هم در حوزه ساختار، مدیریت و امکانات دچار چالش‌های جدی هستیم."

لازم به ذکر است؛ در هفته‌ای که گذشت سالگرد زلزله بم را پشت سر گذاشتیم زلزله‌ای که به طور حتم از جهت افزایش خسارت‌های جانی و مالی آن در تاریخ ماندگار خواهد شد اما متاسفانه این حادثه درست عبرتی برای مسئولان و برنامه‌ریزان برای کنترل این معضل نبوده است؛ شهر بم دارای سکونتگاه‌های فرسوده بسیاری بود که در اثر چنین بافتی هزاران نفر جان خود را از دست دادند حال امید است با فراهم‌ ساختن زیرساخت‌های مناسب و تلاش برای احیای بافت فرسوده از سوی دولت، شاهد سکونتگاه‌هایی با استانداردهای لازم در تهران باشیم.