نقش اجتماعی پست چیست؟

کد خبر: ۴۵۸۹۵۴

تاریخ: ۲۶ آذر ۱۳۹۳ - ۰۱:۰۵

روح الله مهدی پورعمرانی کارشناس مسئول اداره کل سرویس های نوین پستی در مطلبی به بررسی نقش پست در جامعه پرداخته است.

وی در این مطلب نوشت: شاید آن زمان که هخامنشیان پیک و چاپار را برای فرستادن فرمان ها و نامه های سر به مهر ِ حکومتی راطراحی می کردند هرگز به این نمی اندیشیدند که روزی فراخواهدرسید که سیستم انحصاری  ارتباطات ، درخدمت نیازهای عموم جامعه قراربگیرد . شاید آن زمان که ایستگاه های چاپاری درفواصل منظم ، تاسیس می شدند ، سازندگان آن هرگز تصورنمی کردند که این چاپارخانه ها ، روزی درفرگشت خود به شکل باجه های پستی درهمه ی شهرها درخواهند آمد . گردونه ی تاریخ گشت و گشت و چرخه ی نیازهای مردم جوامع به گونه ای شکل گرفت که پست به مثابه یک نهادِ ارتباطی واقعا لازم ، درسبد نیازهای زندگی اجتماعی قرارگرفت . درقاعده ی کلی ، می توان گفت که جوامعی با ساختارهای اقتصادی و اجتماعی ِ سنّتی ، دارای اداره ی پست ِ سنتی هستند . پستی که به وسیله ی آن مکاتبات و مراسلات ِ سنتی با استفاده از روش ها و ابزارهای سنّتی جا بجامی شوند . دراین نوع از ادارات پست ، شیوه های سنتی مدیریت اعمال می شود . نقطه ی مقابل آن ، جوامع صنعتی هستند که ادارات این جوامع برخاسته از سازوکار بنیادهای اقتصادی و نیازهای متنوع و پیشرفته است . مسلما درچنین جوامعی اداره پست نیز باید فرایندهای متناسب با نیازهای روزافزون و همیشه درحال تغییر را طراحی و اجرانماید . پست درایران از زمان میرزاتقی خان فراهانی معروف به امیرکبیربه پدیده ای اجتماعی تبدیل شد وبا رشد زندگی شهرنشینی و گسترش بروکراسی و شکل گیری سازمان های اداری به سبک وسیاق ِ غربی ، فراگیر شد و در دوران پهلوی بر سرعت و دامنه ی آن افزوده شد وخلاصه در بعداز فروپاشی پهلوی و پس از پیروزی انقلاب اسلامی درایران ، پست نیز همپای سایر سازمان ها و ادارات آمادگی اش را برای انجام ماموریت های ذاتی خود اعلام و به منصه ی ظهورگذاشت .امروزه تصور جامعه ای بدون حضور و وجود پست ، تصوری باطل و رویایی به نظر می رسد .

باتوجه به این مقدمه ی کوتاه باید دید که نقش و کارکردِ اجتماعی پست چیست ؟

درکنارِ کارکردهای اقتصادی ، فرهنگی و... پست ، کارکردهای اجتماعی پست ازاهمیت ویژه ای برخورداراست .  اهمیت این کارکرد از اهمیتِ زندگی اجتماعی برمی خیزد . جمله ی مشهورِ فلاسفه را همه به یاد داریم که گفته اند : " انسان موجودی اجتماعی است " . اجتماعی بودنِ انسان ، ارادی و خودخواسته نیست بلکه به تنوع نیازهای زیستی انسان برمی گردد . فقط درداستان روبنسن کروزوئه است که یک انسان ، درجزیره ای متروک و دورافتاده سعی می کند یک تنه با سرما و گرما و گرسنگی و خطراتِ طبیعی بجنگد . جالب است که روبنسن ناگزیر می شود با جانوران آن جزیره بنای دوستی و همکاری را بگذارد تا اموراتش بگذرد .جالب تر آن است که درپایان داستان می خوانیم که روبنسن با یک کشتی که راه راگم کرده بوده و سر از سواحل آن جزیره درآورده بود ، به جامعه ی انسانی برمی گردد .

برقراری ارتباطات چندوجهی :

الف ) برقراری ارتباط ِ مردم با مردم

مردم دارای مرودات روزانه ی گوناگون با هم هستند .مردم خواه ناخواه برای همدیگر نامه و کارت و هدیه و سوغات می فرستند . اگرچه با تحولات فناوری و توسعه ارتباطات الکترونیکی حجم نامه ها کاهش یافته است اما هنوز بخش قابل توجهی از مرسولات متبادله ی بین مردم مانند بسته های هدایا و سوغات که به مناسبت های گوناگون فرستاده می شود ، حالت فیزیکی دارد . به بیان دیگر ، اگرچه مردم به جای نامه نگاری سنتی درقالب کاغذ و پاکت ، از پیام های تصویری و اخیرا از نامه های الکترونیکی و پیام های کوتاه مخابراتی ازطریق گوشی های دستی و سیاراستفاده می کنند ، اما هنوز بسته ها یعنی اصل و فیزیک بسته ها باید ارسال شود . چرا که تکنولوژی های تاکنونی هنوز نتوانسته اند برای ارسال بسته ها شیوه ی جایگزینی را طراحی کنند . یعنی بسته ها برخلاف نامه ها که تغییرکاربری داده اند ، آلترناتیوی ندارند .   درحوزه های برون مرزی نیز پست ، متولی امر ارسال نامه ها و بسته هاست . چرخه ی نیازهای بشری و لزوم برقراری ارتباطات بین المللی مردم جهان ، نقش و کارکرد پست را با اهمیت جلوه می دهد .

ب ) برقراری ارتباط مردم با سازمان ها و ادارات

مردم علاوه بر این که ناگزیرند با هم مراودات پستی داشته باشند ، نمی توانند با ادارات و سازمان ها رابطه نداشته باشند . به طور روزمره ، کارهای اداری زیادی وجود دارد که برای انجام دادن و حلِّ آن ها ، چاره ای جز مراجعه به ادارات و سازمان های دولتی و غیردولتی نیست . با توجه به افزایش جمعیت شهرها و بعضا" دوری مسافت ها ، مراجعه ی حضوری به ادارات و سازمان ها ، یا به راحتی میسر نیست و یا اگر میسر باشد ، مستلزم زمان و هزینه های زیادی خواهد بود . ساختار انعطاف پذیر پست می تواند شیوه ی مکاتبه را جایگزین شیوه ی مراجعه نماید . این شیوه علاوه بر فوایدی که تاکنون برشمرده شد ، درایجاد سلامت ِ اداری و جلوگیری از تالی فاسدها نیز نقش مفید و موثری را ایفاء می کند .

ج ) برقراری ارتباط سازمان ها و ادارات با مردم

سازمان ها و ادارات دولتی و خصوصی درکنار کاراصلی خود که خدمت رسانی به شهروندان است ، وظایف نظارتی و حقوقی و قضایی و مالیاتی و... را نیز برعهده دارند که مجبورند نتیجه ی پیگیری های خود را به اطلاع ذینفعان برسانند . پست با برخورداری از شبکه ی مویرگی توزیع ، احکام و اظهاریه ها و احضاریه ها و قبوض مصرف حامل های انرژی و صدها مدرک دیگر را درنشانی ِ ذینفعان به دستشان می رساند . باتوجه به اهمیت رازداری و حفظ حیثیت مردم ، ماموران پست با صلاحیت ترین کسانی هستند که به اماکن مسکونی و اداری رفت و آمد می کنند . تحصیل این اعتماد اجتماعی ، نتیجه سال ها خدمت و آزمون هایی است که پست و مامورانش ، کارنامه ی موفقی درآن دارند . این موقعیت اجتماعی را باید بزرگ ترین سرمایه ی اجتماعی پست به حساب آورد .

ضریب نفوذ دراقصی نقاط کشور

شبکه ی گسترده ی دسترسی به نقاط دورافتاده ی شهری و روستایی یکی دیگرازویژگی ها ونقاط مثبت پست بشمارمی رود . اگرمخابرات پرنفوذترین شبکه ی ارتباطی کشور است بواسطه ی زیر ساخت ها و بسترهای فناوری آن است . اما پست با ابزارهای سنتی و فیزیکی خود توانسته است قوی ترین شبکه ی ارتباطی را طراحی و اجرانماید . شرکت هایی که درکنارپست ، وظیفه ی ارسالِ مراسلات را بعهده دارند وبه عنوان پست خصوصی شناخته می شوند و یا باربری ها و شبکه ی حمل ونقل جاده ای و ریلی وهوایی و دریاییباهمه ی امکانات و ناوگان خود هنوز نتوانسته اند جای پست را بگیرند چراکه یکی از عمده ترین تفاوت های شبکه های حمل و نقل غیرپستی با پست دراین است که پست برابر ماموریت تعریف شده اش ، مرسولات را تا نشانی محل سکونت و کارِ گیرندگان ، حمل و توزیع می کند درحالی که باربری ها و شرکت های حمل ونقل ، کالاها و محمولات را تا شهرمقصد برده و در انبار توشه ی ترمینال ها و باربری ها متوقف می کنند . دراین صورت ، گیرندگان ناگزیرند با مراجعه ی حضوری به انبارها و دفترهای تعیین شده ، نسبت به تحویل محمولات و مرسولات خود اقدام نمایند که این کار مستلزم اتلاف وقت و هزینه است .

کمک به بهبود امنیت اجتماعی و روانی

هنگامی که شهروند می داند سازمانی ارتباطی به نام پست وجود دارد که می تواند به مقرِ او مراجعه کند و مرسوله اش را برای ارسال تحویل بگیرد و یا سازمانی وجود دارد که مرسولات مهم او را درهر زمانی که فرستنده تعیین کرده است درنشانی اش تحویل دهد و برگه ها و اسناد محرمانه از قبیل احکام قضایی و حقوقی را درلباس ِ مامور پست به او برساند ، علاوه برآن که ازلحاظ روانی و روحی درآرامش قرارمی گیرد ، ازنظر اجتماعی نیز احساس امنیت می کند . دیگر نیازی نیست تا مامور کلانتری و یا ضابط دادگستری به درِ خانه ی شهروند مراجعه کند و به خاطر حضورشناخته شده اش حریم امنیت و حیثیت خانوادگی اورا درانظار با مشکل مواجه کند . آن که به نشانی اماکن مسکونی افراد مراجعه می کند ، مامورپست است و مامور پست ، کارش تحویل نامه هاست و کسی چه می داند که غیرازنامه ، چه چیزی درچنته ی نامه رسان است ؟!.

جلوگیری از سفرهای غیرضرور درون و برون شهری

اگر قراراست که شهروندان جز برای کار و تفریح ازخانه بیرون نیایند ، حجم قابل توجهی از سفرهای زاید درون شهری و برون شهری کاهش می یابد و دراثر آن آسیب ها و خطرات مترتب برآن نظیر تصادفات ، سرقت های خیابانی کاهش می یابد . حضور فعال پست باعث خواهدشد که خودروهای شخصی که برای انجام کارهای روزانه در رفت و آمدند کاهش پیداکنند و از این محل آلودگی هوای کلان شهرها کاهش یابد . صرفه جویی در وقت و انرژی و هزینه های جاری مترتب بر ترانسپورت  که این امر موجب صرفه جویی در هزینه های عمومی دولت ها می شود ، ویژگی دیگر خدمات اجتماعی پست محسوب می شود . به این ها ، مزایا هایی ازقبیلِ امانتداری ، اعتمادعمومی شهروندان به پست را اضافه کنید تا سازمانی کارآمد و مردمی درمقابل جامعه نمودارشود . . .