رابطه فرهنگ ارزشی با مدیریت جهادی چیست؟

کد خبر: ۴۵۴۷۹۸

تاریخ: ۱۲ آذر ۱۳۹۳ - ۱۲:۰۷

دکتر عیسی کشاورز مدرس دانشگاه در مطلبی با عنوان «رابطه فرهنگ ارزشی با مدیریت جهادی» به واکاوی و ارتباط این دو موضوع پرداخته است.

برخورداری  از تفکر خلاق و استراتژیک برای یکپارچه سازی مفاهیم رهبری و مدیریت از طریق تلفیق شایسته عمل، عقل و احساس جهت تبلورانسان معنوی در راستای تحقق تعاملات ، خلاقیت و نوآوری ، عدالت و انصاف ، اعتقاد به مشارکت همه جانبه مردم در انجام امور ، صرفه جویی در هزینه های غیر ضرور و الگوگیری از فرهنگ ارزشی و اعتقادی مردم ، احساس مسئولیت در ارایه خدمات بی منت ، کار در جهت رضایت خالق و مخلوق و دغدغه دیگران را داشتن از مصادیق بارز فرهنگ ارزشی حاکم بر مدیریت جهادی است که می توان با احیای آن و به کارگیری آن در مدیریت ریسک ، مدیریت بحران و محیط عدم قطعیت به نتایج خیره کننده ای دست یافته و ارایه یک الگوی اعتقادی - ارزشی بومی شده برای مدیریت سازمان های زنده و پویا در عرصه بازار و اقتصاد جهانی ارائه نمود.

مدیریت جهادی همان مدیریت بر مبنای ارزش ها است که بر اساس نظامندی ها و قوانین مطرح در دانش مدیریت نوین می بایستی نوسازی گردد . به علاوه این که مبنای آن را نظام ارزشی –اعتقادی می سازد از این رو در روش های عملی مدیران اثر می گذارد و به حرکت آن ها جهت ارزشی می بخشد . اینک در آستانه دهه چهارم انقلاب که طبق فرمایش مقام معظم رهبری دهه پیشرفت و عدالت نامیده شده نقش مدیریت جهادی با استفاده از ادبیات مدیریت نوین بسیار بارزتر و چشمگیرتر شده است .

امروزه سه مکتب مدیریت ارزش ، مدیریت دانایی و مدیریت تغییر که به ویژه در قرآن کریم و نهج البلاغه به کرات مورد اشاره قرار گرفته و عملیاتی سازی آن توصیه شده است می تواند مبنای مدیریت جهادی نوین قرار گرفته و بر اساس تعالیم انسان ساز اعتقادی دین مبین اسلام چراغ راه ارتقای اثربخشی اجتماعی ، سازمانی ، خانوادگی و فردی گردد

مقتضیات تغییرفرهنگی در مدیریت جهادی :

پذیرش شروع انجام تغییر ا ز طریق رسیدن به تشخیص مشترکی ا ز چالشهای و فرصتها

•    آفرینش یک چشم انداز مشترک درجهت  سازماندهی و مدیریت سرمایه های انسانی برای رسیدن به اثربخشی هر چه بیشتر از طریق یادگیری مستمر ، خلاقیت و نوآوری و همسویی
•    ایجاد اشترا ک همگانی در پذیرش چشم انداز جدید  در  انگیزش ، یکپارچگی و همبستگی در کارکنان
•    گسترش روحیه  و حمایت  تمامی کارکنان از تغییروبینش جدید، بدون اعمال فشار
•    نهادینه ساختن پذیرش ومسئولیت پذیری همگانی در انجام تغییر از طریق سیاست های رسمی ، نظامها و ساختارهای سازمانی
•    تنظیم، تعیین و شفاف سازی راهبردهای ناشی از وا کنش به چالشها در فرآیند احیای روحیه و تعهد سازمانی
•    ایجاد حس اقدام بموقع و سریع تغییر در کارکنان
•    شکل دهی یک مجموعه قوی ، متحد و منسجم ا ز سرمایه های انسانی
•    خلق یک بینش جدید
•    تبادل بینش جدید ا ز طریق ا یجاد ارتباط و اطلاع رسانی مناسب به کارکنان
•    مسئولیت پذیر نمودن کارکنان در جهت عمل به بینش جدید
•    برنامه ریزی رسیدن به موفقیت های کوتاه مدت در قالب پروژه های مشخص عملیاتی
•    حمایت و پشتیبانی از تحقق نظام کلی تغییر بعنوان یک فرآیند اصلاح و تغییر مداوم و مستمر ( مدیریت بر مدیریت تغییر )
•    نهادینه ساختن دیدگاهها و نگرشهای جدید

الزامات رفتاری مدیران و کارکنان در استقرار مدیریت جهادی بر اساس فرهنگ ارزشی

الف - الزامات رفتاری مدیران

•    تمامی کارکنان را مورد احترام ، اعتماد و اطمینان قرار دهند
•    در تمام جنبه های کاری به طورمنصفانه رفتار نمایند
•    چگونه اخلاقی و مسئولانه رفتار کنندباید
•    کارکنان را بر حسب وظایفشان در تمامی زمینه های کاری ، تصمیم سازی و تصمیم گیری شریک نمایند
•    ره و اجرای امور یکپارچگی ایجاد نمایند
•    در رشد و توسعه آینده منابع انسانی مداخله نمایند
•    تسهیلات لازم را برای امکان تماس مستقیم کارکنان با مدیریت ، فراهم سازند

ب - الزامات متقابل رفتاری کارکنان

•    سرلوحه قرار دادن مشارکت فعالانه و کامل در اداره و اجرای کار
•    راستی و درستی درتمامی مراحل کار
•    پذیرش مسئولیت کامل در قبال موفقیت درفعالیت های خود و دیگران برای رسیدن به موفقیت و کامیابی
•    همکاری و تشریک مساعی موثر و کارآمد با دیگران
•    یادگیری از اشتباهات گذشته و فعالیت های کاری و رفتار خود
•    پاسخگو بودن در قبال فعالیت های کاری و رفتارخود
•    علاقمندی به ثبات و پایداری و عدم علاقه به آشفتگی  و چالش به جهت عدم امکان پیش بینی نتیجه
•    دلایل مقاومت در برابر تغییر فرهنگی در مدیریت جهادی
•    هنگامی که مجموعه عظیمی در یک جهت خاص در حرکت است نیروی عظیم تری لازم است تا مسیر آنرا تغییر دهد
•    رضایت خاطر از وضع موجود (خیلی از افراد همواره از وضع موجود راضی هستند )
•    بسیاری از ما از آینده ناشناخته واهمه داریم به همین جهت از رو در رو شدن با بحران و ریسک هراسناکیم
•    بعضی ها معتقدند هر تغییری ، تغییر دیگری را بدنبال دارد پس نتیجه بیهودگی است! ( تغییر پایان ناپذیر انسان را خسته می کند)
راهبردهای مدیریت جهادی بر اساس فرهنگ ارزشی

الف ) ارزش گزاری و تمرکز بر سرمایه های انسانی در تغییر

•    آمال و آرزوهایی که مستلزم تعیین یک تصویر روشن از نتایجی است که کارکنان هر کدام به تنهایی علاقمند دستیابی به آنها هستند.

ب ) مدل های ذهنی به جای مدل های فیزیکی

•    آگاهیها و مهارتهای مربوط به تفکر و تعاملات گروهی پیرامون ایجاد و رشد نگرشها و برداشتهایی نشأت گرفته از تبلور ذهن و جایگزینی آن با کارهای یدی و اثرگذاری آن بر رفتارهای سازمانی
•    شبیه سازی مرحله گذر در مدیریت جهادی بر اساس فرهنگ ارزشی
-    مرحله گذر(Transition) در تغییرفرهنگی، ا نرژی بسیار زیادی از افراد می گیرد ، این مرحله سرشار از سردرگمی تا عدم اطمینان و دشواری است  کارکنان قادر به شروع مجدد به روش گذشته نبوده و باید این مرحله را به روشی نو پشت سر گزارند . توجه کنیم صرف ارائه اطلاعات نمی تواند تمامی مسیر را قابل دستیابی کند بلکه باید اشتراک و ارتباط متقابل راه را هموار نمود ؛ مثال مدل رهبری حضرت موسی در گذر از برهوت برای رسیدن به سرزمین موعود

•    بلایا را بزرگ جلوه دهید : مشکلات ریز را حل نکنید بلکه روشی را اتخاذ کنید که افراد را متقاعد سازد از روش موجود دست بردارند والا در برهوت باقی خواهید ماند
•    برای جلوگیری از سردرگمی مسیر کلی و نقشه راه را ترسیم کنید : با گذر از دریای سرخ دیگر راه بازگشتی نیست
•    به نقدها و پیشنهادات توجه کنید : در مورد مسایلی که برای افراد مهم است توجه نشان دهید ، فاصله بمعنی ترک و جدایی است
•    به افراد امکان دسترسی به تصمیم گیرندگان بدهید : فاصله بین خود و منابع انسانی را کم کنید و بر فرصت خلاق ایجاد شده سر
•    به میزانی که زمان دارید عجله نکنید : دگرگونی و تحول در حال پدیداری را با عجله و شتاب بیمورد دچار مخاطره نکنید مایه گزاری کنید ( ده فرمان در دوران گذر نازل شد )
•    توجه کنید که رهبری سازمان باید با مشخصات دوران گذر منطبق باشد ( به رهبری جدید نیازی نیست بلکه برای دوران بی ثباتی و گیجی سبک جدیدی از رهبری لازم است )

عوامل اصلی در دوران گذار

ایجاد یک فرهنگ ارزشی مشترک

هدف : چرا باید این کار را انجام دهید

تصویر آینده : وضعیت در زمان رسیدن به هدف چگونه خواهد بود

برنامه : چگونه می توان گام به گام به مقصد رسید

نقش : نقش من در این حرکت چیست

مبانی اصلی جهت تحقق مدیریت جهادی بر اساس فرهنگ ارزشی

•    خود بینشی ( داوطلب بودن )
•    خود رهبری ( شروع کار با داشتن هدف نهایی در ذهن )
•    خود مدیریتی ( انجام امور بانظم و به ترتیب اولویت)
•    رهبری اجتماعی ( تفکراینکه همه باید در کار و تولید ســهـم داشتـــه بـاشنــد )
•    ارتباط قوی و متقابل ( ابتدا دیگران را درک کن و سپس انتظار داشته باش تا درکت کنند)
•    هم افزایی و همکاری خلاق
•    خود نو کردن (عزم و همت راسخ برای نوسازی خود )
•    خودسازگاری ( با عشق و علاقه مسیر را طی کردن )

اصول حاکم برعملیاتی سازی مدیریت جهادی بر اساس فرهنگ ارزشی

•    ایجاد حس اضطرار ( با بررسی وضع موجود، و تشخیص و گفتگو درباره بحرانها و یا فرضهای عمده و مهم )
•    ایجاد گروه اولیه انجام کار برای هدایت مبانی تغییر فرهنگی(با تشکیل یک گروهتخصصی با دانش و قدرت کافی برای هدایت تغییر ، و فراهم آوردن امکانات همکاری گروه در قالب یک تیم منسجم و یکپارچه)
•    ایجاد چشم انداز مشترک و راهبرد تغییرفرهنگ ارزشی  ( ایجاد یک چشم انداز مشترک جهت هدایت و جهت دهی  به اقدامات مربوط به تغییر و ایجاد راهبردهایی برای دستیابی به چشم انداز مشترک)
•    انتقال چشم انداز تغییر به تمامی کارکنان   ( با استفاده ا ز ابزارهای مناسب به منظور انتقال و بیان چشم انداز و راهبردهای جدید ، و با  الگو قرار دادن مدل رفتاری گروه اولیه تغییر در جهت ایجاد الگوی عمومی رفتار سایر کارکنان)

•    ایجاد نظام  مسئولیت پذیری و پاسخگویی  ( بارهایی از موانع ، با تغییر نظامها و یا ساختارهایی که موجب تضعیف چشم انداز تغییر می گردند ، و با تشویق و ترغیب خطر پذیری وفراهم نمودن محیط بروز ایده ها و فعالیتهای نوآورانه و خلاق )

•    تحصیل موفقیت های ملموسکوتاه مدت( با برنامه ریزی برای اصلاحات مشهود و قابل دسترس در قالب پروژه های عملیاتی ، با ایجاد موفقیت ها ، و با قدردانی و پاداش به کارکنانی که این موفقیت ها را امکان پذیر ساخته ا ند ، دلگرمی انسان ها را برای تدام کار افزایش دهید)

مدیریت جهادی بیشتر یک قالب ، نگرش و یک باور ارزشی است که بر مبنای اعتقادات دینی از یک شکل کلی دو وجهی نشأت گرفته از تئوری خلقت و افرینش  تبعیت می کند به نحوی که مدیریت حال و آینده ، مدیریت بر شناخت ها و ناشناخته ها ، مدیریت بر روابط خطی و غیرخطی ، مدیریت بر رهبری و اداره را در هم تلفیق نموده و هنر مدیریت را به صورت یکپارچه و همسو متجلی می نماید.
طراحی و عملیاتی سازی الگو بستگی به مشخص نمودن ارزش ها ، چشم انداز ، استراتژی اصلی ، استراتژی های جانبی ، نقشه استراتژی ، تعیین نقاط استراتژیک ، فعالیت ها ، پروژه ها و اقدامات ابتکاری بر اساس نرم افزارهای کارآمد موجود دارد.

اصلی ترین شکل تحقق و تبادل مدیریت ارزش مستلزم تلفیق بهینه فرآیندهای فناوریهای نوین و زنده اطلاعاتی با مدیریت سرمایه های مهمترین مساله در استقرار مدیریت ارزش، که منجر به حداکثر بازده و بهره وری انسانهای سازمانی می شود ، انسجام بخشی و ایجاد پیوستگی در فرآیندها می باشد. در سازمانهای جدید و موفق، پیوستگی فرآیندها بسیار مهم تر از خود فرِآیند و ساختار است. انسجام فرآیندها با تعریف اصولی چون سازمان ، اطلاعات و فناوری شروع شده و موفقیت  و سلامت آن در گرو ایجاد همبستگی و پیوند بین راهبرد توسعه سازمان و توانمندیها و قابلیت های کارکنان و ارتباطات و تعامل مستمر فیمابین آنها است انسانی می باشد

عملیاتی سازی مدیریت ارزش زمانی امکان پذیرخواهد بود که به کارکنان بعنوان مهمترین سرمایه های ارزشمند سازمانی نگاه شود؛ تلفیق مناسبی از رهبری، ایجاد انگیزش، ارتقای مهارتهای مدیریتی و فرهنگ مشارکت و یادگیری، اثر بخشی مدیریت فرهنگ ارزشی را موجب میگردد