«خليج‌فارس» هنوز ثبت ملي هم نشده

کد خبر: ۴۵۴۷۴

تاریخ: ۰۸ ارديبهشت ۱۳۸۸ - ۱۱:۵۹

5 سال از ثبت عنوان روز ملي «خليج‌فارس» در دهمين برگ تقويم دومين ماه شمسي ما سپري شده است و با وجود تعرضاتي كه به اين قدمت تاريخي مي‌شود فعاليتي در حد و حدود اين دوره 5 ساله براي حفاظت از اين ميراث‌معنوي و هويت تاريخي نشده است.
جالب اينجاست كه با آغاز فعاليت در حوزه ثبت ملي ميراث‌معنوي در حالي كه چندين پرونده تا‌كنون در اين حوزه ثبت شده است اما هنوز به موضوع «خليج‌فارس» به‌عنوان ميراثي ملي و جهاني نپرداخته‌ايم و اين در حالي است كه كشورهاي حاشيه خليج‌فارس در جعل اين نام از هيچ تلاشي فروگذارنكرده‌اند.

نكته اينجاست كه با وجود اظهار تمايل اسفنديار رحيم‌مشايي، رئيس سازمان ميراث‌فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري مبني بر اينكه «ثبت جهاني همه بخش‌هاي خليج‌فارس مورد علاقه سازمان است» هيچ تحركي در اين‌زمينه اتفاق نيفتاده است. حتي پس از آنكه قائم‌مقام اين سازمان از طرح پيشنهادي ايران مبني بر ثبت جهاني «خليج‌فارس» در فهرست آثار يونسكو در همايش باستان‌شناسي «خليج‌فارس» در دورهام انگلستان خبر داد باز هم حركتي در اين ‌زمينه رخ نداد.

اينك در آستانه روز ملي «خليج‌فارس» قرار داريم و ايسنا خبر مي‌دهد كه مديركل ثبت سازمان ميراث‌فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري از طرح پرونده‌اي براي ثبت ملي و جهاني «خليج‌فارس» به‌عنوان ميراث‌معنوي اظهار بي‌اطلاعي كرده است و اين در حالي است كه رئيس انجمن مفاخر ايران پيشنهاد كرده بود امسال و همزمان با 10 ارديبهشت «خليج‌فارس» در فهرست ميراث‌معنوي ملي جاي بگيرد.

اگر مي‌خواهيم بدانيم تا چه اندازه به اهميت هويت تاريخي «خليج‌فارس» توجه داشته‌ايم كافي است ببينيم اين موضوع تا چه اندازه در صدر اخبار ما به‌ويژه در حوزه فرهنگي جاي داشته است.

اتفاقاتي كه در كارنامه يك‌ساله اخير يعني در فاصله روز ملي «خليج‌فارس» در ارديبهشت 1387 تا ارديبهشت امسال روي داده مي‌تواند مبناي خوبي براي بررسي ميزان توجه ما به هويت تاريخي اين درياي آزاد باشد.

نگاهي به اخباري كه چند خبرگزاري مهم در فاصله 10 ارديبهشت 1387 تا 7ارديبهشت 1388 منتشر كرده‌اند نشان مي‌دهد كه با عنوان كلي «خليج‌فارس» 2 هزار و 16 خبر منتشر شده است. خبرگزاري ميراث‌فرهنگي(ميراث‌خبر) 537 عنوان خبري خود را با موضوع «خليج‌فارس» منتشر كرده است. ازجست‌وجوي واژه «خليج‌فارس» درخبرگزاري فارس ، يك‌هزار و 36 نتيجه حاصل شد اما اين خبرگزاري در بخش اجتماعي 50 خبر در اين رابطه منتشر كرده و خبرگزاري جمهوري اسلامي ايران(ايرنا) 330 عنوان خبري‌اش با اين عنوان منتشر شده است. ايسنا، خبرگزاري دانشجويان ايران نيز 103عنوان خبري دارد كه نام و موضوع «خليج‌فارس» در آن مطرح بوده است. ميراث‌آريا، پايگاه اينترنتي- خبري سازمان ميراث‌فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري نيز در مدت اين يك‌سال تنها 10 خبر منتشر كرده است كه مربوط به رويدادها و وقايع مرتبط با اين منطقه است.

در اين يك‌سال چه گذشت

مرور اين تعداد از اخبار نشان مي‌دهد كه در مجموع شايد بتوان 10 اتفاق مهم مرتبط با هويت تاريخي و فرهنگي «خليج‌فارس» در اين مدت يك‌ساله تعقيب كرد.برپايي دهمين كنگره باستان‌شناسي ايران در بندرعباس، همايش باستان‌شناسي خليج‌فارس در دورهام انگلستان، برپايي نخستين جشنواره مجسمه‌هاي شني خليج‌فارس در سواحل گناوه، ركاب‌زني يك‌هزار و 400كيلومتري يك دوچرخه‌سوار به نام احمد نادعليان، ساخت سيمرغ شني به مناسبت سي‌امين سالگرد پيروزي انقلاب اسلامي، كاووش در گورستان 2هزار ساله گروي، كوچ كاروان بوم‌گردي از سواحل درياي خزر تا سواحل «خليج‌فارس»، نمايشگاه هوايي «خليج‌فارس» در كيش، رونمايي از نقشه قالي «خليج‌فارس» همزمان با هفته ميراث‌فرهنگي و طرح تبديل جزيره خارك به يك سايت موزه در «خليج‌فارس».
البته جشنواره منطقه‌اي سينماي جوان هم در منطقه «خليج‌فارس» برگزار شد و چند مستند‌ساز نيز آثار خود را به اين موضوع و زندگي در جريان آن اختصاص دادند.

نيلي آب‌هاي خليج‌فارس رنگ خون گرفت

مهم‌ترين اخباري كه در فاصله يك‌سال گذشته در مورد خليج‌فارس منتشر شده مربوط به پديده خطرناك گسترش بلوم جلبكي تحت عنوان «كشند قرمز» بود كه علاوه بر مرگ ميليون‌ها ماهي منجر به بدبويي آب و معضل تصفيه آن شد.

اين اتفاق كه هنوز در مورد زمينه بروز آن حرف‌هاي روشني زده نشده است نتيجه بي‌توجهي به محيط‌زيست اين منطقه و ورود فاضلاب‌هاي صنعتي و غيرصنعتي بوده است و اينك نيز با شروع فصل گرما تبعات آن رو به گسترش دارد در حالي كه هنوز سازمان‌هاي متولي موفق به شناسايي دلايل گسترش آن و توقف اين پديده نشده‌اند.

مجسمه‌هاي شني رويدادي متفاوت

برپايي نخستين جشنواره مجسمه‌هاي شني «خليج‌فارس» در اسفندماه 1387 در استان بوشهر و سواحل گناوه فرصتي متفاوت به‌وجود آورد تا نام و هويت اين درياي آزاد مورد توجه قرار گيرد. ميراث‌خبر دراين‌باره گزارش داد 50 تن شن در اختيار 81هنرمندي قرار گرفت كه 350 اثر آنها به دبيرخانه اين جشنواره رسيده بود و قرار شده بود جايزه 5 هزار يورويي به نفر اول اين رقابت هنري اختصاص داده شود.

در همين حال جشنواره «محيط در طبيعت» نيز همزمان با جشنواره مجسمه‌هاي شني در سواحل گناوه برپا شد تا فرصتي باشد براي حضور هنرمندان در جوار اين هويت فرهنگي- تاريخي.در واقع ما نياز به برپايي بيشتر و بيشتر چنين برنامه‌هايي در مورد «خليج‌فارس» داريم تا بتوانيم جريان توليد فكر و انديشه را در مورد هويت تاريخي فرهنگي «خليج‌فارس» به حركت درآوريم. اين حركت به خوبي مي‌تواند هر جريان متخاصم فرهنگي در زمينه جعل عنوان اين درياي آزاد را خنثي كرده و از بين ببرد. اما آيا برنامه‌ريزان كشور ما چنين خواهند كرد؟

مشكل اينجاست كه با وجود ادعاي رئيس سازمان ميراث‌فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري مبني بر اينكه علاقه سازمان متبوعش به ثبت جهاني «خليج‌فارس» جدي است آن هم در آخرين روز تيرماه سال گذشته هنوز اتفاقي دراين‌باره رخ نداده است. اين وضع تا به آنجا پيش رفته كه حسينعلي وكيل، مديركل ثبت آثار اين سازمان در گفت‌وگو با ايسنا از وجود پرونده‌اي براي ثبت ملي «خليج‌فارس» اظهار بي‌اطلاعي كرده است.

منبع: همشهری