نگاه شما: زمینه های نفوذ داعش در پاکستان

بخش «نگاه شما» برای ارائه و معرفی «نگاه» مخاطبان «تابناک» به همه موضوعات است. هر مخاطب «تابناک» می‌تواند با مد نظر قرار دادن شرایط همکاری با این بخش، «نگاه» خود را ارسال کند تا در معرض دید و داوری دیگر مخاطبان قرار گیرد.

کد خبر: ۴۵۳۳۷۲

تاریخ: ۱۰ آذر ۱۳۹۳ - ۰۸:۳۰

انتشار جزوات و استمرار شعارنویسی با هدف تبلیغ داعش در شهرهای مهم پاکستان چون لاهور، پیشاور و کراچی، بیعت سخنگو و پنج فرمانده تحریک طالبان پاکستان با داعش، گزارش محرمانه دولت ایالتی بلوچستان به دولت فدرال در خصوص سربازگیری 10 الی 12 هزار نفری داعش در پاکستان و مذاکره با سپاه صحابه و لشکر جهنگوی (به عنوان گروه های تندرو) و اعلام حمایت جنداله از داعش، ظن و گمان ها مبنی بر نفوذ فزاینده این گروه در پاکستان را تقویت کرده است.

اگرچه مقامات دولتی پاکستان با رد حضور داعش در این کشور معتقدند تنها تعدادی گروه افراطی با نام داعش در پاکستان فعالیت کرده و هدف آن ها ایجاد رعب و وحشت است.

علی رغم این تکذیب ها، با توجه به این که، احتمال نفوذ و سربازگیری داعش در پاکستان، موضوعی مخاطره آمیز برای محیط پیرامونی ایران است، بررسی زمینه های چنین رخدادی ضروری قلمداد می شود. از آن جا، که در نظر برخی تحلیلگران ماهیت فکری و عملی مشابه طالبان و داعش می تواند یک زمینه مساعد برای حضور این گروه در افغانستان و پاکستان باشد، ابتدا افتراقات داعش با طالبان بیان و سپس زمینه های نفوذ داعش بررسی می شود.

افتراقات داعش با طالبان در چند مورد قابل طرح است:

- بر خلاف طالبان افغانستان، داعش یک جنبش بومی نیست، بلکه حرکتی تروریستی است که اهداف خود را فراتر از مرزهای ملی تعریف کرده است. در حالی که عمده مبارزان طالبان در سرزمین افغانستان و پاکستان ریشه دارند.

- طالبان افغان علی رغم اعلام خلاف اسلامی ملاعمر، نخست خواهان ایجاد امارت اسلامی افغانستان بوده و طالبان پاکستان نیز خواهان حکومت خودمختار در نواحی شمال غربی پاکستان هستند. (اگرچه آن ها رویای خلافت جهانی نیز دارند.) اما داعش از ابتدا، گستره خلافت اسلامی را در سرزمین هایی اعلام می کند که از شام تا عراق و دیگر مناطق خاورمیانه و آسیای میانه را دربر می گیرد.

- در حالی که، پیش از این ملاعمر امیرالمومنین و خلیفه مسلمانان نامیده شده بود، اعلام خلافت از سوی ابوبکرالبغدادی مصداق تعبیر «دو پادشاه در اقلیم نگنجد» است. چنان که، القاعده و طالبان خلافت وی را نپذیرفتند.

- اهداف حملات طالبان، نیروهای خارجی و مقامات دولتی و امنیتی هستند، در حالی که داعش عامه مردم را نیز، مورد هدف قرار داده است.

- اعضای طالبان به لحاظ نظامی آموزش دیده اند، اما داعش متشکل از جنگجویان غیرنظامی است.

این افتراقات سبب شده تاکنون رهبری طالبان افغانستان و طالبان پاکستان به بیعت با داعش درنیاید. اما ورود و گسترش داعش در پاکستان موضوعی محتمل است. چرا که؛

•    در پاکستان گروه های تروریستی متعددی اعم از طالبان پاکستان، سپاه صحابه، لشکر جهنگوی، جماعت الاحرار، جنداله و ... وجود دارند که برخی از طالبان تندروتر بوده و با داعش نزدیکی بیشتری دارند. ضمن این که، با توجه به ناتوانی دولت پاکستان در مهار این گروه ها و زمینه مناسب سربازگیری با توجه به فقر و بی سوادی بخش قابل توجهی از افغان ها و پاکستانی ها و تأثیرپذیری آن ها از آموزه های افراطی در سایه آموزش های نظامی (در قبال تامین هزینه های زندگی)، زمینه پیدایش و رشد گروه های تروریستی جدید هم امکان پذیر است.

•    انشعاب در طالبان پاکستان طی یک سال اخیر (ناشی از مرگ حکیم اله محسود و انتخاب رهبر غیرکاریزما یعنی ملافضل اله، اختلاف نظر بر سر صلح یا مبارزه با ارتش پاکستان و کاهش منابع مالی طالبان) زمینه حمایت گروه های منشعب مانند جماعت الاحرار را از داعش فراهم نموده است. چرا که، داعش با پشتوانه مالی به پیشرفت های مهمی دست یافته است.
•    جذب نیروهای خارجی چون ازبک ها و چچنی ها، آموزش و حمایت آن ها از اهداف طالبان در مناطق پاکستان امری مسبوق به سابقه است. لذا مناطق پاکستان، محلی امن برای آموزش و تقویت داعش است.

•    ارتباط و مذاکره رهبران جنداله با داعش به واسطه دولت هایی چون امریکا نیز، دور از ذهن نیست. زیرا ناامن سازی مرزهای شرقی ایران در راستای اهداف امریکا می باشد. ضمن این که، برخی تحلیل ها نیز حاکی از نقش امریکا در نفوذ احتمالی داعش در پاکستان می کند؛ با این استدلال که، با توجه به خروج امریکا از افغانستان در پایان 2014 و خروج نهایی در سال 2016، داعش توجیه مناسبی برای تداوم حضور امریکا در افغانستان و پاکستان است.

لذا نتیجه گیری می شود که از یک سو طالبان افغانستان و در پی آن، طالبان پاکستان برای حفظ جایگاه خود، مایل به بیعت با داعش نیستند. اما با توجه به تشابه رویکردهای این گروه های افراطی، امکان حمایت طالبان از داعش (به ویژه در برابر دولت های خارجی) وجود دارد. چنان که، ملافضل اله پیش از این حمایت خود را از داعش اعلام داشته بود. از سوی دیگر، چنان چه، اختلافات طالبان و داعش، مانع از همگرایی آنان گردد، گروه IS از توانایی ایجاد قطب جدیدی در پاکستان با جذب اعضای داوطلب جدید برخوردار بوده و هم چنین در این راستا، از حمایت سایر گروه های تندرو چون جنداله، جماعت الاحرار و جنبش اسلامی ازبکستان استفاده خواهد کرد. بنابراین، با توجه به ناامن بودن مرزهای غربی ایران، حفاظت از مرزهای شرقی کشور اهمیتی بیش از پیش می یابد تا شاهد حوادثی مشابه گروگان گیری و شهادت مرزبانان کشورمان نباشیم.

فرستنده: کریمی قهرودی