واقعیت‌های یک صنعت پرحاشیه؛

کام قندی‌ها در بورس شیرین می‌شود؟

صنعت قند و شکر دستکم از دو سال گذشته تاکنون همواره برای سرمایه گذاران بازار سرمایه صنعتی پرهیاهو و در عین حال، طاقت فرسا برای به ثمر نشستن بازدهی ها بوده است؛ صنعتی که به دلیل ماهیت استراتژیک آن برای کشور همواره از سوی دولت با نگاه تعزیراتی مواجه بوده و حرکت عرضه و تقاضا در این صنعت را زیر ذره بین برده است.

کد خبر: ۴۵۱۷۹۴

تاریخ: ۰۲ آذر ۱۳۹۳ - ۱۵:۵۷

به گزارش خبرنگار تابناک اقتصادی، صنعت قند و شکر دستکم از دو سال گذشته تاکنون همواره برای سرمایه گذاران بازار سرمایه صنعتی پرهیاهو و در عین حال، طاقت فرسا برای به ثمر نشستن بازدهی ها بوده است؛ صنعتی که به دلیل ماهیت استراتژیک آن برای کشور همواره از سوی دولت با نگاه تعزیراتی مواجه بوده و حرکت عرضه و تقاضا در این صنعت را زیر ذره بین برده است.
این صنعت کوچک در بازار سرمایه ایران سهم اندکی را به خود اختصاص داده اما با توجه به سرمایه پایین و در عین حال حاشیه سود بالای تولید همواره برای سرمایه گذاران بازار سهام با اقبال روبرو بوده اند.

شکر به عنوان کالایی اساسی از جمله محصولات کالایی در صنعت کشاورزی است و در اغلب کشورهای جهان مشمول تعرفه بازرگانی سنگین واردات می باشد.دلیل آن هم به ظرفیت تولید عظیم این محصول در آمریکای جنوبی و هند مربوط می شود که بهای تمام شده نازلی داشته که به تبع هزینه تولید شکر در دنیا در سطح غیر قابل رقابتی قرار دارند.

ظرفیت سالانه تولیدی شرکت های قندوشکر درایران حدود 2.5 میلیون تن بوده که تاکنون بیشترین تولید آنها حدود 1.3 میلیون تن با توجه به تولید چغندر و نیشکر بوده، این در حالی است که مصرف سالانه کشور در ایران 2.2 میلیون تن می باشد.در حال حاضر 44 کارخانه تولید قندوشکر در کشور وجود دارد که 9 کارخانه نیشکری و 35 کارخانه چغندری هستند.واردات شکر به ایران اما از کشورهای امارات ،سوییس،برزیل ،ترکیه و روسیه انجام می شود.

بر اساس این گزارش توانایی در تولید این محصول نه تنها از نظر اقتصادی، بلکه از نظر سیاسی نیز حائز اهمیت است. کشت چغندرقند به منظور استحصال شکر با قدمتی بیش از یک قرن، تقریباً در تمام مناطق کشور گسترده شده است. این پراکندگی نه فقط بخاطر شرایط مساعد اقلیمی و آب و هوایی بوده بلکه مسایل سیاسی و اجتماعی حاکم در مقاطع زمانی مختلف ، احداث کارخانه های قند و ترویج کشت چغندر را در مناطق مختلف کشور توجیه پذیر کرده است.

وقتی چغندر به کشور پا گذاشت

ورود بذر اصلاح شده چغندرقند به ایران حدود 120 سال سابقه دارد . اولین کارخانه قند ایران در سال 1274 هجری شمسی در کهریزک با ظرفیت روزانه مصرف 150 تن چغندر توسط یک شرکت بلژیکی تأسیس شد که بعد از سه سال فعالیت به علت رقابت ناعادلانه و ناسالم تولیدکنندگان خارجی و اعمال نفوذ کشورهای استعمارگر ،تعطیل شد. در سال 1309 دولت وقت دست به کار بازسازی کارخانه قند مذکورگردید و پس از آن کارخانه قند کرج با سرمایه دولتی تاسیس شد.

نیاز سالانه کشور به شکر 2 میلیون تن می باشد و هم اکنون ظرفیت تولید 1.2 میلیون تن شکر در سال وجود دارد ، ولی در حال حاضر طبق بررسی های به عمل آمده، ايران دهمين وارد کننده بزرگ شکر در جهان شناخته شده است.

ايران در سال ميلادي گذشته 1.505 ميليون تن شکر وارد کرد. اين رقم معادل 3 درصد کل واردات شکر در جهان بوده است. وزارت کشاورزي آمريکا پيش بيني کرده است واردات شکر ايران در سال 2014 با رشد 3 درصدي نسبت به سال قبل مواجه شود و به 1.55 ميليون تن برسد. اين گزارش چين را بزرگترين واردکننده شکر در جهان معرفي کرده است. چين در سال 2013 بالغ بر 3.9 ميلين تن شکر وارد کرد. اندونزي با 3.7 ميليون تن و اتحاديه اروپا با 3.5 ميليون تن به ترتيب در رتبه هاي دوم و سوم از اين نظر قرار گرفته اند. جالب آنکه برزيل با صادرات 26 ميليون تني بزرگترين صادرکننده شکر جهان در سال 2013 بوده است.

بیشترین حجم ریالی فروش شرکت های قندی مربوط به فروش شکر می باشد و فروش قند سهم ناچیزی از فروش ریالی شرکت ها را تشکیل می دهد و مسلما تغییرات در نرخ و حجم فروش شکر تاثیر بسزایی بر سود دهی شرکت های قندی خواهد داشت .

ادامه ماجرای شکر میان دو مدعی

در سال زراعی 94-95 که از ابتدای مهرماه امسال آغاز شده دولت یازدهم نرخ خرید هر کیلو چغندر قند از کشاورزان را با افزایش 45 درصدی به مبلغ 240 تومان افزایش داده است. به تبع این افزایش تولیدکنندگان قندو شکر انتظار دارند نرخ شکر سفید تولیدی کارخانجات نیز همسو با افزایش بهای تمام شده تولید و سایر هزینه های سربار افزایش یابد.

اما این درخواست با وجود کش و قوس های فراوان میان وزارتخانه های جهاد کشاورزی و وزارت صنعت،معدن و تجارت با تولید کنندگان قند و شکر کشور همچنان محل مناقشه دولت با بخش خصوصی قرار گرفته است.

دولت معتقد است نمی بایست با افزایش قیمت شکر به گرانی سایر کالاهای مصرفی در کشور دامن زد.از طرفی تولید کنندگان قند وشکر ذخایر بسیاری را در انبارهای خود نگهداری کرده اند تا به محض افزایش قیمت شکر به سود های بادآورده ای دست یابند از اینرو با احتساب قیمت تمام شده تولید قیمت 1300 تومان برای هر کیلو شکر سفید بسیار منصفانه است.اما از آنطرف تولیدکنندگان قند و شکر با اشاره به افزایش قیمت چغندر و سایر نهاده های تولیدی و نیز هزینه های دستمزد و سربار خواستار افزایش قیمت شکر تا 2470 تومان در هر کیلو هستند.

این اختلاف ها تا کنون به هیچ نتیجه ای برای هر دو طرف منجر نشده و همچنان از سوی مسئولان به امروز و فردا کشیده می شود.از اینرو در بازار سرمایه نیز سرمایه گذاران و سهامداران گروه قندی با نوسانی شدن شدید قیمت ها و عدم اطمینان به اخبار مواجه هستند.

در این باره مدیر پرتفوی بزرگترین صندوق سرمایه گذاری فعال در صنعت قند و شکر در بورس تهران معتقد است: وزارت صنعت و معدن و تجارت در جلساتی که با تولید کنندگان و اعضای انجمن قندو شکر داشته مدعی وجود 300 هزار تن ذخیره اضافی شکر در انبارهای کارخانجات قند و شکر بود در حالی که پس از ارایه اسناد و مدارک موجود اعلام شد که این ذخایر بالغ بر 120 هزار تن با قیمت تمام شده بسیار بالا است.

در انبار کارخانه‌های قندی خبرهایی هست؟

مدیر پرتفوی صندوق سرمایه گذاری کارکنان صدا و سیما با بیان اینکه دولت تصور می کند در انبارهای کارخانجات قندی 300 هزار تن شکر با قیمت تمام شده بسیار نازلی ذخیره شده ، می گوید: اعتقاد دولت بر این است که وضعیت سودآوری شرکت های قندی با افزایش 20 درصدی قیمت شکر سفید از این رو به آنرو می شود در حالیکه چنین چیزی با توجه به واقعیت های فعلی صنعت صحت ندارد.

بهنام اوضح روشن افزود:موجودی شرکت های قندی همواره از سوی حسابرسان معتمد بورس حسابرسی و با واقعیات موجود سنجیده می شود و در صورت های مالی اظهار نظر می گردد و حال آنکه انجمن صنفی تولیدکنندگان قند وشکر نیز بر آن نظارت دارد.

وی با بیان اینکه افزایش نرخ شکر گریز ناپذیر است عنوان کرد:با توجه به طرح خودکفایی دولت در صنعت قندو شکر ،تعدیل مناسب قیمت ها متناسب با بهای تمام شده تولید باعث خواهد شد تا ظرفیت های خالی شرکت های قندی که هم اکنون بین 38 تا 80 برآورد می گردد مجدد به فعل درآید و موضوع خودکفایی در دوسال آینده در این صنعت محقق شود.

بالاخره "میانه" را خواهند گرفت

این کارشناس بازار سرمایه از وجود اختلاف نظر میان دولت و بخش خصوصی بر سر تعیین نرخ شکر سفید خبر داد و گفت: دولت معتقد به تعیین نرخ 2300 تومانی برای هر کیلو شکر و انجمن تولید کنندگان قندو شکر معتقد به نرخ 2470 تومانی هر کیلو از این کالای استراتژیک است.هر کدام از طرفین نیز استدلال خاص خودشان را مطرح می کنند که هنوز به نتیجه نرسیده است.این در حالی است که برخی شرکت های قندی در گزارش های عملکردی شش ماهه اول امسال خود نرخ شکر سفید را برای هر کیلو مبلغ 2350 تومان برآورد کرده اند.

به گفته اوضح روشن تجربه تعیین قیمت کالاهای تنظیمی نشان داده که با تعیین حد وسط قیمت، رقمی تعیین خواهد شد که رضایت هر دو طرف را در بر داشته باشد.

هزینه های متورم در صورت های مالی قندی ها

وی در ادامه به وضعیت سودآوری شرکت های قندی اشاره کرد و گفت:شرکت های قندی در واقع هزینه ها و بهای تمام شده تولید خود در صورت های مالی برآوردی را بسیار متورم دیده اند در صورت تعیین نرخ شکر سفید مطابق با بودجه آنها نیز که اغلب مبالغی ما بین 2500 تا 2300 تومان دیده شده می توان انتظار داشت که متورم بودن بهای تمام شده از بابت افزایش نرخ های برآوردی بسیار کاهنده شود.

مدیر سرمایه گذاری صندوق صدا و سیما افزایش بهای تمام شده در بودجه برآوردی شرکت های قندی را ناشی از رقابت شرکت ها از بابت جذب چغندر و شرایط فصلی و زراعی کشاورزی دانست و گفت:شرکت های قندی، بودجه های برآوردی خود را بسته به شرایط اقلیمی و کشاورزی همواره با ارقامی به شدت احتیاطی پیش بینی می کنند.در این برآوردها نرخ چغندر قند ،میزان جذب،نرخ تصفیه،هزینه حمل،دستمزد،هزینه سوخت هریک از شرکت ها ارقام متفاوتی را پیش بینی می کنند که با توجه به سرمایه پایین این شرکت ها هر یک ریال افزایش نرخ شکر، سود این شرکت ها را بصورت اهرمی افزایش و هزینه های تولید را کاهش می دهد.

وی افزود : بر اساس تحلیل هایی که صورت گرفته بطور مثال در شرکت قند شیروان که نرخ شکر را 2100 تومان در بودجه برآورد کرده بود در تازه ترین بررسی ها بر اساس نرخ شکر 2300 تومانی شکر و با احتساب میزان جذب چغندر و نرخ تصفیه شکر خام و نیز ملاس و تفاله با درآمد های 145 تومانی و 180 تومانی در دوسناریو متفاوت روبرو است.

و یا در قند پیرانشهر که نرخ شکر را 2500 تومان در هر کیلو در بودجه برآوردی دیده با تحلیل حساسیت نرخ 2300 تومانی شکر سفید و با در نظر گرفتن اطلاعات مالی شرکت دو سود 120 تومانی و 170 تومانی به ازای هر سهم در آن دیده می شود.

چرا نباید به P/E قندی ها نگاه نکرد؟

اوضح روشن در پاسخ به این پرسش که چرا نسبت قیمت بر درآمدی گروه قند وشکر همواره محل مناقشه سرمایه گذاران و حتی متولیان بازار سرمایه در زمینه سرکوب عرضه و تقاضا در این گروه بوده است؟ گفت:اصل نسبت قیمت بر درآمدی یا به اصطلاح P/E زمانی مطرح می شود که دارایی به ارزش واقعی خود دست یافته باشد مثلاً سهام شرکت فولاد مبارکه در حال حاضر نزدیک به ارزش ذاتی خود در بازار سهام معامله می شود.

در حال حاضر برای تولید هر 1000 تن شکر نیاز به 115 میلیارد تومان نقدینگی نیاز است که به تبع آن برای تولید و راه اندازی کارخانه ای با ظرفیت 3 هزارتن نیاز به 350 میلیارد تومان نقدینگی است.وقتی دارایی به ارزش واقعی خود دست می یابد ملاک بازار برای بررسی ارزندگی نسبت P/E است ولی وقتی سهام شرکتی زیر ارزش واقعی در بازار سهام معامله می شود نباید این نسبت مورد توجه قرار بگیرد.

در حال حاضر سهام شرکت های قندی زیر یک هشتم ارزش دارایی های خود معامله می شوند و می بایست به قیمت واقعی خود در بازار سهام دست یابند.

به سرکوب عرضه و تقاضا پایان دهید

اوضح روشن از دلیل عدم رشد قیمت سهام در صنعت قندو شکر نیز سخن گفت و افزود:در طول 10 سال گذشته شرکت های قندی به شدت تحت تاثیر سیاست های دولت و آسیب های ناشی از قیمت گذاری های آن بوده اند و از این بابت آسیب های بسیاری دیده اند .همه ساله در حالی یک میلیون تن شکر به کشور واردات می شود که ظرفیت های خالی زیادی در کارخانجات به دلیل سیاست های غلط یا بی مهری سیاست گذاران دولتی، رها شده است.

به باور وی تعرفه 28 درصدی واردات شکر در کنار مالیات بر ارزش افزوده در حالیکه توان داخلی کارخانجات تولیدی قند وشکردر نظر گرفته نمی شود ؛شکر را همچنان به وارد کننده شکر در دنیا محتاج خواهد کرد و این در حالی است که قیمت جهانی این کالای استراتژیک در سال های آینده دستخوش تحولات بسیاری خواهد بود.

جنگ شکر اصطلاحی است که برخی کارشناسان نقطه شروع آن را از شش ماه آینده دانسته و معتقدند قیمت های جهانی مواد غذایی به ویژه شکر به شدت افزایش می یابد.

ازاین رو لزوم حمایت از صنعت داخلی ضروری بوده و می بایست در تولید شکر به خود کفایی رسید ضمن آنکه تعدیل نرخ شکر تنها درصد کوچکی از بهای تماشده مواد غذایی را شامل می شود و نمی تواند بر کالاها تاثیر آنچنانی برجای گذارد.

تفاوت بنیادی در کارخانه های شرقی و غربی کشور

محمد قائمی ،مدیر مالی شرکت قند نیشابور دیگر کارشناسی است که از تفاوت بهای تمام شده تولید بر شرکت های قندی بر اساس مناطق جغرافیایی سخن گفت و افزود:شرکت های قندی بسته به اینکه در شرق یا غرب کشور فعال باشند با یکدیگر تفاوت بنیادی دارند.در مناطق غربی کشور به دلیل شرایط اقلیمی و جغرافیایی جذب چغندر برای کارخانه ها همواره با رقابت های ناسالم روبرو است و کشاورزان تلاش می کنند که محصول خود را به هر کارخانه ای که رقم بالاتری پیشنهاد دهد بفروشند.اما در مناطق غربی مسیر دستیابی به چغندر قند براحتی میسر است و کارخانجات تلاش می کنند که بهای تمام شده خود را با کاهش نیروی انسانی بهینه کنند.

تبدیل زیان شکر 2300 تومانی به تعدیل مثبت سود

وی با بیان اینکه تعیین نرخ 2300 تومانی برای هر کیلو شکر سفید به زیان برخی شرکت های قندی تمام خواهد شد،می گود:این ضرر و زیان در حالی است که اگر میزان جذب چغندر قند در این کارخانه ها افزایش یابد می توان انتظار داشت که از محل فروش تفاله و ملاس علاوه بر پوشش تعدیل های منفی امکان پوشش سود برآوردی در بودجه حتی بالاتر از ارقام برآوردی محقق شود.

50 درصد از شکر حاصل از چغندر قند را تفاله و ملاس تشکیل می دهد که سال گذشته بطور متوسط به قیمت 680 تومان در هرکیلو فروخته می شد اما برای سال زراعی امسال بین 1100 تا 1200 تومان قیمت گذاری شده است.