ما هم تروريست خوب داريم هم بد!

گفت و گو با زبیگنیو برژینسکی

کد خبر: ۴۵۱۲۲

تاریخ: ۰۵ ارديبهشت ۱۳۸۸ - ۲۰:۱۶

زبیگنیو برژینسکی یکی از شخصیت سیاسی و کارشناسان روابط خارجه برجسته در حزب دموکرات آمریکا است. وی که متولد لهستان است در دوران ریاست جمهوری جیمی کارتر ( 1981-1977) سمت مشاور امنیت ملی رئیس جمهور آمریکا را بر عهده داشت. آنچه در اینجا می خوانید متن کامل مصاحبه سوزان مدرس، مجری شبکه پرس تی وی با اوست.

سؤال: دکتر برژینسکی از حضور شما در برنامه چهره به چهره(Face to Face) پرس تی وی تشکر می کنم.

برژینسکی: من هم از مصاحبه با شما و این که می توانم با بینندگان ایرانی شما گفتگو کنم خوشحالم.

سؤال: همینطور بینندگان بین المللی ما.

برژینسکی: البته، ولی مورد اول اهمیت بیشتری دارد.

سؤال: شما در زمان وقوع دو یا سه تحول مهم جهانی یعنی انقلاب ایران، حمله شوروی به افغانستان و برقراری ارتباط آمریکا با چین در خط مقدم سیاست خارجی آمریکا قرار داشتید.

با توجه به این موارد، شما سیاست کنونی دولت آمریکا و تغییر سیاستهای این کشور در این باره را ارزیابی می کنید؟

برژینسکی: دولت جدید آمریکا تنها چند هفته است به قدرت رسیده و به همین علت هنوز سیاستهای کاخ سفید در سالهای گذشته تغییر نکرده است.

با این حال، این سیاستها تغییر خواهد کرد زیرا دولت جدید آمریکا دیدگاه دقیق، مسئولانه و جدی تری در باره این مشکل دارد. مشکل اصلی القاعده است و طالبان در اصل پوشش این موضوع است. این دو به علت یک سری وقایع تاریخی به هم پیوند خخورده اند و طالبان تقریبا مسئله داخلی افغانستان است. در حالی که القاعده گروهی تندرو است که رویکردی خصومت آمیز نسبت به برخی از کشورها به ویژه آمریکا دارد. شاهد ما حملات دردناک 11 سپتامبر است. القاعده کشورهای دیگری را درگیر موضوع خود کرده است. و به جرات بگویم، ایران نیز از اهداف خشونتهای این گروه بوده است.

هدف ما همانگونه که از سوی پرزیدنت اوباما مطرح شد، جدا کردن موضوع طالبان و القاعده است. ما می خواهیم راهی پیدا کنیم که افغانستان با ترکیبی از روش سنتی و پیشرفت، مدرنیته و خدمات عمومی بهتر مانند حمل و نقل عمومی اداره شود. همچنین در این ترکیب برخی از گروه های طالبان که نیز می توانند در چهارچوب برخی محدودیتهای منطقه ای مشارکت کنند.

سوال: بر پایه این تعریف تروریست ها دو گروه اند خوب و بد! به عبارتی، طالبان خوب، میانه رو و بد که مورد آخر می تواند به القاعده تبدیل شود.

ولی این تعریف می تواند با تغییر دولت در آمریکا عوض شود. آیا سیاست مذاکره با طالبان میانه رو به نفع امنیت ملی آمریکا است؟

برژینسکی: تفاوت اصلی تنها بین دو دولت بوش و اوباما است. دولت بوش نوعی نگاه عمومی سیاه و سفید به موضوع تهدید داشت و گاه از ادبیاتی اینگونه استفاده می کرد که تهدید به شکل خاص و غیرکلی آن و تحت عنوان "تهدید اسلامی" وجود دارد.

اوباما شکل مشخصی از تهدید را به عنوان القاعده در نظر می گیرد.طالبان به علت برخی حوادث تاریخی با القاعده پیوند خورده است. اگر ما بتوانبم با گروه های میانه روی طالبان و نه گروه های تندرو مذاکره کنیم می توان نوعی از روش زندگی مورد قبول آنها در بخشهایی از افغانستان استقرار یابد.

طالبان حقیقی در همه افعانستان طرفدار ندارد و نفوذ آن محدود به مناطق خاصی از این کشور است.

سوال: اما طالبان در حال گسترش است....

برژینسکی: تنها از جهاتی. طالبان قدرتی غالب و پرطرفدار نیست. این بیشتر تشکیلاتی پشتون است که هم اکنون بیشتر در پاکستان مشکل ساز شده است.

من آنچه پرزیدنت اوباما در حال انجام آن است را تا حدی تایید می کنم. زیرا خودم ماهها این دیدگاه را از طریق رسانه ها و مطبوعات مطرح آمریکا و اروپا ترویج می کردم. من از پیگیری این سیاست از سوی دولت جدید آمریکا خرسندم و آن را راه بهتری برای یافتن راه حل مناسب می دانم.

سوال: شما تا چه حد آمریکا را مسئول ایجاد مجاهدین افغان، طالبان و القاعده می دانید؟

برژینسکی: به نظر من اتحاد شوروری مسئول اصلی شکل گیری مجاهدین افغان بود. شکل گیری مجاهدین در اصل واکنشی خود انگیخته ملت افغان به تهاجم شوروی به کشورشان بود. حمایت از این حرکت در آن زمان طبیعی بود زیرا پیروزیهای شوروی و حمایت آن از پایگاه های تروریستی مستقر در خاک آن کشور به توسعه نفوذ و سلطه شوروی در منطقه شتاب زیادی داده بود.

از آنجا که ایران نیز بخشی از اهداف این تهدید بود رهبری این کشور در آن زمان نیز از حمله شوروی به افغانستان خوشحال نشد. به نظر من حمایت از مجاهدین در آن زمان اقدام صحیحی بود.

طالبان بعد از آن شکل گرفت که شوروی از افغانستان بیرون رانده شده بود و غرب جامعه بلازده افغان را به کلی فراموش کرده بود. طالبان در چنین شرایطی ظهور کرد و این جای خالی را پر کرد. این اجازه در آن زمان نباید داده می شد. غرب باید خیلی زودتر از امروز بصورت مثبت و سازنده درباره افغانستان عمل می کرد.

به عبارتی، واکنش مشابه آنچه در سال 2002 رخ داد باید در زمان شکل گیری طالبان صورت می گرفت.

سوال: یعنی باید به افغانستان حمله نظامی می شد؟

برژینسکی: این اقدام که آمریکا و کشورهای متحدش با حمایت مهم و فعال ایران برای بیرون راندن طالبان و القاعده اقدام کردند باید بسیار زودتر از این انجام می شد. ما باید با کمک یکدیگر به شیوه ای سازنده به افغانستان برای بازسازی بلافاصله پس از خروج نیروهای شوروی در اواخر دهه 1890 کمک می کردیم.

سوال: یعنی به افغانستان حمله می کردید؟

برژینسکی: نه دقیقا. بلکه باید به شکل مناسبی از نظر سیاسی، اجتماعی و اقتصادی از این کشور حمایت می کردیم. پس از خروج طالبان به دست مجاهدین، خلا اجتماعی و سیاسی عظیمی در این افغانستان پدید آمد و شرایط رنج آور این کشور به سادگی از سوی جهان نادیده گرفته شد. این وضعیت شرایط را برای بوجود آمدن طالبان مهیا کرد.

سوال: جالب است که امروز یا به عبارتی در سالهای اخیر جنگ افغانستان "نگ فراموش شده" خوانده می شود. آیا افغانستان دوباره به دست فراموشی سپرده شده است؟

برژینسکی: اینطور فکر نمی کنم . برعکس، افغانستان هم اکنون فراموش نشده است و همکاری زیادی با این کشور برقرار است. به جز نیروهای نظامی مستقر در این کشور، جامعه جهانی نیز با کمکهای اجتماعی، اقتصادی و برگزاری کنفرانسهای بین المللی به این کشور کمک می کنند.

تازه ترین این اجلاسها ، قرار است به زودی با همکاری غیرمستقیم آمریکا و ایران به تازگی برگزار شود.

سوال: چه چیز باعث شد، پرزیدنت اوباما به عنوان رئیس جمهور آمریکا، برای اولین بار در 30 سال گذشته ایران را با نام جمهوری اسلامی ایران خطاب کرد؟

برژینسکی: من شخصا این اقدام را تایید می کنم. من بعد از پیروزی انقلاب ایران در سال 1979 با مهدی بازرگان، نخست وزیر دولت موقت و ابراهیم یزدی دیدار کردم.

من نسبت به این موضوع نظر مثبت دارم. بدون ذکر جزئیات طولانی تاریخی و وارد کردن اتهام به کسی می گویم، ما بعد از انتقلاب فرصت عادی سازی روابط در برخی جنبه ها را داشتیم. اکنون خوشحالم که ممکن است شرایطی برای شروع مجدد فراهم شده باشد. با این حال عادی سازی روابط به خواست هر دو طرف نیاز دارد و نه تنها یک سوی جریان.

به نظر من پرزیدنت اوباما قدمی تاریخی برداشته است. این اقدام از نظر عقلانی و سیاسی شجاعانه و از نظر تاریخی و بالقوه سازنده است. به نظر من پیشرفت این روند بسیار مهم است اما این کار تنها به صورت دوجانبه ممکن است.

سوال: مقامات ایرانی خواهان اقدام عملی شده اند و می گویند عمل گویا تر از کلام است. آیا شما فکر می کنید صرف این چند جمله به عنوان سهم آمریکا در بهبود رابطه با ایران کافی باشد؟

برژینسکی: رابطه باید با کمک هر دو طرف برقرار شود. رابطه بین قدرتهای مهم تنها با درخواست و التماس برقرار نمی شود. اگر میل حقیقی برای برقراری رابطه دوجانبه وجود داشته باشد، اقدام عملی همانند کلام باید از سوی دو طرف به کارگرفته شود. کلمات معمولا آغازی برای گفتمان دیپلماتیک هستند. به گمان من پرزیدنت اوباما واقعا قدمی تاریخی برداشته است که می تواند به نتیجه ای منجر شود. ولی اگر ما بنشینیم و به یکدیگر اشاره کنیم و تنها از دیگری بخواهیم که برای اقدام پیش قدم شود، نتیجه چندان موثری نخواهیم گرفت.

سؤال: به نظر هیچ یک از دو طرف اکنون در جای مناسبی قرار ندارند. به نظر من صحه گذاشتن بر این که ایران جمهوری اسلامی ایران است قطعا قدم صحیحی است با این حال برخی تحلیلگران اعتقاد دارند، آمریکا لازم است دست از تعیین پیش شرط برای مذاکره با ایران بر دارد. شما نمی توانید برای آغاز پیش مذاکرات یا مذاکرات شرایط تعیین کنید.

آیا به نظر شما آمریکا طبق نظر برخی تحلیلگران سیاست "چماق و هویج" خود را کنار خواهد گذاشت؟

برژینسکی: شما دو چیز را مخلوط می کنید. پیش شرط مذاکرات یک سوی سیاست آمریکا است و "چماق و هویج تنها توضیح کلی سوی دیگر سیاستهای این کشور. من در اظهاراتم در کنگره یا نوشته هایم گفته ام، اگر قرار است مذاکره ای باشد نمی تواند تنها با ارائه پیش شرط از سوی یک طرف ماجرا باشد. ایالات متحده نباید بر پیش شرطهای خود به صورت یک طرفه پافشاری کند. طرفین باید بتوانند به نوبت یا تقریبا همزمان پیش شرطهای خود را برای مذاکرات وطرح کنند.

ولی این فرآیند تنها در صورتی شکل می گیرد که عزم جدی برای انجام نشست نشان داده شود و پیام واضحی در این باره به طرف مقابل ارسال شود. این موثر نیست که یک طرف تنها بنشیند و از طرف مقابل تقاضای اقدام کند و بعد بگوید که این اقدام مورد قبول او بوده یا نه.

این تنها روشی برای به بن بست کشیدن جریان است. بنابراین امیدوارم رهبران دو کشور با پختگی و با در نظر گرفتن مسئولیت خود درباره آینده منطقه و نقش مهم دو کشور در جهان به طور هماهنگ تلاش کنند، شرایطی فراهم شود که ما بتوانیم با استفاده از آن مذاکرات را که مردم دو کشور به شدت آماده آن هستند، آغاز کنیم.

سوال: از نظر آمریکا چه اقدامی در این شرایط زمانی اساسی تلقی می شود؟ نکته اساسی که آمریکا منتظر دیدن آن از سوی ایران برای آغاز گفتگوها است، چیست؟

برژینسکی: میل به مذاکره. فقط همین.

سوال: آیا ایالات متحده نه تنها کلام بلکه سیاستها و عملکرد خود را تغییر خواهد داد؟

برژینسکی: خوب من هم می توانم همین سوال را از شما بپرسم. با این تفاوت که اینجا شما مصاحبه کننده هستید و من مصاحبه شونده.

مجری پرس تی وی: جواب من این است که مقامات ایران.....

برژینسکی: اگر شما یکی از افراد صاحب مقام در دولت ایران بودید، سوال من این بود که شما آماده هستید چه قدمهایی بردارید؟

من در حال مذاکره نیستم و اجازه هم مذاکره ندارم. من تنها می توانم از طرف خودم صحبت کنم. ولی به عنوان کسی که چیزهایی درباره روابط بین الملل می داند می توانم بگویم، تا وقتی یک طرف برای اقدام طرف مقابل پافشاری کند و بعد باید دید نظر او درباره اقدام انجام شده چیست، نمی توان به مذاکره رسید. مذاکره با مباحثه جدی میان دو طرف آغاز می شود.

به نظر من آنچه آقای اوباما انجام داده است در اصل آغاز یک فرآیند از سوی آمریکا به شیوه ای سازنده است. این تصمیم ایران خواهد بود که قدم خود را با توجه به نگاه این کشور به تاریخ و منافع خود، چگونه بردارد و اینکه آیا این کشور می خواهد با آمریکا رابطه برقرار کند یا نه؟

من امیدوارم ایران بخواهد این رابطه برقرار شود زیرا به نظر من چنین اقدامی برای جهان، آمریکا و ایران مفید خواهد بود ولی این قضاوتی است که هر یک از دو طرف باید خود به آن برسد.

سوال: هر چند من مقام رسمی ندارم ولی تا آنجا که شنیده ام، مقامات ایرانی به نوبه خود گفته اند، آماده مذاکره هستند به شرطی که در سیاستهای آمریکا نسبت به ایران تغییراتی ببینند و هنگامی که شرایط مناسب باشد طبیعتا مذاکرات به نفع هر دو طرف خواهد بود.

برژینسکی: گمان نمی کنم شما متوجه نکته ای که گفتم شده باشید. اگر انتظار دولتمردان ایران این است که گفتگوها تنها زمانی آغاز شود که آنها شواهد تغییر در سیاستهای آمریکا را مشاهده کنند آنگاه به نظر می رسد، ایران آن نکته مهمی را که رخ داده ببیند. این نکته همان مقدمه و پیش درآمد ارائه شده از سوی آمریکا است. این اقدام چه از نظر ذاتی و چه تاریخی سازنده است و پاسخ مناسب به آن این نیست که شما بگویید، ما صبر می کنیم تا ببینیم شما با اقدام عملی خود به ما اثبات کنید و ما این اقدام شما را ارزیابی می کنیم. این راه مناسبی برای آغاز مذاکره جدی نیست.

سوال: پس به نظر شما تغییر در لحن آمریکا همان اقدام این کشور است؟

برژینسکی: در دیپلماسی و روابط بین الملل لحن اهمیت زیادی دارد. از سوی دیگر لحن تهاجمی، متهم کننده و توهین آمیز نیز از روشهای مذاکره هستند. اما اگر چنین لحنی هایی از سوی افراد هوشمندی به کار برده شود که به آنچه می گویند آگاه هستند، آنگاه این گفته ها به طور واضح با هدف جلوگیری از آغاز مذاکره اظهار شده اند.

کسی که خیلی ساده لوح یا بسیار بسیار سیاست باز باشد ممکن است از این لحن ها استفاده کند. ولی تنها زمانی که نخواهید مذاکرات موفق باشد باید با لحن حاوی توهین، تهاجم یا اتهام شروع کنید.

سوال: حال بگذارید درباره مناقشه فلسطینیان و اسرائیلیها صحبت کنیم. شما یکی از شخصیت های بسیار بانفوذ در جریان مذاکرات کمپ دیوید بودید. آیا فکر می کنید راه حل تشکیل دو کشور مستقل فلسطینی و اسرائیلی در این برهه از زمان امکان پذیر است؟

برژینسکی: من فکر می کنم نه تنها امکان پذیر بلکه بسیار ضروری است. به نظر من اگر در آینده نزدیک این راه حل به نتیجه نرسد، فرصت دستیابی به صلح به کل از دست خواهد رفت.

مساله شهرک سازی اسرائیلیها موجب دشوار شدن دستیابی به صلح می شود. اتفاقات و حوادث بسیار غم انگیزی مانند آنچه در غزه دیدیم به وقوع پیوست و موجب مسموم شدن جو منطقه شد.

تمایلی در سطوح مختلف وجود دارد و اگرچه این تمایلات کاملا قطعی نشده اند اما در هر دوطرف گرایشاتی به افراطی گرایی دیده می شود.

از این رو فکر می کنم مساله زمان بسیار مهم است. اما من فکر می کنم هنوز به دستیابی به صلح امید است زیرا بر پایه افکار عمومی چه در میان فلسطینیان و چه اسرائیلیها بیشتر آنان خواستار صلح هستند. و در کمال تعجب نتیجه نظرسنجی ها نشان می دهد اکثریت یهودیان آمریکا یعنی بیش از 60 درصد آنان که بعنوان یک آمریکایی به سیاست های آمریکا علاقه نشان می دهند و می خواهند بر آن تاثیر بگذارند خواستار تشکیل دو کشور مستقل فلسطینی و اسرائیلی هستند.

سوال: نظرتان درباره به قدرت رسیدن شخصی مثل بنیامین نتانیاهو چیست؟ آیا فکر می کنید وجود او بر مذاکرات بین دوطرف تاثیر بگذارد؟

برژینسکی: پاسخ روشن که در کوتاه مدت تاثیر گذار به نظر می رسد این است که بله وجود او موقعیت را پیچیده تر می کند. از سوی دیگر گاهی اوقات رهبرانی از این قبیل آنهایی هستند که در نهایت به توافق می رسند و در گروه خود از درگیری بین عناصری که از همه سختگیر و متعصبتر هستند، می کاهند.

از یک جهت اگر نتانیاهو مانند وزیر امور خارجه اش که در روزنامه های آمریکایی فردی نژاد پرست نامیده شده است، همتایی در فلسطین مانند دولت حماس که در اسرائیل و برخی نقاط دیگر جهان گروه تروریستی خوانده می شود، داشته باشد، چنین دولت هایی می توانند به راه حل جامع تری دست پیدا کنند تا دولت هایی که یکی از آنها تندرو و دیگری میانه رو است و در نتیجه فلج می شود.

از این رو، این یک مقدار به خصوصیات دوطرف بستگی دارد. این مساله همچنین به میزان زیادی به رفتار ایالات متحده بستگی دارد. زیرا حقیقت این است که ما می توانیم بر دوطرف نفوذ داشته باشیم.

سوال: در رابطه با مساله فلسطینیان و حماس، آیا فکر می کنید این عاقلانه است که دولت حماس را که در یک انتخابات دموکراتیک در سال 2006 انتخاب شد، با دولت اسرائیل مقایسه کنیم؟ زیرا حماس هم اکنون نیز از جانب بیشتر فلسطینیان حمایت می شود . از این رو، هنگامی که می گوییم آنها دیدگاه های افراطی دارند آیا منطور نظر جامعه جهانی است؟ یا شخص شما آنها را تندرو می دانید؟

برژینسکی: شما می دانید که هر دو گروه در حوزه انتخاباتی خود انتخاب شدند و در حوزه های خود از پشتیبانی برخوردارند. اما در هر دو گروه طیفی از عقاید گوناگون وجود دارد. برخی از رهبران بسیار غیر قابل انعطاف ،مصالحه ناپذير و تندرو هستند و برخی کمتر. و اسم چنین بازی این است که یک فرمولی پیدا کنند تا هر دوطرف با آن بتوانند مدعی شوند در درازمدت قادر به رسیدن به صلح و رهایی از کشمکش هستند و این مساله موجب می شود راه حل تشکیل دو کشور مستقل از دستور کار آنان خارج شود و چنین چیزی در درازمدت موجب شکل گیری شکاف و جدایی در بین طرفین و در نتیجه بی ثباتی دایمی در منطقه می شود.

و از دیدگاه آمریکاییها فکر می کنم با وجود اینکه در ظاهر چنین به نظر نمی رسد اما در حقیقت این شکاف یک فرصت محسوب می شود.

سوال: حال برگردیم به آمریکا. آیا هم اکنون در لابی های مختلف یا دولت اوباما عناصر خاصی که گرایشات افراطی داشته و یا به دنبال قدرت طلبی باشند، وجود دارند؟

برژینسکی: من فکر می کنم واقعا تغییراتی در حال شکل گرفتن است. همانطور که گفتم 69 درصد یهودیان آمریکا از راه حل تشکیل دو کشور مستقل حمایت می کنند و این چیزی است که چند سال پیش بیشتر آنها آنرا به هیچ وجه نمی پذیرفتند. فکر می کنم رهبران وظیفه شناس جامعه یهودی-آمریکایی بیشتر و بیشتر به این درک رسیده اند که اگر فرصت تشکیل دو کشور مستقل از دست برود، در درازمدت احساسات خصمانه نسبت به اسرائیل گسترش پیدا می کند و در نتیجه بقای آن بعنوان یک عضو مقبول در منطقه بخطر می افتند.

سوال: نظرتان راجع به کمیته آمریکایی روابط اجتماعی اسرائیل، مشهور به AIPAC چیست؟

برژینسکی: همانطور که گفتم مطمئن هستم از آنجایی که لابی اسرائیل در آمریکا بسیار بزرگ است، شاید اعضای آن عقاید مختلفی داشته باشند.

سوال: نظرتان درباره داستان چارلز فریمن چیست؟ وی به ریاست شورای اطلاعات ملی آمریکا برگزیده شد اما استعفا کرد. اوباما از او حمایت نکرد. موجی از اتهامات بر علیه او وجود داشت و می گفتند او بسیار میانه رو است، تمایلات اسرائیلی ندارد و ممکن است برای دولت کنونی در نحوه رسیدگی به آینده خاورمیانه خطرناک باشد.

برژینسکی: شما نیز می دانید که برخی از این اتهامات با دیدگاه های افراطی مطرح شده و به نظر من پذیرفتنی نبودند. از دیدگاه انسانی نیز ناراحت کننده بودند. از این رو این اتفاق اسفناک بود. از سوی دیگر باید اعتراف کنم که از دیدگاه واقع بینانه قرار دادن چنین شخصی در این مقام بسیار بحث انگيز است.

و دلیل کناره گیری وی این بود که وی اتفاقی از سوی اوباما انتخاب نشده و از سوی رئیس سازمان امنیت کلی برگزیده شده بود. دلیل کناره گیری او این بود که وی متوجه شد به دلیل حملات ناعادلانه به وی، او تا اندازه ای بحث برانگیز شده بود که حتی اگر هم بعنوان رئیس شورای اطلاعات ملی تصمیمی می گرفت یا نظری داشت، نظر او بطور خودکار زیر سوال می رفت.

از این رو، از دیدگاه اهل عمل هنگامی که به چنین مرحله ناپسندی می رسیم، با کمال تاسف باید بگویم کاری که او کرد درست بود.

سوال: آیا می خواهید بگویید او برای این که بر خلاف جریان آب حرکت می کرد، به چهره جنجالی تبدیل شد؟

برژینسکی: ما دقیقا نمی دانیم. منظورم این است که فکر می کنم او بر خلاف جریان آب حرکت نمی کرد. او در جهت جریان آب حرکت می کرد اما صخره های زیادی در مسیر جریان آب وجود داشتند.

سوال: نظرتان درباره انتخاب دنیس راس چیست؟ رابطه او با سیاست خارجی آمریکا چگونه است؟

برژینسکی: او یک متخصص باتجربه سیاست خارجه است و در مذاکرات کمپ دیوید دوم نقش فعالی داشت تا آنجایی که می توان گفت او فرمولی را مطرح کرد که می توانست برای هر دو طرف و بخصوص اسرائیلیها اطمینان بخش باشد. زیرا اسرائیل هر طرحی را در صورتیکه افزون بر کارا بودن در کوتاه مدت، در درازمدت نیز بی ضرر باشد می پذیرد.

سوال: آیا شما فکر می کنید او در مورد فلسطینیان نیز عادلانه تصمیم گیری کند؟ آیا او میانجیگر عادلی است؟

برژینسکی: اول از همه باید بگویم که فکر نمی کنم او میانجیگر محسوب شود. میانجیگر اصلی وزیر امور خارجه و حتی مقامی بالاتر از او مانند رئیس جمهور یا معاون ریاست جمهوری آمریکا است.

سوال: شما یک انسان واقع بین هستید. آیا به نظر شما جامعه جهانی به سوی چند قطبی شدن در حرکت است یا به سوی جهانی تک قطبی پیش می رویم؟

برژینسکی: هیچ کدام، هیچ کدام. من فکر می کنم امروز تمایلات شدیدی برای حرکت به سوی هرج و مرج بین المللی وجود دارد. این هرج و مرج می تواند بسیار ویرانگر باشد زیرا هرج و مرج موجب گسترش نابردباری، افراطی گرایی، خشونت و رفتارهای خودویرانگر شود. اما در عین حال فکر می کنم جهانیان کم کم دارند به این نتیجه می رسند که باید با یکدیگر همکاری کنند و اینکه مناقشات چه 30 ساله و چه 100 ساله باشند باید بازیبینی شوند.

در چنین دنیایی همه باید همکاری کنند اما همه با هم برابر نیستند. حال چه این دنیا را یک قطبی بنامیم و چه چند قطبی باید بدانیم که در این برهه از زمان برخی کشورها از دیگران قدرتمندتر هستند. البته همیشه اوضاع بر این منوال نخواهد بود. تاریخ نشان داده است برخی کشورها قدرت می گیرند و سپس قدرتشان رو به زوال می رود و هیچکس از این پروسه تاریخی مصون نیست اما این فرآیند نشان می دهد باید به واقعیت ها توجه کرد. به همین دلیل است که آمریکا نقش مهمی را در دنیای امروز ایفا می کند.

البته این مساله نیز بسیار حائز اهمیت است که باید این نقش هوشمندانه و متناسب با اقتضاعات تاریخی تعریف شود. یکی از دلایلی که من از اوباما از مراحل اولیه حمایت کردم این بود که او در باره قرن 21 چیزی می دانست که دیگران به ویژه رئیس جمهور پیشین نمی دانستند و از این رو، روی کار آمدن او در این برهه از زمان بسیار به موقع بود.

و بگذارید این را هم بگویم که انتخاب او بخصوص برای رسیدگی به رابطه ایران و آمریکا به موقع بود.

سوال: بزرگترین چالش پیش روی آمریکا چیست؟

برژینسکی: فکر می کنم ما با خطر از هم پاشیدن چهارچوب بین المللی و تبدیل شدن آن به چیزی خود ویرانگر روبرو هستیم.

منبع: پرس تي وي