راهبردهاي‌نظام در رسانه‌ملي چگونه اجرا مي‌شود؟

با حکم مقام معظم رهبري، آقاي محمد سرافراز براي يک دوره پنج ساله به رياست سازمان صدا و سيما منصوب شد. ايشان يکي از باتجربه ترين، خوشنام ترين و خوش سابقه ترين مديران سازمان صدا و سيما هستند که بيش از بيست سال در بالاترين سطوح مديريتي، توفيق خدمت و خدمت موفق داشته اند، ولي اين همه حسن، مانع از اين نيست که در آغاز اين راه دشوار، تذکراتي دوستانه خدمت ايشان تقديم شود؛

کد خبر: ۴۴۸۴۶۷

تاریخ: ۲۰ آبان ۱۳۹۳ - ۰۷:۲۲

سيد مسعود علوي در سرمقاله رسالت نوشت:

1- صدا و سيما، سازماني بسيار گسترده، بسيار متنوع و بسيار حساس و پر مخاطره و پر مراجعه است. از روز اول استقرار در دفتر رياست، حجم سنگيني از کارهاي روزمره و مراجعات روزانه و جلسات اجباري داخل و خارج سازمان و تلفن هاي بي وقفه مسئولين و شخصيت ها و علمايي که مي خواهند از برنامه اي شکايت کنند يا از  برنامه اي تشکر کنند و کارتابل هاي سنگين و متعدد و مراجعه مديران و تهيه کنندگاني که بودجه مي خواهند و دستگاه هايي که بودجه نمي دهند، تمام وقت رئيس سازمان را اشغال مي کند و با توجه به اينکه همه اين کارها مفيد است و انجام آن به يک مدير مسئوليت شناس، آرامش خاطر و آرامش وجدان مي دهد، ممکن است اين روند تا پايان پنج سال اول و حتي تا پايان پنج سال دوم، ادامه پيدا کند، و اين يعني غرق شدن رئيس رسانه ملي در مسير کنوني و ادامه يافتن روند فعلي. کسي که در حال غرق شدن در يک رودخانه است، ممکن است براي نجات خود، هر لحظه حرکتي و تلاشي و ابتکاري موفق يا ناموفق داشته باشد و حتي ممکن است با صرف تمامي توان و تجربه و مهارت، خود را از مرگ نجات دهد، ولي هرگز موفق نمي شود مسير رودخانه را تغيير دهد. تغيير دادن مسير رودخانه، نگاهي ديگر، عزمي ديگر و سرمايه و فرصتي ديگر مي طلبد.

بايد با شيوه هايي مديريتي، وقت را آزاد کرد و آن را به خارج از کارهاي روزمره، که آنها هم لازم و ضروري هستند، سوق داد. بايد مسير گذشته و وضعيت کنوني را به درستي شناخت و نقاط قوت و ضعف آنها را يافت. بايد وضعيت مطلوب را تشخيص داد و آن را با دقت ترسيم کرد. بايد چگونگي تغيير مسير با کمترين هزينه را به درستي طراحي نمود و بعد با توکل بر خدا، وارد عمليات شد. اين اصلي ترين وظيفه اي است که رئيس رسانه ملي بايد خود را متعهد به انجام آن بداند و فرصت انديشيدن و پرداختن به آن را براي خود ايجاد کند. نبايد اجازه داد کارهاي دائمي و بي وقفه و روزمره که همچون سيل، مديران را با خود مي برد، همه وقت کاري رئيس سازمان را به خود اختصاص دهد.

بدون شک، مديران رده هاي پايين سازمان نيز در حوزه کار خود با حجم عظيم کارهاي روزمره و فشارهاي ناشي از خلأها و کمبودها و خطرها و تهديدهاي مختلف و کارتابل هاي قطور، رو به رو هستند که اگر بتوانند جوابگوي آنها باشند، مديران موفقي شناخته مي شوند و کلاه خود را به آسمان پرتاب خواهند کرد.

اما در اين صورت، چه کساني بايد به گذشته و حال و آينده سازمان بينديشند؟ چه کسي بايد با يک نگاه کلان نگر و بلند مدت، آنچه هست را از آنچه بايد باشد، تشخيص دهد و به سوي آنچه بايد باشد، حرکت کند؟ آيا در همه مؤسسات و سازمان هاي موفق دنيا، اين مسئوليت، اصلي ترين مسئوليت مدير محسوب نمي شود؟ ترديدي نيست که رؤساي قبلي سازمان، هر کدام خدمات بسيار ارزشمندي را داشته اند، ولي آيا در کنار نقاط قوت، نقاط ضعفي هم داشته اند که بايد شناخته شود و از آن پرهيز گردد؟ عملکرد رؤساي قبلي حاوي تجربه هاي بسيار ارزشمند، درس هاي بسيار گرانبها و عبرت هاي بسيار بزرگ است که غفلت از آنها، رئيس جديد را به تکرار خطاها و از دست رفتن فرصت ها، مبتلا مي کند.

شکي نيست که دست يافتن به چنين تحليل جامع از گذشته و حال و آينده، نياز به گروهي از کارشناسان خبره و معتمد و آگاه دارد که در فضايي محرمانه و تخصصي، اين حقايق پنهان را با دقت کارشناسي، آشکار کنند و در اختيار رئيس سازمان قرار دهند تا او بتواند آگاهانه و عالمانه، راه نو را ترسيم کند و سازمان را براي پيمودن آن، بسيج نمايد. اصلي ترين تضمين براي انجام موفق چنين امر خطيري، اختصاص وقت کافي ثابت و دائمي براي آن است. مديريت سختگيرانه بر وقت و ساعات کار، اين مهم را، که در آغاز، دست نيافتني مي نمايد، به يک روال عادي تبديل خواهد کرد.

2- بزرگترين پشتوانه نظري و سرمايه راهبردي سازمان صدا و سيما در طول سي و چهار سال گذشته، نظرات، ديدگاه ها، رهنمودها و هدايت هاي ولي فقيه بوده است. بدون شک اين گنجينه گرانسنگ نه تنها در ترسيم مباني نظري مربوط به رسانه، بلکه در ترسيم اهداف کلان و افق هاي بلند مدت و راهبردهاي عمومي و بخشي و حتي ترسيم سياست ها و نقشه راه و تاکتيک ها و بايدها و نبايدهاي عملياتي و طراحي فقه رسانه و نظام سازي جديد براي تحول و تکامل رسانه، کارساز و کارگشا هستند. متأسفانه بايد اعتراف نمود که از اين گنجينه الهي، بهره برداري شايسته به عمل نيامده و هر بار که پيامي و ابلاغي در کمال دقت فني و کارشناسي ابلاغ شده، چند هفته اي صبح و ظهر و شام در شبکه ها و نشريات عيناً تکرار شده و جملاتي از آن در سربرگ نامه ها و بر زبان مجري هاي برنامه ها و در سخنراني مديران با نهايت تجليل و تکريم و احترام، به دفعات و حتي به افراط، تکرار شده، که اينها ساده ترين و آسان ترين و کم اثرترين اقدام هاست، و بعد به تدريج اين نسخه هاي شفابخش، رها شده و فراموش گشته و سازمان، همان راه گذشته خود را ادامه داده است. نمي توان ادعا کرد که مديران و مسئولين، با عملياتي شدن اين پيام ها مخالفند و يا خداي ناکرده به عمد، اين پيام ها را به بايگاني ها و قفسه کتابخانه ها سپرده اند.

با اطمينان مي توان گفت که اکثريت مديران و مسئولين از عمق جان پايبند به مباني اعتقادي و علاقه مند به تحقق اهداف مقام ولايتند. در گذشته و در مقاطع مختلف، بارها ديده شده که با دلسوزي و تعهد تمام، اين پيام ها گردآوري شده و در جزوات و کتاب ها و لوح هاي فشرده در اختيار مديران قرار گرفته و به عنوان عملکردي افتخارآميز از آن ياد شده، اما يک يا چند جلد جزوه يا کتاب قطور با حجمي سنگين از مطالب متنوع که هر مطلب در سطحي از سطوح نظريه پردازي، سياست‌گذاري کلان، هدف گذاري با سندهاي راهبردي و برنامه ريزي و برنامه سازي مي تواند کاربرد داشته باشد، وقتي به صورت ماده اوليه ارائه شود، به اجرا در نمي آيد و نمي تواند گرهي از کار فروبسته سازمان بگشايد. آنچه مغفول واقع شده ترجمه کردن اين گنجينه بي بديل به زبان نظام مديريتي و برنامه ريزي سازمان است. البته در بسياري از بخش هاي مديريت کشور، اين نقيصه بزرگ وجود دارد و خسارات بسيار سنگين و جبران ناپذيري از اين طريق به جامعه و کشور و انقلاب وارد شده و مي شود.

وقتي رئيس سازمان از سوي ولي فقيه منصوب مي شود و در حکم او و در حکم هاي گذشته در پيوست حکم او و در سخنراني هاي مربوط به صدا و سيما، سياست ها و راهبردها و راهکارها و بايد و نبايدهايي مطرح مي شود، شرعاً و قانوناً رئيس سازمان موظف است از طريق واحدهاي تخصصي اي که در اختيار دارد، بلافاصله آنها را با تبديل کردن به سندهاي رسمي سازماني و قانون ها و آيين نامه ها، عملياتي کند و تمام قدرت نظارتي سازمان را بر چگونه اجرا شدن اين قانون ها و آيين نامه ها متمرکز نمايد و هر تشويق و تنبيهي را منوط به آن، و هر گزارش عملکردي را متمرکز بر آن نمايد. آيا رؤساي سازمان صدا و سيما مي توانند در پايان دوره مأموريت خود، گزارش روشني از ميزان محقق شدن هر يک از بندهاي ابلاغيه هاي مقام معظم ولايت، به مردم و به دستگاه هاي مسئول ارائه دهند و ميزان موفقيت يا عدم موفقيت در هر يک از آنها را مشخص کنند؟ ترديدي نيست که هر مدير و مسئولي مي تواند در پايان مأموريت خود، صدها برگ گزارش عملکرد ارائه دهد که تماماً ارزشمند و قابل تقدير است، اما اين نوع گزارش ها، گزارش عملکرد يک مدير است نه گزارش تطبيق عملکرد او با سياست هاي ابلاغ شده.

آيا توانسته ايم رهنمودها و دستورالعمل ها و سياست ها و راهبردهاي ابلاغي از سوي مقام معظم رهبري را در نظام مديريتي و برنامه ريزي و در ارکان و اجزاي تشکيلات سازمان، نهادينه و جاري و ساري کنيم؟ آيا توانسته ايم با مبنا قرار دادن آنها، سندهاي بالادستي و سندهاي راهبردي و سياست هاي اجرايي و اهداف و اولويت ها و قوانين و آيين نامه هاي اجرايي تدوين کنيم؟ آيا فقط تبليغ و تکرار دائمي جملات رهبري، باعث عملياتي شدن آنها مي شود؟

همه بايد با صداقت و با تواضع و با انصاف بپذيريم که نظام کنوني برنامه سازي در سازمان صدا و سيما با آنچه در پيام ها و حکم هاي ولي فقيه آمده، فاصله زيادي دارد و از اين جهت بايد از خداوند طلب بخشش کنيم و براي جبران آن کمر همت ببنديم. اگر چه فرصت هاي گرانبهايي از دست رفته و جريان آب رودخانه، ما را با خود برده است، ولي هنوز دير نشده. مديران دلسوز و متعهد و با تجربه سازمان، کارشناسان فهيم و آگاه و برنامه سازان هنرمند و هنرشناس،

سرمايه اي عظيم براي انجام اين مأموريت بزرگ هستند. رئيس سازمان که  از درون سازمان و از دل اين مجموعه عظيم برآمده، با تجربيات ارزشمند و با آن تعهد و التزام و تعلق قلبي، براي محقق کردن اهداف مقام معظم ولايت، مي تواند به فضل الهي، اين خلأ و نقصان بزرگ را مرتفع کند و با کمک همه پرسنل خدوم و پر تلاش سازمان، راهي نو را براي اين دانشگاه بزرگ اسلامي بگشايد تا در دوره هاي بعد نيز اين راه ادامه يابد و مراحل کمال را طي کند و در رقابت جهاني، جايگاه شايسته تري براي صدا و سيما حاصل شود.

بايد در نظر داشت که گشودن راه هاي جديد، هميشه دشوارتر، پر هزينه تر و پر دردسر تر از پيمودن راه هاي قديمي و هموار است و به همين دليل است که برخي از مديران و قانون‌گذاران کشور، پيمودن راه هاي قديمي را که آسان تر و کم خطرتر است، ترجيح مي دهند و حاضر نمي شوند عمر مديريتي خود را در اين گونه تجربه هاي نو، صرف کنند. راه چاره، فقط و فقط مديريت جهادي است؛ مديريتي که تکليف گرا باشد و تمام قدرت و توان و سرمايه وجودي خود را به خدمت بگيرد.نبايد نااميد بود. همان گونه که ناباورانه، مديران جهادي ما توانستند در دانش هسته اي و فناوري نانو و صنايع دفاعي و صنايع هوافضا، سياست هاي رهبري را عملياتي کنند و براي ملت خود افتخارآفرين باشند، صدا و سيما هم مي تواند به حول و قوه الهي، اين مأموريت عظيم را با يک بسيج عمومي به سرانجام برساند و قلب ملت ايران و قلب ولي فقيه و قلب امام زمان (عج) را شاد نمايد.