دخل و خرج بازنشستگان هنوز هم نمی‌خواند

بیماری، ناتوانی، اختلالات ذهنی، فوت همسر، فقر و بسیاری عوامل اجتماعی دیگر باعث می‌شود تا نیازهای سالمندان در پاره‌ای موارد متفاوت با نیازهای سایر اقشار جامعه و اعضای خانواده‌ها باشد.

کد خبر: ۴۴۳۱۸۳

تاریخ: ۲۸ مهر ۱۳۹۳ - ۰۷:۲۸

شاید یکی از ویژگی‌های مهم عصر جدید، اهمیت و لزوم توجه ویژه به قشری به نام سالمندان باشد. با فراگیرشدن خدمات رفاهی از جمله بیمه عمر، بیمه تامین اجتماعی، خدمات بازنشستگی و... دیگر بازنشستگی به‌معنای از کار افتادگی نیست بلکه، افراد در طی سال‌های فعالیت کاری خود با سرمایه‌گذاری که به شکل پرداخت حق بیمه است، خود را در سنی بازنشسته کرده و بقیه عمر خود را بدون اینکه فعالیتی انجام دهند، مستمری دریافت می‌کنند.

به گزارش آرمان، درحال حاضر، موضوع بازنشستگی در جوامع مختلف به یکی از مهم‌ترین مسائل شهروندان تبدیل شده است. این اهمیت تا آنجاست که اگر دولتی بخواهد تغییری در سن بازنشستگی ایجاد کند، با واکنش‌هایی از سوی مردم مواجه می‌شود. برای مثال، هنگامی که سنای کشور فرانسه برای مقابله با بحران اقتصادی اروپا، سن بازنشستگی را از 60 سال به 62 سال افزایش داد تا از این طریق بتواند طی این مدت، نیروهای متخصص را جایگزین نیروهای قدیمی كند، با خشم عمومی شهروندانش مواجه شد.

روز ملی بازنشستگان

از سال ۸۶ روز ۲۵ ذیحجه به‌عنوان روز خانواده و تکریم بازنشستگان در تقویم رسمی کشور درج شده است که امسال با 28 مهر مصادف شده است. بر اساس تعاریف، بازنشستگی درواقع مرحله‌ای از زندگی کارکنان است که دیگر ضرورتی ندارد تا کار و فعالیت کنند و می‌توانند در خانه بمانند و به کارهای مورد علاقه خود بپردازند. زندگی در محیطی امن، سالم و عاری از هر نوع تهدید، از اولین نیازهای بشر است و امروزه در منشورهای جهانی حق طبیعی هر فرد برای بهره‌مندشدن از استانداردهای رفاه اقتصادی و امنیت و حقوق شهروندی امری مسلم تلقی شده است. بنابراین تامین رفاه اعضای جامعه در ابعاد مختلف به عهده دولت‌هاست که باید با برنامه‌ریزی‌های خرد و کلان مقدمات آسایش جوامع و به‌طور خاص خانواده‌ها را فراهم کنند. در راستای تحقق چنین هدفی بود که دولت‌های رفاه در جوامع شکل گرفتند و اقدام به تاسیس نهادهایی همچون تامین اجتماعی کردند.

مراقب بازنشستگان باشیم

از آنجا که بازنشستگی معمولا با شروع سن سالمندی همراه است از این‌رو، سالمندان و بازنشستگان به‌دلیل کهولت و کاهش توانایی‌هایشان، از اقشار آسیب‌پذیر جامعه محسوب می‌شوند. بنابراین، باید تحت توجه و حمایت‌های لازم قرار بگیرند و نیازهای آنها در ابعاد جسمی، اجتماعی، و روانی مورد ارزیابی و پاسخگویی واقع شود. بیماری، ناتوانی، اختلالات ذهنی، فوت همسر، فقر و بسیاری عوامل اجتماعی دیگر باعث می‌شود تا نیازهای سالمندان در پاره‌ای موارد متفاوت با نیازهای سایر اقشار جامعه و اعضای خانواده‌ها باشد. از سوی دیگر توجه به این نکته از سوی مسئولان امری ضروری است که یکی از مهم‌ترین دغدغه‌ها و مشغولیت‌های ذهنی این قشر مسائل اقتصادی است. آنها به‌دلیل کهولت سن، توانایی انجام کار را ندارند، در نتیجه بزرگ‌ترین منبع درآمد خود را از دست می‌دهند. حقوق بازنشستگی که از پیامدهای دولت رفاه است هم به‌قدری کم بوده‌ که این اضطراب و مشغولیت ذهنی را کم نمی‌کند. اگرچه اخیرا ارائه خدماتی نظیر دادن کارت‌های منزلت برای استفاده رایگان از حمل‌ونقل و… درنظر گرفته شده‌اند  یا حقوق بازنشستگان افزایش داشته اما، مسائل و مشکلات عدیده دیگری وجود دارد که پرداختن دولت به آنها ضروری است.

آمار سالمندان رو به افزایش است

روند افزایش جمعیت کشور ایران از سال ۱۳۴۵ که اولین سرشماری رسمی در کشور انجام شد تا سال ۷۵ از رشد بالایی برخوردار بود و همین امر باعث شد تا مسئولان وقت کشور سیاست فرزند کمتر زندگی بهتر را اجرا کنند. با اجرای این سیاست، هم‌اکنون کشور ما از رشد ناچیز جمعیتی برخوردار است به گونه‌ای که، براساس آخرین سرشماری در سال ۱۳۹۰جمعیت کشور بیش از۷۶ میلیون نفر برآورد شده است که این میزان نسبت به سرشماری ۱۰ سال قبل تنها 3 /1 درصد رشد داشته است. این موضوع گویای این حقیقت است که جمعیت کشور ما به سرعت به سمت کهنسالی پیش می‌رود به گونه‌ای که، بر اساس اظهارات متولیان امر، آمار سالمندان کشور در ۴۰ سال آینده به ۲۶ میلیون نفر می‌رسد. این درحالی است که براساس آمار منتشر شده در حال حاضر بیش از شش میلیون سالمند در کشور وجود دارد که  تنها  36 درصد سالمندان حقوق بازنشستگی می‌گیرند. به‌رغم اینکه، تا به حال بارها و بارها فقدان بیمه سالمندان در کشور مطرح شده است بازهم آمار خوبی در این زمینه دیده نمی‌شود و کاستی‌ها همچنان وجود دارد. چراکه با نگاهی به آمارها در‌می‌یابیم که در حال حاضر تنها جمعیتی درحدود دو میلیون نفر به‌عنوان بازنشسته و از کارافتاده از سازمان تامین‌اجتماعی مستمری دریافت می‌کنند که این نشان‌دهنده عدم توجه لازم به این موضوع است. از سوی دیگر، بازنشستگان که باید با آرامش و آسودگی خیال زندگی کنند و دولت برای حمایت‌های مادی و معنوی تمهیداتی برای این افراد آسیب‌پذیر جامعه درنظر گیرد، مجبورند بعد از بازنشستگی باز هم کار کنند چراکه مخارج زندگی با درآمدهای بازنشستگی حاصل از سال‌ها تلاش همخوانی ندارد.

گسترش بیمه‌های اجتماعی از آسیب‌های بازنشستگی می‌کاهد

یک سیاستگذار اجتماعی می‌گوید: به نظر می‌رسد یکی از مهم‌ترین راهکارها برای کاهش آسیب‌های ناشی از بازنشستگی، گسترش بیمه‌های اجتماعی باشد. بنابراین، مهم‌ترین موضوع برای تامین شرایط مناسب برای افراد کهنسال و سالخوردگان، گسترش فرهنگ بیمه‌ای و پوشش کامل بیمه‌ای این قشر از افراد جامعه از سوی دولت است چراکه عدم دریافت مستمری و حتی نبود بیمه‌های درمانی تمام افراد جامعه و به‌ویژه میانسالان را که آسیب‌پذیرتر هستند با مشکلات عدیده‌ای مواجه می‌کند.

فرشید یزدانی ادامه می‌دهد: آنچه درحال حاضر در جامعه ما جا افتاده امتناع برخی کارفرمایان از پرداخت حق بیمه است. بنابراین، مهم‌ترین رویکرد در رابطه با این موضوع تصویب قوانینی است که کارفرما را مجبور به پرداخت حق بیمه نیروی کار خود کند. وی تصریح می‌کند: اطلاع‌رسانی در رابطه با اهمیت بیمه اجتماعی از دیگر اقداماتی است که می‌تواند در این حوزه صورت گیرد تا آحاد جامعه مطلع باشند که همیشه قرار نیست جوان بمانند و توان کار کردن داشته باشند و از این رو باید از همین دوره جوانی فکری به حال دوران بازنشستگی یا از کارافتادگی خود کنند.

یزدانی همچنین به مناسب‌سازی فضای شهری از سوی مسئولان امر اشاره کرده و می‌گوید: نکته دیگری که وجود دارد، زمین خوردن سالمندان مساله مشترک میان همه آنهاست، ولی هنوز معماری ما به استانداردی نرسیده که گودی و پستی و بلندی پیاده‌روها را ترمیم کند. از سوی دیگر، در فرهنگسراها، شاهد برنامه‌هایی برای جوانان یا نوجوانان هستیم، ولی برنامه خاصی برای سالمندان یا بازنشستگان وجود ندارد که بتوانند در محیط‌های این چنینی با همسالان خود ملاقات کنند. بنابراین، به نظر می‌رسد سیاستگذاری در این زمینه‌ها هم می‌تواند مفید باشد.

توجه عاطفی به سالمندان و بازنشستگان دریغ نشود

موضوعات روانی و عاطفی یکی دیگر از مشکلات سالمندان است که اغلب در دوران بازنشستگی که افراد حس سربار بودن می‌کنند، گریبانگیر این قشر می‌شود. یک روانشناس در این رابطه می‌گوید: علاوه بر جامعه و دولت‌ها، خانواده‌ها نیز وظایفی را در قبال سالمندان و بازنشستگان دارند. در فرهنگ ما رها کردن سالمندان و بازنشستگان، امری زشت و ناپسند است.

بهروز بیرشک می‌افزاید: آنچه در هر شرایطی باید مدنظر باشد، این است که سالمندان چه در خانه سالمندان و چه در آپارتمان‌ها  یا برج‌های مدرن باشند، از توجه عاطفی به آنها نباید دریغ شود، به طوری که احساس زیادی بودن یا سربار بودن یا فراموش شدگی پیدا نکنند. از این رو، در رابطه با سپردن این افراد به خانه سالمندان باید به این نکته توجه شود که این مراکز عموما افراد را از نظر عاطفی و روحی تامین نمی کنند.  او تصریح می‌کند: از این رو، برای رسیدن به شرایط مطلوب در حوزه سالمندان و بازنشستگان دولت و خانواده‌ها باید در کنار هم شرایط یک زندگی آرامبخش و بدون دغدغه چه در بعد اجتماعی و چه در بعد روانی را فراهم کرده و موانع این مناسبات را برطرف کنند. بیرشک بیان می‌کند: باید در مورد فرهنگ‌سازی برای خانواده‌ها در رابطه با تکریم بازنشستگان و آموزش برای رفتار مناسب و علمی با آنها، از طریق رسانه‌های عمومی تلاش و برنامه‌ریزی کنند و خانواده‌ها نیز به فرزندان خود فرهنگ تکریم سالمندان را منتقل کرده و آموزش دهند.