آبادي‌هاي کشور چه وقت نجات می‌یابند؟

کمبود جدي و حتي نبود بسياري از امکانات و جذابيت ها در روستاها از جمله امکانات ورزشي، تفريحي، آموزشي، درماني، اداري و... سهم بسزايي در مهاجرت مردم از روستاها دارد اما از همه اين ها مهمتر بيکاري طاقت فرسا در روستاهاس

کد خبر: ۴۴۰۳۹۱

تاریخ: ۱۶ مهر ۱۳۹۳ - ۰۹:۳۹

کورش شجاعي در خراسان نوشت:

متأسفانه روند نگران کننده و رو به رشد مهاجرت از روستاها به شهرها و خالي شدن آبادي هاي کشور همچنان ادامه دارد. بر اساس آمار ۶۸ درصد جمعيت ۱۸ ميليوني کشورمان در سال ۱۳۳۵ ساکن روستاها بودند. جمعيت روستايي در سال ۱۳۴۵ به ۶۴ درصد و در سال ۱۳۵۵ به ۵۳ درصد کاهش يافت و در سال ۱۳۹۰ از جمعيت ۷۵ ميليوني ايران تنها 28.5 درصد ساکن روستاها هستند. بر اساس اين آمار مي توان ادعا کرد بر خلاف آنچه که رئيس جمهور دوشنبه ۱۴ مهرماه در اولين(!!!) همايش ملي روز روستا اعلام کرد روستاها کم کم از درون تهي و خالي نمي شود بلکه مي توان گفت رشد خالي شدن روستاها از سکنه و مهاجرت بي رويه به شهرها زياد و بسيار نگران کننده است و اسف بارتر اين که نه تنها سير صعودي و نگران کننده خالي شدن روستاها هر سال افزايش مي يابد بلکه تعداد روستاها و آبادي هاي کشور نيز کاهش معناداري پيدا کرده است به گونه اي که تعداد ۶۵۳۴۹ آبادي کشور در سال ۱۳۶۵ به ۶۳۹۰۴ آبادي در سال ۸۵ کاهش پيدا کرده است.

اين در حالي است که در همين بازه زماني تعداد شهرهاي کشور از ۴۹۴ به ۱۰۱۲ شهر افزايش پيدا کرده است. معناي روشن کاهش جمعيت روستايي و کاهش تعداد آبادي هاي کشور، ضعيف شدن بنيه توليد در بخش حياتي و زيربنايي کشاورزي و دامداري، به خطر افتادن امنيت غذايي مردم، وابستگي به خارج، کاهش آمار اشتغال مولد و موثر، روي آوري به مشاغل کاذب، افزايش آمار تخلفات، کاهش ضريب امنيت مناطقي که روستاهاي آن خالي از سکنه شده، رشد آمار حاشيه نشيني، به فراموشي سپرده شدن بخشي از آداب و سنن اين مرز و بوم و... است. پس بايد تا مسئله و معضل جدي کاهش جمعيت روستايي کشورمان و از آن مهمتر بيش از حد ضربه خوردن زيربناي توليدات کشاورزي و دامداري، قاليبافي و برخي صنايع دستي به بحراني اساسي تبديل نشده است چاره اي اساسي براي نجات روستاها و نجات توليد و اقتصاد روستاهاي کشور انديشيد گر چه معمولاً در کشور ما در برخي موارد تا مشکل به مرحله بحران نرسد دغدغه چاره انديشي در برنامه ريزي و تصميمات مسئولان شکل نمي گيرد! که اين خود معضلي بزرگ است که بايد فکري اساسي براي آن کرد.

به هر صورت پس از سال ها حرف زدن درباره آسيب هاي جدي و خطرات متعددي از ضربه خوردن توليد خصوصاً توليد در بخش کشاورزي و دامداري و صنايع وابسته و خالي شدن روستاها از سکنه، تازه حالا وزير تعاون، کار و رفاه اجتماعي در همايش روز روستا اعلام مي کند که با وجود مصرف بيش از ۹۰ درصد آب کشور در بخش کشاورزي امنيت غذايي حدود ۶۰ درصد است و سهم بخش کشاورزي در توليد ناخالص داخلي تنها ۱۳ درصد و در حالي که چند ميليون کشاورزي که از دانش مدرن کشاورزي بهره اي ندارند در اين بخش فعاليت مي کنند ۱۰۶ هزار دانش آموخته رشته کشاورزي داريم که دسترسي به زمين ندارند.

ربيعي همچنين با اشاره به معوقات بيش از ۵ هزار ميليارد توماني بانک تخصصي حوزه کشاورزي گفته است به اين ترتيب مي توان تصويري از مشکلات بخش روستايي را به دست آورد روستاهايي که در چنين شرايطي به «کانون ارسال مهاجر» تبديل شده است. حال نکته اساسي و قابل اشاره اين که با وجود همه تلاش هايي که براي خدمت رساني به روستاهاي کشور انجام شده و بنا بر اعلام توانير به تمام روستاهاي بالاي ۲۰ خانوار برق رساني شده بنا بر اعلام شرکت ملي گاز 14300 روستا نيز از گاز برخوردار و اکثر قريب به اتفاق روستاهاي کشور طي اين سال ها از شبکه آبرساني بهره مند شده اند (هر چند به خاطر خشکسالي هاي اخير در حال حاضر به گفته وزير نيرو 6400 روستا در کشور با تانکر آبرساني مي شود). همچنين علاوه بر تلفن و پست، دسترسي به شبکه اينترنت نيز در تعداد قابل توجهي از روستاها ميسر شده اما چرا نه تنها «مهاجرت معکوس» از شهرها به روستاها اتفاق نيفتاده - به جز در مواردي که برخي زمين خواران به منابع طبيعي برخي روستاها تجاوز کرده اند - بلکه روند افزايشي و نگران کننده مهاجرت از روستاها به شهرها و خصوصاً حاشيه شهرها افزايش پيدا کرده به گونه اي که حضور حدود يک ميليون و ۲۰۰ هزار حاشيه نشين براي مشهد، مشکلات عديده و بعضاً لاينحلي را ايجاد کرده که با وجود وعده دولت هاي متعدد اين مشکل نه تنها حل نشده بلکه روز به روز پيچيده تر شده است. بي گمان يکي از دلايل مهاجرت بي رويه از روستاها، پراکندگي بسيار زياد، کوچکي و کمتر از ۲۰ خانوار بودن حدود ۲۶ هزار روستا از حدود ۶۳ هزار روستاي کشور است.

البته کمبود جدي و حتي نبود بسياري از امکانات و جذابيت ها در روستاها از جمله امکانات ورزشي، تفريحي، آموزشي، درماني، اداري و... سهم بسزايي در مهاجرت مردم از روستاها دارد اما از همه اين ها مهمتر بيکاري طاقت فرسا در روستاهاست که البته اين معضل جدي خود دلايل گوناگوني دارد که در اين مجال فرصت پرداختن به آن ها نيست و بديهي است تا وقتي که چاره اي اساسي براي حل اين مسائل انديشيده نشود و توليد و اقتصاد روستا نجات نيابد و پويا و مقرون به صرفه نشود و همچنين تا وقتي که مصرف آب بهينه و کشاورزي مدرن و مکانيزه نشود و تا آن هنگام که چاره و برنامه اي منطقي و مقبول براي يکپارچه سازي زمين هاي خرد طراحي نشود و همچنين تا آن گاه که الگوي کشت مناسب براي مناطق مختلف کشور تهيه و اجرا نشود و از آن مهمتر تا طرح ملي آمايش سرزمين به سامان نرسد و همچنين تا وقتي اختلافات فاحش امکانات، جذابيت ها و درآمد شهر و روستا کاهش نيابد در بر همين پاشنه نامبارک، نامطمئن و فرو ريزنده خواهد چرخيد و همچنان مهاجرت بي رويه از روستاها به شهرها ادامه خواهد داشت، توليد زيربنايي در بخش کشاورزي و دامداري و بخشي از صنايع دستي همچنان ضربه خواهد خورد، روي آوري به مشاغل کاذب و غيرمفيد و حاشيه نشيني بيشتر خواهد شد ضمن آن که ضريب امنيت برخي مناطق با کوچ روستاييان به خطر خواهد افتاد.

پس تا هنوز خيلي دير نشده بايد به داد روستاها و آبادي هاي کشور رسيد.