امام با حفظ ارتش توطئه ضد انقلاب را نقش بر آب كرد

گفت و گوي "تابناك" با حجة الاسلام علوي

کد خبر: ۴۴۰۰۵

تاریخ: ۲۹ فروردين ۱۳۸۸ - ۱۲:۵۱

29 فروردین روز ارتش نامگذاری شده است ، تلاش ما بر آن بود تا در قدردانی از ارتشیان عزیز به نوعي بخشی از دستاوردها و تلاشهای این عزیزان را به سهم خود پوشش دهيم. با تلاشهایی که صورت گرفت فرصتی مهیا شد تا بتوانیم با حجه الاسلام دکتر سید محمود علوی نماینده ولی فقیه و رئیس سازمان عقیدتی سیاسی ارتش گفتگویی داشته باشیم که در ادامه مشاهده می فرمایید.

تابناك: آقای دکتر با سپاس از وقتی که در اختیار ما قرار دادید برای آغاز گفتگو و ورود به بحث، حضرتعالی ارتش در روزهای قبل از پیروزی انقلاب اسلامی، وقوع انقلاب و پس از آن را چگونه ارزیابی و تشریح می کنید؟

علوي: بسم الله الرحمن الرحیم این موضوع به واسطه گستردگی و اهمیتی که دارد نیاز به توضیح مفصل دارد اما من در این مجال کوتاه سعی می کنم به اختصار به آن بپردازم که هم حق مطلب ادا شود هم خوانندگان محترم شما بهره برداری مناسبی داشته باشند.

خوب من اینجا سعی ندارم وارد بحثهای فنی مثل توان ارتش یا نظامات سلسله مراتبی حاکم در آن بشوم بلکه فراتر از همه این ها این است که ارتش قبل از انقلاب در یک کلام هویت و استقلال نداشت. ارتش ما در بهترین پادگانهای دنیا آموزش می دیدند و به آموزشهای روز دنیا اشراف داشتند اما همه این توان فقط یک ابزار بی استفاده بود زیرا تفکر و فلسفه حاکم بر ارتش یک تفکر میهن پرستانه و در خدمت ملت نبود به عبارتی ارتش شاهنشاه بود نه ارتش ملت.

از سوی دیگر استقلال و شخصیت مستقل ارتش و ارتشی موضوع بی معنایی بود زیرا علاوه بر جدایی ارتش از ملت، تصمیم گیرندگان واقعی ارتش هم مستشاران نظامی آمریکایی بودند نه فرزندان ایران، این موضوعی است که شما اگر از هر فرد نظامی و ارتشیان عزیزی که نظام قبل را درک کرده اند بپرسید تایید می کنند. در واقع ارتش که تا قبل از انقلاب تنها نیروی نظامی ایران عزیز بود شخصیت و هویت ایرانی و پیوستگی با ملت را نداشت بلکه مجموعه ای بود با وابستگی کامل به مستشاران خارجی و ابزاری در راستای اهداف شاه و نه ملت.

حضرت امام(ره)نیز سخنان تامل برانگیز متعددی در این خصوص دارند از جمله می فرمایند:
«ملت مي‌رود سراغ ارتشش مي‌بيند يك ارتشي است كه انگل است 60000 نفر مستشار آمده است و عده كثيرشان كه اينها آورده‌اند و ارتش را بدست گرفته‌اند مستشاران امريكايي هستند كه الان ارتش ما را دارند اداره مي‌كنند. اين ارتش تحت فرمان ملت ما نيست براي ما نيست به نفع ملت ما نيست همه قوانينشان را روي هم گذاشته‌اند براي كوبيدن اين ملت به امر شاه و به امر دستگاه‌هايي جلوتر.»

یا در سخنانی که امام(ره) به مناسبت پانزده خرداد 42 در نجف اشرف ایراد می فرمایند تاکید می کنند که:
«چه احترامي از براي ارتش قايل هستيد؟ اينها كه به خيال، خودشان را از دارو دسته خودشان مي‌دانند چه احترامي براي ارتش قايل هستند كه در تحت اسارت مستشارهاي امريكايي باشد آنها را مصون كنند و اينها را تحت سيطره اينها قرار بدهند اين چه اهانتي است براي ارتش ايران، چه ذلتي است كه از براي ارتش ايران از براي صاحب منصب‌ها، چرا اين صاحب منصب‌ها اينقدر به ذلت تن مي‌دهند چه شده است كه بيدار نمي‌شوند. الان در ارتش هم همينطور است شما خيال مي‌كنيد ارتش دل خوش دارد از اينها؟»

خوب این فرمایشات حضرت امام بهترین تعابیری است که ما می توانیم در توصیف نگاه حاکم بر ارتش در قبل از انقلاب بکار ببریم نکته قابل توجه دیگر اینکه ارتش ما تا قبل از انقلاب هیچ آزمون جدی پیش روی نداشت به عبارتی وقتی از توان ارتش قبل از انقلاب صحبت می کنیم، بیشتر از توان بلقوه ارتش سخن گفته می شود لذا ضعف اعتقادی ارتش و اثر وابستگی آن به شخص شاه و قدرتهای غربی به واسطه اینکه در بوته آزمایش و آزمون عملی قرار نگرفت تا پیروزی انقلاب آشکار نشد.

البته این در مورد کلیت و فلسفه حاکم بر نقش و جایگاه ارتش در رژیم سابق بود اما نیروهای تشکیل دهنده بدنه ارتش وضعیت متفاوتی داشتند، این تفاوت را با نگاه به سرداران شهید مانند شهید صیاد، شیرودی، بابایی و عزیزان بسیاری دیگر که در همین مجموعه قرار داشتند می توان درک کرد،در واقع بسیاری از کسانی که در رژیم سابق به ارتش پیوستند با نیت دفاع از خاک و ناموس میهنشان بود اما نگاه کلی نظام قبل به ارتش با نیت این افراد تفاوت عظیمی داشت.

اما در تبیین سیر تطوری که عنوان داشتید برهه پیدایش تا تولد انقلاب و نقش ارتش در این میان از اهمیت ویژه ای برخوردار است. من برای ورود به این بحث می خواهم به صورت خاص به درایت و تیزبینی حضرت امام در خصوص ارتش شاهنشاهی اشاره کنم.

در واقع نحوه رفتار امام خمینی (ره) با ارتش، چه در زمان اوج گیری نهضت انقلاب اسلامی مردم ایران و چه در لحظه پیروزی و چه پس از آن درس های عظیمی را به همه ملت های جهان می دهد. امام با نگرشی راهبردی و دوراندیشانه می دانستند که ارتش به عنوان حافظ و پاسدار مرزها و از سوی دیگر ارتشیان به عنوان فرزندان ملت در صورت جدا افتادن از انقلاب و فاصله گرفتن از آن می تواند استقلال کشوررا در مقابل تهدیدات خارجی را به شدت آسیب پذیر کند.

به این جمله امام دقت کنید: «عظمت ملت، عظمت کشور است و عظمت کشور، عظمت ارتش. ما از ارتش مي خواهيم که هر چه زودتر به ما متصل شود. ما مي خواهيم ارتش مستقل باشد و از قيد اجانب خارج شود، آزاد شود. آنها فرزندان ما هستند، ما به آنها محبت داريم بايد به دامان ملت بيايند. ارتش و ملت از همديگر هستند، ارتش بايد از دولت غاصب کنار برود تا مردم تکليف شان را با او معين کنند.»

یا وقتی امام استراتژی گل در برابر گلوله را برای مقابله مردم با ارتش در پیش گرفتند یک کار روانشناسانه بی نظیر کردند. نکته ای که امام به خوبی آنرا پرورش دادند و به جامعه هم منتقل کردند این بود، که فرماندهان و سربازان ارتش کسانی جز برادران،فرزندان و بستگان ملت نبودند و یک پیوستگی پنهان در بدنه ارتش وجود داشت که امام آن را پررنگ کردند و جامعه را نسبت به آن آگاه ساختند. همین موضوع سبب شد ارتشیان ناخواسته در مقابل ملت خلع سلاح شوند در واقع ارتشیان یکبار، دوبار یا چند بار می توانستند روی مردمی که بستگانشان بودند آتش بگشایند اما وقتی عکس العمل مردم را می دیدند ناخواسته تسلیم می شدند. در واقع این استراتژی، جز عده بسیار محدودی، تقریبا قاطبه ارتشیان را با ملت همراه کرد.

تابناك: آقای دکتر آیا در درون ارتش هم تحولاتی در حال روی دادن بود؟ منظورم در بحبوحه انقلاب است؟

علوي: بله، همزمان آن بخش از ارتشیان که انسانهای معتقد و دارای وجدان بیدار بودند و یا نیروهای دینداری بودند که بر اساس علاقه به پاسداری از خاک و ناموس ملت به خدمت ارتش در آمده بودند اقدام به ارتباط گیری با انقلابیون کردند، موضوعی که به نظر من تاکنون کمتر به آن پرداخته شده است.

در واقع هرچند با شدت کمتر اما یک جریانی در سربازخانه ها و میان فرماندهان رده پایین شکل گرفته بود که سربازان را به ترک سربازخانه ها و پیوستن به ملت تشویق می کردند.

خوب در واقع استراتژی امام در پیوند زدن ارتشیان به ملت از یک سو و جریانهایی که در بدنه ارتش شکل گرفته بود عاملی شد که فرماندهان ارشد ارتش نیز به این نتیجه برسند که نباید بیش از این در مقابل ملت قرار گیرند
در واقع همین شرایط باعث شد تا شوراي عالي ارتش روز 22 بهمن 1357 در جلسه خود به اتفاق آرا تصميم گرفت تا بي طرفي خود را در درگيري هاي سياسي اعلا م کند ودر اين روز، به تمام واحدهاي نظامي دستور داده شد که به پادگان هاي خود برگردند.

این تصمیم تیمسار قره باغی رئیس وقت ارتش که موجب خشم بختیار نخست وزیر وقت شده بود ،تصمیمی از روی اراده نبود بلکه به واسطه رسیدن اخبارهایی مبنی بر پیوستن گسترده نیروهای ارتش به ملت بود. اینجا هم یکی از دلایل اصلی پیوستن ارتشیان به انقلاب از نظر من پیام تاثیر گذار امام به ارتشیان در سخنرانی 12 بهمن بود.

امام در این سخنان خطاب به ارتشیان فرمودند: «من باید یک نصحیت به ارتش بکنم و یک تشکر از یکی از ارکان ارتش، یک قشرهائی از ارتش. اما آن نصحیتی که می کنم این است که ما می خواهیم که شما مستقل باشید، ماها داریم زحمت می کشیم، ماها خون دادیم، ماها جوان دادیم، ماها حیثیت و آبرو دادیم، مشایخ ما حبس رفتند، زجر کشیدند، می خواهیم که ارتش ما مستقل باشد. آقای ارتشبد! شما نمی خواهید شما نمی خواهید مستقل باشید!
آقای سرلشکر! شما نمی خواهید مستقل باشید، شما می خواهید نوکر باشید من به شما نصحیت می کنم که بیائید در آغوش ملت، همان که ملت می گوید بگوئید، ما باید مستقل باشیم، ملت می گوید ارتش باید مستقل باشد، ارتش نباید زیر فرمان مستشارهای آمریکا و اجنبی باشد، شما هم بیائید، ما برای خاطر شما این حرف را می زنیم، شما هم بیائید برای خاطر خودتان این حرف را بزنید، بگوئید (ما می خواهیم مستقل باشیم، ما نمی خواهیم این مستشارها باشند.) ما که این حرف را می زنیم که ارتش باید مستقل باشد، جزای ما این است که بریزید توی خیابان خون جوان های ما را بریزید که چرا می گوئید من باید مستقل باشم ما می خواهیم تو آقا باشی.»

در مجموع امام با نفوذ بر قلب و روح ارتشیان و توصیه مردم به هضم کردن ارتش در انقلاب و نه حذف کردن آن، از ایجاد تقابل و جدا شدن ارتش از بدنه ملت جلوگیری کردند.

نکته جالب این است که برخی از انقلابیون در روزهای آخر مبارزه نزد حضرت امام(ره) می روند و می گویند که ما اکنون به اندازه کافی به سلاح دسترسی داریم و می توانیم با ارتش مبارزه مسلحانه کنیم اما امام به شدت مخالفت می کنند ،به نظر من این اوج دوراندیشی امام در ماجرای مواجهه با ارتش است. امام در زمان انقلاب همواره به این نکته تاکید داشتند که ارتش متعلق به مردم و از بدنه جامعه است و هرگز اجازه مبارزه مسلحانه با ارتش را نمی دادند و به همین دلیل بود که توانستند بازوی مسلح رژیم را به انقلاب پیوند دهند.

تابناك: آقای دکتر پس از پیروزی انقلاب امام چگونه با ارتشی که مبانی و شاکله آن طاغوتی بود برخورد کردند؟ نکته دیگر اینکه وجه تسمیه نامگذاری 29 فروردین به نام روز ارتش چه بوده است؟

علوي: اولين نكته‌اي كه مي‌توان بر آن تكيه كرد، پشتيباني حضرت امام‌(ره‌) از ارتش بود. ارتش به پشتيباني امام(‌ره‌) اعتقاد راسخ پيدا كرد. وقتي هر سازمان يا تشكيلاتي پشتوانه محكمي داشته باشد، مطمئن باشيد كه در اسرع‌ وقت همه امور خود را سازماندهي مي‌كند.

زماني كه هويت جدید ارتش با الهام از انقلاب اسلامی قطعي شد، فرماندهان و مسوولان وقت شروع به برقراري انضباط، انسجام و تجديد سازماندهي كردند. متاسفانه دشمن وقتي پشتيباني امام‌(ره‌) و مردم را از ارتش ديد به توطئه‌هايي عليه نظام اقدام كرد.

در واقع امام با شارژ روحی و ایجاد روحیه احساس مسئولیت در ارتشیان روند بازسازی را در ارتش کلید زدند. نکته دیگر اینکه امام برای فرماندهی ارتش اسلامی از نیروهای دین دار و ولایتمدار خود ارتش استفاده کردند و در ادامه با فعال سازی عقیدتی سیاسی در ارتش در حرکتی توامان هم به بازسازی ساختار ارتش پرداختند هم به نوزایی و رشد نیروهای متعهد در درون ارتش پرداختند، بلافاصله پس از انقلاب غائله های داخلی مانند کردستان و گنبد از یک سو و بعد از آن سیستان و پس از اینها شروع جنگ تحمیلی سبب شد ارتش در عمل، وفاداری خود به انقلاب را اثبات کرده و نشان داد که این وفاداری عملی و قلبی است. خوب در این مدت سپاه پاسداران هم شکل گرفت و از همان ابتدا همراهی مناسبی با هم داشتند به گونه ای که مثلا شهید صیاد بعد از درگیری با بنی صدر و خروج موقتی از ارتش بسیاری از نیروهای سپاه را خود آموزش داد.

اما در خصوص روز ارتش، در ابتداي پيروزي انقلاب، جريان هاي نفاق و ضد انقلاب براي از بين بردن سپر دفاعي انقلاب اسلامي ايران، انحلال ارتش را در دستور کار خود قرار داده بودند. در آن فضاي سنگين، اتخاذ تصميم کاربردي مبني بر ادامه حيات ارتش و بقاي آن، تصميم آسان و ساده اي نبود.

امام (ره) در 28 فروردين ماه سال 58، ارتش را فراخواندند و بيانيه اي براي برگزاري رژه و اعلام حمايت قاطع خود از ارتش صادر کردند.

فضاي ايجاد شده در کشور روز به روز سنگين تر و روحيه نيروهاي ارتشي، ضعيف شده بود و آنان در بلاتکليفي بسر مي بردند. در همین حال بود که امام فرمودند: «روز چهارشنبه 29 فروردین روز ارتش اعلام می شود. ارتش محترم در این روز در شهرستان های بزرگ با ساز و برگ به رژه بپردازند و پشتیبانی خود را از جمهوری اسلامی و ملت بزرگ ایران و حضور خود را برای فداكاری در راه استقلال و حفظ مرزهای كشور اعلام نمایند. ملت ایران موظفند از ارتش اسلامی استقبال كنند و احترام برادرانه از آنان بنمایند. اكنون ارتش در خدمت اسلام است و ارتش اسلامی است و ملت شریف لازم است آن را به این سمت رسماً بشناسند و پشتیبانی خود را از آنان اعلام نمایند. اكنون مخالفت با ارتش اسلامی كه حافظ استقلال و نگهبان آن است جایز نیست. ما و شما و ارتش برادرانه باید برای حفظ امنیت كشورمان كوشش كنیم و به شرارت اشرار و اخلال مفسدین خاتمه دهیم.»

اين بيانيه باعث شد ارتش بداند که در کشور حضور دارد و بايد از تماميت ارضي ايران و استقلال انقلاب، حراست کند. در واقع ارتش بعد از این پیام از نظر روحی متحول شد و از نگرانی عدم پذیرش توسط انقلابیون و انقلاب در آمد در واقع ارتش دیگر پشتیبانی امام(ره) را به عنوان رهبر انقلاب احساس می کرد.

امام خميني (ره) به اين مهم معتقد بودند که يک کشور نياز به نيروهاي نظامي دارد و ارتش را جزيي از بدنه ملت و نه وابسته به رژيم طاغوت مي دانستند. از آن روز بود که فروردین 29 ، روز ارتش و نيروي زميني نامگذاري شده است.

تابناك: آقای دکتر من وقتی اقدامات عقیدتی سیاسی ارتش در دوره شما را بررسی می کردم شاهد حجم بالایی از اقدامات بودم، با توجه به اینکه در این مجال کوتاه امکان بررسی همه آن فعالیتها امکان پذیر نیست می خواستم در خصوص رویکرد کلی عقیدتی سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران بفرمایید؟

علوي: البته بزرگوارانی که پیش از بنده در این حوزه بودند زحمات بسیاری کشیدند من هم به نوبه خودم سعی کردم کارهایی انجام دهم ،استراتژی کلی ما در عقیدتی سیاسی در این یک دهه کیفی سازی فعالیتها،ارتقاء روحیه معنوی و تقویت باورها،توانمند سازی و ارتقاء مهارتهای نیروهها و مطلوب سازی فضای خدمت برای پرسنل و زندگی خانواده های آنها در محیطهای سازمانی و همچنین دوره خدمت مقدس نظام وظیفه برای سربازان عزیز ارتش بوده است.

ما از یک سو نیروهها را به ادامه تحصیل و تحصیلکرده ها را به انجام پژوهشهای کاربردی تشویق کردیم .در اقداماتی دیگر سعی ما بر این است که فضای نظامی ارتش را با فضایی معنوی و اعتقادی تلفیق کنیم .در حال حاضر فعالیتهای عظیم فرهنگی و اعتقادی در ارتش در حوزه های مختلف در حال انجام است.در واقع راهبرد اصلی ما در اینجا توجه به نیازهای معنوی و روحی روانی در کنار انظباط نظامی است.

تخصصی کردن نشریات ارتش برای مخاطبین مختلف اعم از فرماندهان،کادر،دانشجویان و خانواده های ارتشیان و فعال سازی فضاهای سایبر و مجازی برای معرفی دستاوردهای ارتش از جمله اقداماتی است که انعکاس گسترده ای نیز داشته است.

تابناك: آقای دکتر یکی از موضوعاتی که زیاد مورد توجه است به ویژه در میان عموم جامعه بحث خدمت سربازی در ارتش است آیا اقدامی در این خصوص داشته اید؟

علوي: به نکته خوبی اشاره کردید مسئله سربازی از قدیم الایام در ارتش محل بحث بوده.ببینید این موضوع دو بخش عمده دارد نخست بعد فنی و نظامی است و دیگر جایگاه سرباز ازنظر شان و جایگاه اوست.
خوب ارتش به واسطه نظم پذیری خاصش اصولا سختگیری ویژه خود را دارد که این موضوع بحث ما نیست.اما در بخش دوم ما با همراهی فرماندهی محترم ارتش و دیگر بخش ها اقدامات اساسی کردیم که به نوعی تحول محسوب می شود.

امروز شما از سربازان عزیزی که به تازگی دوران خدمتشان را تمام کرده اند یا در حال خدمت هستند به عنوان شاهد می توانید بپرسید که در ارتش دیگر چیزی به نام سرباز آزاری، تحقیر یا تنبیه سرباز وجود ندارد. من می خواهم اطمینان بدهم الان اینقدر حساسیت نسبت به این موضوع در فرماندهی و عقیدتی سیاسی وجود دارد که اگر موردی گزارش شود به شدت با آن برخورد خواهد شد .این موضوع حتی فراتر از سربازان اعمال می شود در واقع هیچ مافوقی در ارتش نسبت به زیر دست خود اجازه تعدی و برخوردی خارج از قانون را ندارد.این موضوع به گونه ای در حال حاضر جا افتاده است که به یک باور و فرهنگ تبدیل شده است.خوب شما بیایید و با یک کار میدانی از کسانی که قبل از انقلاب دوره خدمت خود را در ارتش گذرانده اند بپرسید اصلا تفاوت خیلی چشمگیر است.

از سوی دیگر ما سعی کرده ایم در سربازخانه ها فضای فرهنگی را حاکم نماییم و وضعیت رفاهی مناسبی فراهم سازیم در واقع الان به جرات می توانیم مدعی باشیم که یک سرباز در دوره خدمت خود تنها دغدغه گذراندن وظیفه نظامی اش را دارد و در خصوص رعایت شخصیت وکرامت انسانی و همچنین مسائل رفاهی برای گذراندن این دوره دغدغه جدی نخواهد داشت.

توجه داشته باشید که این موضوع از دستاوردهای نظام است ،ما اینجا به همراه فرماندهی ارتش جمهوری اسلامی در تلاشیم تا ارتش نمونه اسلامی را با رعایت تمامی جهات انسانی، عقیدتی و نظامی محقق کنیم.

تابناك: آقای دکتر علوی از وقتی که در اختیار ما قرار دادید سپاسگزاریم.

علوي: من هم از تلاش  صادقانه شما در عرصه اطلاع رسانی و به خصوص پوشش دادن روز ارتش تشکر می کنم.