اهداف ائتلاف بین المللی ضد داعش

حسن هانی زاده

کد خبر: ۴۳۴۹۷۴

تاریخ: ۲۵ شهريور ۱۳۹۳ - ۱۹:۵۶

آمریکا در پی یک دوره سکوت و بی‌اعتنایی، مبارزه با «داعش» را در راس برنامه‌های نظامی خود قرار داده و رییس‌جمهور این کشور تصمیم گرفته‌ است برای ریشه‌کن‌کردن نیروهای «داعش»، یک ائتلاف بین‌المللی ایجاد کند. اوباما، طی مصاحبه تلویزیونی با شبکه ان‌ بی‌سی (روز یکشنبه 16شهریور) استراتژی خود را حول محور تضعیف و ریشه‌کن‌کردن «داعش» متمرکز کرد. این درحالی است که بحران سیاسی عراق با پیشرفت نظامی «داعش» تشدید شده و این کشور یک‌بار دیگر وارد گردونه خواست‌های قومی و مذهبی شده است.

به گزارش «تابناک»؛ ایجاد آمادگی برای مقابله با گروه تروریستی ابوبکر بغدادی به ویژه در سوریه با تصمیم آمریکا و کشورهای عربی با شعار حمایت از مخالفان میانه رو سوری علیه نظام سوریه همراه شده است؛ و بعید به نظر می رسد که دولت سوریه نقشی برای متوقف کردن تهدیدات داعش در این ائتلاف بر عهده داشته باشد.

کم رنگ جلوه دادن نقش ایران در مقابله با تروریسم توسط جان کری و دیگر مقامات آمریکا و اتهامات واهی آنها به جمهوری اسلامی ایران، موضوعی است که خود آنان از اشتباه بودنش آگاهند و برخی از نخبگان آمریکا طی یک سال گذشته بارها از ضرورت تعامل واشنگتن با تهران جهت حل مشکلات خود در خاورمیانه سخن گفته اند.

در همین حال طی روزهای اخیر و در پی اعلام شکل‌گیری ائتلافی بین‌المللی به هدایت آمریکا برای مبارزه با تروریست‌های داعش، بحث‌های فراوانی درباره مشارکت کردن یا نکردن ایران در این ائتلاف مطرح شده است. این در حالی است که مشخص است که حضور یا عدم حضور رسمی ایران در این ائتلاف، تأثیری در اهمیت تعیین کننده ایران نخواهد داشت.

بنا بر اطلاعات موثق از منابع آگاه مقام‌های مختلف آمریکایی مدت‌ها پیگیر جلب مشارکت ایران در ائتلاف ضد داعش بودند، به گونه‌ای که از‌‌ همان آغاز بحران داعش، مقامات آمریکایی برای جلب همکاری ایران، تلاش گسترده‌ای ‌برای ارتباط‌گیری با سفرای ایران در دیگر کشور‌ها کردند و حتی تلاش برای این ارتباط گیری را به سطوح بالا‌تر از سفرای ایران رساندند، ولی نهایتا نتوانستند‌ موفق به جذب ایران در ائتلافی پر حرف و حدیث ـ چه از لحاظ مشروعیت و چه از نظر کارایی برای مقابله با داعش ـ شود.

در این راستا حسن هانی زاده کارشناس مسائل خاورمیانه در گفت و گو با تابناک به علل و اهداف تشکیل ائتلاف بین المللی علیه داعش و همچنین علت عدم حضور ایران در این ائتلاف پرداخته است.

آقای دکتر یکی از اسامی تروریستی که این روزها زیاد از آن شنیده می شود گروه تروریستی داعش است. به نظر شما چه عواملی باعث شکل گیری گروه داعش و گسترش این گروه شده است؟

با آغاز بحران سوریه در 15 مارس 2011 برخی از گروهک های تروریستی توسط آمریکا، انگلیس، اسرائیل و عربستان شکل گرفت. دلیل این امر این است که سوریه به عنوان یک کشوری که در خط مقدم جبهه مقاومت و بخشی از محور تهران، دمشق و بیروت است که همواره مورد خشم قدرت های بزرگ بوده است . غربی ها احساسشان این بود که دولت سوریه را در یک فرایند زمانی شش ماه سرنگون کنند. طولانی شدن سرنگونی بشار اسد موجب شد که امریکایی ها و غربی ها درصدد گسترش حوزه فعالیت داعش و جبهه النصره و ارتش موسوم به آزاد بربیایند. به همین دلیل کمک های فراوانی به داعش و جبهه النصره و نیروهای معارض دولت سوریه انجام دادند. گزارش ها نشان می دهد که عربستان و قطر در طول چهل ماه گذشته حدود 36 میلیارد دلار کمک مالی به گروهک های تروریستی مخالف دولت سوریه دادند و این مسئله نشان می دهد که آمریکایی ها و غربی ها به اتفاق کشورهای همپیمان منطقه خودشان تلاششان بر این است که سوریه را فلج کنند و نظام سوریه را سرنگون کنند.

هدف امریکایی ها از سرنگونی دولت بشار چیست؟

غربی ها خواهان این هستند که با سرنگونی دولت بشار یک دولت دست نشانده ایجاد کنند و یک پایگاه دائمی در سوریه ایجاد کنند. اهمیت سوریه در ارتباط تهران دمشق و بیروت و همچنین نزدیکی به مقاومت اسلامی و وجود پایگاه دریایی همه این ها در واقع مسائلی بود که غربی ها و آمریکا رابرآن داشتند که مقابل سوریه بایستند. لذا داعش را تقویت کردند و حدود 25000 نفر از 80 کشور مختلف جهان جذب داعش شد. به همین دلیل به نظر می رسد که برای سرنگونی بشار اسد آمریکایی ها و غربی ها هزینه سیاسی و لجستیکی و مالی زیادی انجام دادند. در واقع هدف غربی ها این است که محور دمشق و بیروت را قطع کنند و مقاومت اسلامی را نابود کنند و همچنین پایگاه لجستیکی روس ها را از طرطوس جمع کنند. همه این ها موجب شد که فشارها بر دولت سوریه افزایش پیدا کند. اما از یک طرف وجود یک جبهه قدرتمندی متشکل از ایران و روسیه موجب شده است که امریکایی ها در یک فرایند زمانی مشخص به اهداف خود دست پیدا نکنند.

برخی از کارشناسان معتقدند که کشورهای عربی از جمله عربستان و قطر کمک شایانی به این گروه ها داده اند اما امروز شاهد هستیم که امروز همان کشورهای عربی در ائتلاف ضد داعش قرار گرفته اند. به نظر شما علت چیست؟

در حال حاضر داعش یکی از شنیع ترین گروهک های تروریستی است که از سلاح های پیچیده و گسترده برخوردار است و همچنین قدرت تحرک داعش هم فوق العاده است.

ائتلاف بین المللی علیه داعش یک نوع بازی بسیار کثیفی است که امریکایی ها و غربی ها علیه مقاومت آغاز کرده اند. در واقع قدرت تحرک داعش به گونه ای است که سریع توانست از سوریه به عراق منتقل شود. دلیل این امر این است که نظام سوریه و ارتش سوریه توانست با ایجاد یک تاکتیک و ایجاد یک ساز و کار مبارزاتی علیه گروهک های تروریستی سعی کرده است که این گروهک تروریست را سرکوب کند. لذا به نظر می رسد که داعش با توجه به شکستی که متحمل شده است به عراق نقل مکان کرد. هدف غالب داعش این است که یک نوع جنگ داخلی در عراق به وجود بیاورد. این هدف داعش از طریق حمله به زیرمجموعه های اسلامی و همچنین اقلیت های مذهبی به نوعی شرایط فراهم شد که عراق را تجزیه کنند.

استراتژی امریکا از این ائتلاف بین المللی چیست؟

استراتژی امریکا این است که در عراق حضور خودش را تامین و تثبیت کنند. لذا موضوع حمله داعش به اقلیت های مذهبی و همچنین ایزدی ها و همه این ها موجب شد که آمریکایی ها طرح جدید خودشان را در عراق کلید بزنند. این مسئله شرایط خاصی را در عراق به وجود آورد. یعنی حمله داعش به اقلیت های مذهبی شرایطی فراهم کرد که اولا اقلیم کردستان مستقیما وارد عمل شود و اسلحه زیادی از امریکای ها به بهانه مقابله با داعش از غرب دریافت کند. همه این مسائل موجب شده است که امریکایی ها و غربی ها با کمک عربستان برای بهبود چهره خود و اجرای فاز جدید استراتژی خودشان یک ائتلاف جدید را به وجود آورند.

به نظر شما هدف اصلی این ائتلاف چیست؟

هدف این است که غرب به رهبری امریکا بدون مراجعه به شورای امنیت سازمان ملل وارد سوریه شوند و ضمن حمله شکلی و ظاهری به داعش دولت سوریه را سرنگون کنند و یک حکومتی که وابسته به امریکاست را در سوریه ایجاد کنند. این امریکاست که در آینده از رهگذر در این همسویی به نوعی سعی می کند که دولت سوریه را تحت فشار قرار دهد و از طریق اشغال چند شهر یک حاکمیت جدید وابسته به خودشان را در سوریه ایجاد کند و در مرحله بعد عراق را به سه قسمت کرد نشین، شیعه نشین و سنی نشین تقسیم کند.

آیا با توجه به تشکیل دولت جدید در عراق بازهم خطر تجزیه در عراق وجود دارد؟

الان وضعیت به گونه ای است که آقای حیدرالعبادی با عنوان نخست وزیر انتخاب شده است. هرچند که حیدر عبادی دارای یک مقبولیت داخلی و خارجی است؛ اما به نظر می رسد همچنان برخی گروه های موجود در عراق تلاششان این است که در آینده دولت حیدرالعبادی را ناکارامد جلوه دهند و شرایطی را فراهم کنند که سرنوشت حیدرعبادی به سرنوشت نوری مالکی ختم شود. لذا به نظر می رسد که اگرچه طی ماه های اینده ممکن است فضای بهتری در عراق به وجود آید ولی در نهایت بار دیگر برنامه ای برای ناکارآمد جلوه دادن اقای حیدرالعبادی ایجاد می کنند. الان زمزمه هایی در میان بخشی از طیف های سیاسی و مذهبی عراق وجود دارد که وانمود می کنند باید اقای حیدر العبادی کاری کند که گروه های مسلح مثل سازمان بدر و گروه های مقتدا صدر خلع سلاح شوند. یعنی خلع سلاح شیعیان موجب خواهد شد که جبهه های دیگر تقویت شوند و شیعیان تضعیف شوند. لذا به نظر می رسد که این وضعیت و این شرایط موجب خواهد شد که طی شش ماه آینده فشارهای زیادی روی دولت اقای حیدرعبادی به وجود بیاید و حیدر العبادی هم دولتش به عنوان دولت ناکارامد برکنار شود و طیف های دیگر قدرت را در دست بگیرند.

با توجه که مقام معظم رهبری به صراحت حضور ایران در ائتلاف بین المللی به رهبری عراق را منتفی دانسته اند. شما دلایل اتخاذ این رویکرد را توسط ایران را چه می دانید؟

این ائتلاف یک ائتلاف شکننده و ظاهری است و خیلی پایدار نخواهد بود. شکی وجود ندارد که امریکایی ها سعی می کنند؛ بدون گرفتن مجوز از شورای امنیت به سوریه ورود پیدا کنند. ایران با توجه به این توطئه که در پشت این ائتلاف وجود دارد در این ائتلاف شرکت نخواهد کرد. هر چند امریکایی ها تحت فشار عربستان و قطر سعی کرده اند که وانمود کنند؛ از ایران در ائتلاف دعوت نمی کنند. اما ائتلافی که بدون مجوز عراق و دولت سوریه صورت بگیرد یک نوع اشغال گری از سوی امریکا و غرب تلقی می شود و ایران نمی خواهد ابزاری در دست این قدرت ها باشد و لذا به نظر می رسد در طی شش ماه آینده فشار بیشتری به دولت سوریه وارد کنند و بعدا طرح خودشان را در مورد تجزیه عراق عملیاتی کنند. قطعا دولت امریکا و یا دموکرات های امریکایی تا دو سال اینده که ریاست جمهوری اوباما به پایان می رسد می خواهندد در کارنامه خود یک دستاوردی در تغییر خاورمیانه به وجود آورند. الان موضوع تغییر ساختار خاورمیانه از سیاست های امریکا در منطقه است.

ایا شما فکر می کنید مرزهای خاورمیانه تغییر پیدا خواهد کرد؟

یک سری گمانه زنی هایی در مورد تغییر مرزهای خاورمیانه وجود دارد. این که طرح ها تاچه حد عملیاتی خواهد شد بستگی دارد به این که همپیمانان امریکا و غرب تا چه حد بتوانند نقشه خودشان را عملیاتی کنند. از سوی دیگر هوشمندی مقاومت اسلامی و همچنین دولت سوریه ،دولت عراق، روسیه ، چین و بازیگرانی که به هرحال در صحنه خاورمیانه حضور دارند؛ بستگی دارد که تا چه حد این ها هوشمندی داشته باشند. اگر این هوشمندی بین کشورها وجود داشته باشد؛ امریکا شکست می خورد وگرنه شاهد وجود دولت طرفدار غرب در سوریه و همچنین تضعیف دولت عراق خواهیم بود. در واقع تغییر مرزهای خاورمیانه بستگی به عملکرد دو جبهه مقابل یعنی امریکا از یک سو و همچنین روسیه و ایران از سوی دیگر دارد.