اخلاق انتخاباتي و انتخابات اخلاقي

دکتر سيد حسين قاسمي

کد خبر: ۴۳۱۲۶

تاریخ: ۲۳ فروردين ۱۳۸۸ - ۱۴:۱۷

هر روز که به زمان برگزاري انتخابات رياست جمهوري نزديکتر مي‌شويم با بالا گرفتن تحرکات انتخاباتي نامزد‌ها که در قالب مصاحبه، سخنراني، سفر‌هاي استاني، نشست با شخصيت‌ها و گروه‌هاي مذهبي و ملي صورت مي‌گيرد و طرفداران نامزد‌ها که در هيات ستاد‌هاي اتخاباتي و مبلغين آنها در خصوص چگونگي برنامه‌ها و عملکردها در جزئيات برنامه نامزد رياست جمهوري مورد نظر خود به هر شکل ممکن به تبليغ مي‌پردازند شاهد هستيم در پاره‌اي از موارد خصوصا طرفداران نامزد‌ها مطالبي را بيان مي‌دارند که نه تنها موجب تنش در جو سياسي کشور مي‌گردد بلکه بعضا فضاي سياسي را ملتهب و چالش‌هاي ناخواسته‌اي را دامن مي‌زنند که برازنده نظام سياسي کشور ما و شخص گوينده و يا نامزد مورد نظر وي نمي‌باشد.

اگر فرض را بر عدم آگاهي اين گروه و دسته از حاميان و مبلغين نامزد‌ها بگذاريم ضرورت توجيه اين افراد توسط نامزدهاي انتخاباتي به صورت صدور يک دستورالعمل اجرائي ستاد انتخاباتي امري اجتناب ناپذير است تا فضاي سياسي کشور شاهد برگزاري انتخابات سالم و پرنشاط باشد اما اگر خداي ناخواسته اين امر از روي آگاهي باشد نه تنها بر نامزدها بلکه بر ارگان‌هاي سياسي و انتطامي همچون وزارت کشور است که با برخورد قاطع از بروز رفتارها و ناهنجاري‌هاي ضد اخلاقي جلوگيري نمايند و قصد و نيت اين کروه‌ها و افراد را براي مردم روشن نمايند.

در بسياري از کشورها که بسياري از هنجارهاي اجتماعي آنان مورد توجه يا قبول ما نيست، اما به لحاظ آموزه‌هاي سياسي که عمدتا در قالب احزاب شکل مي‌گيرد فرهنگ فعاليت‌هاي سياسي در مرحله سمپاتها (حاميان) و چه در سطوح بالاتر عضويت و يا کادر رهبري آنها، رفتارها و عملکردهاي انتخاباتي به نحوي تبيين گشته که فرهنگ سياسي انتخابات آن کشور فرايند برنامه‌هاي انتخاباتي را تعريف نموده است ما به اينگونه تعاريف در حوزه رفتارها و عملکردها که زيرساختهاي فرهنگي مورد پذيرش عامه دارد در حوزه برگزاري يک انتخاب با يک يا چندين نامزد مي گوييم حريم اخلاق انتخاباتي.

در حريم اخلاق انتخاباتي که پيروي از فرهنگ نظام يک کشور است و به دور از هرگونه سليقه و تمايلات فردي در سطح ملي اعمال مي گردد هيچ فردي حق ورود به حريم خصوصي افراد را ندارد، زيرا عدم توجه به اين امر مي تواند تبديل به يک آنارشيسم عمومي گردد که متاسفانه کشورهاي جهان سوم وقتي به اين مرحله مي رسند حتي از کشتن، دريدن و از بين بردن اموال عمومي و ملي نيز ابا نداشته و در حال حاضر در بسياري از کشورهاي دور و نزديک شاهد بروز اين مرحله مي باشيم که راه برون رفت از اين مرحله نه تنها در ايجاد دولت ائتلافي نيست، بلکه هر دولتي نيز در اين شرايط شکل بگيرد عمر طولاني نخواهد داشت و هرج و مرج سياسي و در بسياري از موارد اقدامات نظامي سرکوب گرانه و يا کودتا نقطه اوج عدم رعايت اخلاق انتخاباتي است.

پس ضرورت توجه به قوانين و جلوگيري از ايجاد فرصت براي فرصت طلبان امري است ملي که با آموزه‌هاي ديني ما حتي از مرزهاي اخلاقي گذشته و قلمرو حلال و حرام را دربر ميگيرد که تبيين اين موضوع با صاحبنظراني است که در واکاوي آيات و احاديث سالها کار و مطالعه دارند.

اما ذکر يک نکته ضروري است، در همين کشورهايي که اخلاق انتخاباتي در آن با تصويب قوانين، کنترل و نظارت دستگاههاي نظارتي و انتظامي صورت مي گيرد ممکن است به لحاظ قدرت تبليغات يک جناح سياسي و يا ويژگيهاي کاريزماتيک يک رهبر سياسي و يا هر دليل ديگري فردي موفق به برنده انتخابات شده که گروهي قابل توجه به فرد برنده انتخابات اعتقاد نداشته باشند اما با توجه به اينکه اکثريتي پذيرفته اند که اين فرد سکان اداره امور کشور را دردست گيرد لذا ساير گروهها و جناحهاي سياسي با قبول و پذيرش اين انتخابات و فرد برنده از فرداي همان روز همچون گذشته به کار و فعاليت خود ادامه داده و ديگران نيز چيزي را ازدست رفته نمي‌دانند.

دراين خصوص مي توان اذعان داشت که انتخابات اخلاقي صورت پذيرفته حتي اگر فرد برنده با معيارها و موازين ديگر افراد و جناحها داراي وجوه مشترک نباشد. زمانيکه تمامي افراد جناحها مي‌پذيرند در حوزه اخلاق به يکديگر احترام گذاشته و فرد برنده را مسئول اداره کشور خود بدانند روح تعامل در يک هنجار سياسي کشور توسعه مي‌يابد (Promote) و انتخابات اخلاقي چهره خويش را براي رشد و تعالي يک کشور مي‌گشايد.

براي مصاديق اخلاق انتخاباتي و انتخابات اخلاقي نياز نيست به انتخابات کشورهايي اشاره نمائيم که شايد از بهره ديني قوي هم برخوردار نمي‌باشند اما مصاديق بارز دو واژه مذکور بوده‌اند در کشور خودمان در چند دوره قبل اگرچه جناح رقيب بازنده نيز از ميزان آراي بالايي برخوردار بوده اما پس از انتخابات ما شاهد رفتار سياسي قابل قبولي از طرف مردم بوده ايم و اگر بحث و حرفي نيز زده شده عمدتا در محدوده فعاليت سياسي گروهها بوده است اما مردم با شعور سياسي بسيار بالائي حتي فراتر از جناحهاي سياسي در فرايند انتخابات به فرد برنده احترام گذاشته و کمترين توجه را به رفتارهاي سياسي احزاب و گروههاي مخالف داشته‌اند.

زماني که مردم ما با اين شعور سياسي بالا توجه به فرايند انتخابات و خروجي آن دارند پسنديده نيست که افرادي به خود اين اجازه را بدهند که شعور سياسي مردم را ناديده گرفته و نسبت به طرح سلايق و علايق خود نمايند و موجبات دلخوري نامزدي گردند که در پاره‌اي از موارد (خصوصا هرچه به زمان برگزاري انتخابات نزديکتر مي‌شويم) موجب ناهنجاري سياسي در فضاي کشور شود که اذهان را مشوش و اخلاق انتخاباتي را مشوه نمايد.

پس جا دارد در کشوري که شعور سياسي مردم بالاتر از شعور سياسي احزاب،گروهها و افراد سياسي قرار مي گيرد خود را قيم مردم ندانيم و بگذاريم تا مردم به آنچه اعتقاد دارند و به آنکس که او را لايقتر مي‌بينند راي دهند و از توهين، افترا و نسبتهاي ناروا خودداري نمائيم.

زيرا امام خميني (ره) اسوه و الگوي يک شهروند اين نظام بودند که اخلاق انتخاباتي را در اولين دوره رياست جمهوري عملا به مردم آموزش داده و در دومين دوره انتخابات رياست جمهوري انتخاب اخلاقي را به نمايش درآورند در سخنان اخير مقام معظم رهبري نيز شاهد تجلي و تبيين همين روش بوديم که در بيان انتخاب رياست جمهوري انتخاب مردم را موردتوجه قرار دادند و عليرغم اينکه اکثريت راي دهندگان کافي است به اشاره‌اي رأي به انتخاب فرد مورد نظر ايشان بدهند انتخاب را به خود مردم واگذار کردند زيرا باور و اعتقاد ايشان به شعور مردم ما متاثر از شناخت سي سال اخير نمي‌باشد، شعور سياسي مردم ما ريشه در حرکت سياسي نيم قرن اخير دارد و ايشان با احترام به شعور و درک مردم در واقع درک و شعور سياسي را به گروهها، احزاب و افراد سياسي آموزش ميدهند که برخي از اين گروهها و افراد هنوز توجهات مقطعي از زمان حرکت سياسي انقلاب اسلامي دارند.

يکي از آسيب‌هاي کشورهاي همسايه در امور سياسي خصوصا انتخاباتي در حد انتخابات رياست جمهوري که توجه اصولي به موارد مذکور ندارند هرج و مرج و نا آرامي‌هاي سياسي اين کشورها مي‌باشد تا جائي که قدرتهاي بيگانه نيز به خود اجازه ورود به امور سياسي اين کشور‌ها را مي‌دهند و براي توجيه بقاي خود کمترين ظلم آنها ايجاد اختلافات قومي، نسل کشي و غارت اموال و چپاول اين کشورها است و تنها بايد علت را در پائين بودن درک و منطق بخشي از افراد آن جوامع دانست و برخي نيز توسط گروه‌هاي سياسي و هواداران آنها مي‌باشد که از اين آشفتگي‌ها سعي در ساختن کلاهي از اين نمد دارند.

در پايان اميد است همانگونه که يکي از نامزدها از طرفداران خو د خواسته است که از ورود به هرگونه احتمالات و تمايلات سياسي تخريبي خودداري نمايند سايرين نيز چنين توجهي را به طرفداران و حاميان خود اعلام نمايند تا برگزاري انتخاباتي پرنشاط را به جهانيان نشان دهيم که اخلاق انتخاباتي و انتخاب اخلاقي نمايشي آشکار از درک و شعور مردم کشورمان باشد. شايد پرهيز از تندرويها، اتهامات و تخريب شخصيت افراد موجبات آرامش فردي و گروهي را فراهم آورد و موجب تضعيف نشاط انتخابات نگردد قطعا نام هرکس از صندوق خارج شود حاکي از شکست نيست بلکه خواست مردمي است که مي‌خواهند سرنوشت خود را خود تعيين کنند نه احساسات گروهي و جناحي را.