چگونه درخواست‌های اقلیم کردستان، وحدت عراق را تهدید می‌کند؟

در ماه‌های اخیر، پیشروی گروه‌های تروریست تکفیری در عراق، زمینه بحران جدیدی را در این کشور فراهم کرده که در کنار شکاف و اختلافات دیرپای سیاسی موجود در این کشور، بر چالش‌های دولت عراق افزوده است. در این میان، به نظر می‌رسد کردهای عراق با وجود تلاش‌های بسیار برای مقابله با داعش، دستور کار سیاسی جدیدی را نیز پیگیری می‌کنند که مستقیم‌‌ با وحدت ملی و یکپارچگی عراق در تضاد است.

کد خبر: ۴۳۰۵۳۷

تاریخ: ۰۸ شهريور ۱۳۹۳ - ۱۷:۵۸

به گزارش «تابناک»، روزنامه «نیویورک تایمز» امروز در مطلبی به بررسی آخرین وضعیت آرایش نیروهای سیاسی در عراق پرداخته و می‌نویسد، در کنار همه بحران‌هایی که پیشروی تکفیری‌ها در عراق پدید آورده، یکی از مهم‌ترین مسائل، درخواست اقلیم خودمختار کردستان عراق برای کسب خودمختاری هرچه بیشتر است.

به نوشته این روزنامه، هرچند دولت آمریکا رسما با تشکیل یک دولت مستقل در کردستان عراق مخالفت کرده، برخی مقامات آمریکایی و همچنین مقامات کرد عراقی بر این باورند که پیشروی داعش، سبب تغییر در جغرافیای سیاسی عراق شده و اقلیم کردستان را از دیگر بخش‌های کشور جدا کرده و همین ‌سبب تشویق کرد‌ها برای کسب خودمختاری بیشتر شده است.

بنا بر این گزارش، مسرور بارزانی، رئیس اطلاعات اقلیم خودمختار کردستان عراق، به تازگی در اظهاراتی اشاره کرده بود که ایالات متحده به صراحت انتظار خود مبنی بر مشارکت کرد‌ها در فرایند تشکیل دولت جدید در عراق را بیان کرده است؛ اما درخواست‌های کرد‌ها برای مشارکت در فرایند سیاسی جدید، بسیار گسترده بوده و شامل مواردی از جمله حق فروش نفت به صورت مستقل، خرید تسلیحات، برگزاری رفراندوم برای الحاق مناطق جدید به این اقلیم و همچنین طرح ساز‌و‌کاری برای جلوگیری از «سوءاستفاده از قدرت» توسط دولت بغداد می‌شود.

گستره درخواست‌های مطرح از سوی کرد‌ها به حدی وسیع است که برخی مقامات آمریکایی معتقدند این اقلیم تلاش دارد خود را به وضعیت خودمختاری کامل نزدیک کرده و حتی پایه و اساسی برای استقلال این منطقه فراهم کند. یک مقام وزارت دفاع آمریکا در این زمینه می‌گوید: «من فکر نمی‌کنم که کرد‌ها از مسیر خود برگردند».

در همین حال، یک مقام ارشد کاخ سفید، این درخواست را به چالش کشیده و گفته: «به نظر من، این درخواست‌ها ناپخته است. فارغ از اینکه هر کسی در این چهارچوب به چه چیزی می‌اندیشد، اکنون زمان انجام یک اقدام بی‌ثبات کننده دیگر نیست». در همین راستا، جان کری، وزیر خارجه آمریکا و مشاوران ارشد وی نیز تلاشی جدی را برای نگه داشتن کردستان در چهارچوب سرزمینی عراق آغاز کرده‌اند.

جو بایدن، معاون رئیس جمهور آمریکا نیز طرحی را در این زمینه مطرح کرده که البته مستلزم تغییرات کلی در ساختار سیاسی عراق است. وی ایده تشکیل یک دولت فدرال در عراق را مطرح کرده که تقسیم بندی آن بر اساس شیعه، سنی و کردنشین بودن مناطق گوناگون عراق انجام شود.

با این حال، درخواست‌های کرد‌ها تا آن حد زیاد است که حتی این طرح نیز از نظر آن‌ها مناسب به شمار نمی‌رود. به همین دلیل، برخی مقامات آمریکایی می‌گویند این مسأله را نمی‌توان به سرعت حل و فصل کرد، بلکه موضوع باید از طریق مذاکره با مقامات عراقی در بغداد پیگیری و به نتیجه رسانده شود. در همین حال، برخی نمایندگان کنگره آمریکا نیز با کرد‌ها همراه شده و به وضع موجود دامن می‌زنند.

مسرور بارزانی خود اذعان کرده که آمریکایی‌ها هیچ‌ گاه‌ رسما نشانه‌ای مبنی بر تمایل به حمایت از یک کردستان مستقل از خود نشان نداده‌اند و شماری از مقامات امریکایی نیز اشاره می‌کنند که در صورت حرکت کرد‌ها به این سمت، آن‌ها با مسائل و چالش‌های اقتصادی و امنیتی مهمی روبه‌رو خواهند شد.

بر پایه برآورد‌های دولت آمریکا، در صورتی که کرد‌ها بخواهند تنها بر درآمد نفتی مناطق تحت کنترل خود تکیه کنند و بودجه‌ای از دولت بغداد دریافت نکنند، با میلیارد‌ها دلار کسری بودجه مواجه خواهند شد.

از سوی دیگر، پیشروی‌های داعش نیز نشان داد، ‌کرد‌ها برای تأمین امنیت خود نیز به کمک دیگران نیاز دارند و نمی‌توانند‌ مستقل و به تنهایی این وظیفه را به انجام برسانند.

همچنین تحلیلگران به این موضوع اشاره می‌کنند که جوامع عرب عراقی و همچنین ایران، ‌کاملا با موضوع استقلال کرد‌ها مخالفند و از سوی دیگر، هر گونه اقدام در این زمینه واکنش ترکیه را نیز در پی خواهد داشت.

در این میان، برخی تحلیلگران می‌گویند که کرد‌ها همزمان با انجام اقداماتی در راستای مشارکت در دولت جدید عراق، میل استقلال طلبی خود را نیز کنار نگذاشته و به طور موازی، در آن راستا نیز فعالیت می‌کنند.

در همین راستا، مقامات اقلیم کردستان می‌گویند، هیچ برنامه‌ای برای بازگرداندن کرکوک و دیگر مناطق مورد منازعه با بغداد به دولت عراق ندارند و می‌خواهند برای تعیین سرنوشت این مناطق، اقدام به برگزاری رفراندوم در آن‌ها کنند.

به هر حال، آنچه از مطلب نیویورک تایمز و اظهارات مقامات کرد عراقی برمی آید، در راستای‌‌ همان مواردی است که پیش از این، بسیاری از تحلیلگران و همچنین سیاستمداران کشورهای منطقه نسبت به آن هشدار داده بودند و آن، طرح درخواست‌های افراطی از سوی برخی گروه‌های سیاسی در عراق است. بی‌تردید طرح این گونه درخواست‌ها در شرایط بحران کنونی عراق هیچ توجیهی نداشته و تنها در راستای سهم خواهی‌های گروهی و مغایر با منافع ملی عراق مطرح می‌شود.