اردوغان به دنبال جایگاهی در کنار آتاتورک

"نخست‌وزیر ترکیه امیدوار است تا در کنار مصطفی کمال آتاتورک در جایگاه رهبران بزرگ ترکیه مکانی داشته باشد اما منتقدین او را به تخریب میراث پایه‌گذار جمهوری نوین ترکیه متهم می‌کنند."

کد خبر: ۴۲۲۶۵۸

تاریخ: ۱۴ مرداد ۱۳۹۳ - ۱۰:۴۱

به گزارش ایسنا خبرگزاری فرانسه در گزارشی نوشته است: «رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه که امیدوار است در انتخابات ریاست جمهوری روز یکشنبه آتی پیروز شود، مکررا نسبت به آتاتورک ادای احترام می‌کند. آتاتورک ترکیه نوین را در سال 1923 بر بقایای امپراتوری عثمانی پایه‌گذاری کرد. او سیستم حکمرانی را براساس جدایی دین و دولت پایه نهاد.

با این وجود برای بسیاری کنار هم قرار گرفتن اردوغان، یک مسلمان که نه شراب می‌خورد و نه سیگار می‌کشد و همسرش حجاب اسلامی دارد با آتاتورک که هنوز عطرش در زندگی سیاسی ترکیه جاری است، کسی که عکسش بر تمامی دیوارهای دفاتر در سراسر کشور به چشم می‌خورد، عجیب به نظر می‌رسد.

اردوغان خودش را از جهت مدرن‌سازی هر دو بخش آسیاسی و اروپایی ترکیه به خصوص در برنامه‌های زیرساختی جاه‌طلبانه، جانشین آتاتورک و همچنین موفق‌ترین سلطان‌های عثمانی می‌داند.

اردوغان از سال 2003 در سمت نخست‌وزیری، با گذشته‌ای سرشار از کودتاهای نظامی مواجه بوده اما برای اولین بار موفق شد تا تاثیرات ارتش این کشور را محدود کند. ارتش ترکیه پیش از این مکررا به دلیل تاثیر مذهب بر حکومت این کشور دخالت می‌کرد.

اردوغان سال گذشته با اشاره مجدد به اسامی سلطان‌های ترک که سابقه‌شان به دوره سلجوقی در قرن 11 می‌رسد، گفت: صدها، هزاران و میلیون‌ها قهرمان از آلب ارسلان تا فاتح، از سلیمان قانونی تا یاووز سلیم، از عبدالحمید تا مصطفی کمال، تاریخ این ملت را نوشتند نه کودتاچیان.

به طور مشخص اردوغان با ساخت اولین شبکه قطار پر سرعت ملی، سومین پل بر تنگه بوسفر و سومین فرودگاه بزرگ در استانبول به دنبال میراثی است تا جایش را در تاریخ مشخص کند.

این پروژه‌ها بخشی از برنامه‌ای با عنوان "هدف 2023" است که ترکیه در آن صدمین سالگرد پایه‌گذاری‌اش توسط آتاتورک را جشن می‌گیرد و اردوغان ظاهرا تمام تلاش خود را خواهد کرد تا در این تاریخ همچنان در قدرت باشد.

آیا او تمایل دارد خلیفه شود؟

فاروق لوگوغلو، جانشین رییس حزب سکولار مخالف اردوغان (مردم جمهوری‌خواه) که توسط آتاتورک پایه‌گذاری شد در این باره می‌گوید: در سمت ماندن طولانی مدت رهبری مانند اردوغان مطمئنا باعث می‌شود تا او جایش را در تاریخ پیدا کند اما میراث ننگ‌آوری بر جای خواهد گذاشت.

او پیش‌بینی می‌کند که اگر اردوغان به عنوان رییس جمهور انتخاب شود، ریاست جمهوری مورد ادعای او، ترکیه را به جریان‌های نامعلوم داخلی و بین‌المللی وارد کند.

لوگوغلو به خبرگزاری فرانسه گفت: سیاست‌های براساس مذهب جایگاه بیشتری می‌یابند، دموکراسی رو به زوال می‌رود و از آزادی‌های کاسته می‌شود. اردوغان جایی در قلبش تمایل دارد "خلیفه" شود، حتی اگر اعلام نکند. او از ریاست جمهوری به عنوان ابزاری برای رهبریت مسلمانان جهان استفاده خواهد کرد.

اردوغان زمانی که شهروندان طبقه متوسط سکولار در سال گذشته با اعلام اینکه نسبت به حاکمیت او احساس بیگانگی می‌کنند، دست به اعتراض زدند، برآشفته شد.

نخست‌وزیر فعلی ترکیه مصرانه متعهد شده که حزب او هرگز از راه مدرنیته‌ای که آتاتورک بنیان گذارده خارج نخواهد شد و اعلام کرد تا سال 2023 "ترکیه جدیدی" وجود خواهد داشت.

اما برخی از سیاست‌های بحث‌برانگیز شامل ممنوعیت فروش الکل در شب‌ها، نگرانی‌هایی را نسبت به قوانین حزب اردوغان که ریشه در سیاست‌های اسلامی دارد به وجود آورده است؛ اینکه قصدی پنهان برای اسلامی کردن ترکیه و از بین بردن میراث آتاتورک وجود داشته باشد.

میراث مختلط اردوغان

سنور کاگاپتای، دبیر برنامه تحقیقات ترکیه در انستیتو واشنگتن می‌گوید: رهبر ترکیه در گسترش طبقه متوسط جامعه و پیشرفت اقتصادی این کشور موفق بوده است.

او در این باره گفت: اما من فکر می‌کنم که اردوغان به دلیل اینکه هم‌زمان موجب پیشرفت ترکیه از نظر سیاسی و اجتماعی نشده است، در تاریخ ماندگار نخواهد شد. درست است که ترکیه به جامعه‌ای دارای طبقه متوسط تبدیل شده است، اما این کشور دموکراسی لیبرالی ندارد که مناسب این طبقه متوسط باشد.

اگر او رییس جمهور شود، باید دید که آیا اردوغان مبارزه‌جو می‌تواند تلاشی آشتی‌جویانه با سکولارهای ترک صورت دهد و از سیاست‌های قطبی شده رو به افزایش در دهه‌های اخیر خودداری کند یا خیر.

سینان اولگن، استاد مدعو در موسسه کارنگی اروپا در بروکسل می‌گوید: هیچ‌کس درباره مشروعیت اردوغان به عنوان رهبر منتخب بحثی ندارد، اما آنها یک حکومت بسیار جامع‌تر می‌خواهند که برای یک دستگاه قضایی مستقل، رسانه‌هایی کثرت‌گرا و جامعه مدنی قوی مانند کشورهای غربی، آماده باشد.

او می‌گوید: مشروعیت اردوغان توسط صداقت و پذیرش قسمت‌ها و بخش‌های مختلف جامعه توسط او به عنوان یک رییس جمهور اندازه گرفته می‌شود نه فقط با بزرگنمایی پروژه‌های زیرساختی.»