خانواده‌های امروز کودکان‌شان را به موبایل و تبلت سپرده‌اند!

گفت‌وگو با مدیر موسسه کودک پژوهان توحید

کد خبر: ۴۲۰۸۲۶

تاریخ: ۰۸ مرداد ۱۳۹۳ - ۰۳:۳۳

موضوعاتی که به تربیت کودکان مربوط می‌شود از مهمترین مسائل زندگی والدین و مسئولین به حساب می‌آید، چراکه بر روی آینده جامعه موثر است. در سال‌های اخیر خانواده‌ها ترغیب شده‌اند کودکان را به مهدکودک‌ها بسپارند یا آنها را با وسایل الکترونیکی سرگرم کنند.

با توجه به اشتیاق والدین برای سپردن کودکان به مهدها دو مسئله اهمیت پیدا می‌کند؛ یکی تاسیس مهد‌هایی با شرایط خوب و تحت نظام آموزشی درست و دیگری هم نظارت و بررسی فعالیت‌های مهدها که مغایر شوون اسلامی، فرهنگی و اجتماعی جامعه ما نباشد. قطعا بحت ترغیب و تشویق والدین برای اینکه خودشان از فرزندان‌شان در منزل مراقبت کنند و وظیفه تربیتی و آموزشی آنها را در سال‌های قبل از دبستان بپذیرند از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است.

اهمیت این موضوع سبب شد تا شاخه‌های طوبی با هاجر معتمدی، مدیر موسسه کودک پژوهان توحید که در شهر قزوین فعالیت می‌کند گفتگویی داشته باشد و از روند برنامه‌های این موسسه اطلاع پیدا کند.

موسسه کودک پژوهان توحید از چه سالی و در چه زمینه‌ای شروع به فعالیت کرده‌است؟

موسسه کودک پژوهان توحید از سال ۱۳۸۷ به صورت رسمی در قزوین و زیر نظر سازمان بهزیستی شروع به فعالیت کرد. عمده فعالیت‌های موسسه کودک پژوهان تحقیق و پژوهش در حوزه کودک است. ما سال‌هاست در این زمینه فعالیت می‌کنیم اما کار رسمی را از سال ۸۷ آغاز کردیم که موسسه ثبت شد.

شیوه کار پژوهشی موسسه چگونه است؟

شیوه کار بدین شکل است که اعضای موسسه هفته‌ای یکبار گرد هم جمع می‌شویم و در یک نشست دو ساعته به بررسی آیات قرآن و سیره اهلبیت علیهم السلام در مورد کودکان می‌پردازیم. در این سال‌ها به مطالعه، تحقیق و تفحص در آیات و روایات پرداخته‌ایم و تمام آنچه به حوزه کودک مربوط می‌شود را جمع‌آوری کردیم. در این زمینه دکتر محمدرضا سنگری به عنوان استاد راهنما همراه ما هستند که خودشان مولف و پژوهشگر حوزه‌های دینی و اعتقادی هستند. نتایج این پژوهش‌ها و تحقیقات قرار است به صورت کتاب چاپ و منتشر شود. در مورد روش کار باید بگویم ما در سال اول با کمک دکتر سنگری هر آیه‌ای از قرآن را که درباره کودکان و برای کودکان بود جمع‌آوری کردیم و به شکل کارت‌هایی درآوردیم. بعد از آنان الگوهای رفتاری حضرت فاطمه سلام الله علیها را درباره کودکان استخراج کردیم و به شکل یک جزوه منتشر کردیم.

کار دیگرمان تهیه یک جزوه درباره تمامی پیامبران قرآن بود که همه قصه‌ها و نکات زندگی پیامبران نام برده در قرآن جمع‌آوری شدند. بخش دیگری از فعالیت‌های ما این بود که کتاب‌هایی را برای کودکان مهدکودک موسسه تولید کردیم. این کتاب‌ها با رویکر قرآنی تالیف شده و در آن کنار آموزش حفظ یک سوره از قرآن معنای آن سوره و داستانش توضیح داده شده و به صورت نقاشی نیز تصویرسازی شده‌است؛ مثلا در مورد سوره فیل در کنار چگونگی آموزش حفظ سوره فیل داستان این سوره و ماجرای سپاه ابرهه بیان شده و به صورت تصویری هم این قصه درآمده است. در ضمن سفالگری و فعالیت‌های دیگری که در مهدکودک داریم در ارتباط با این سوره برنامه‌ریزی می‌شد تا موضوع برای کودکان کاملا روشن شود.

برای کدام گروه سنی این کتاب‌ها را تهیه کرده‌اید؟

برای کودکان سنین ۳ تا ۴ ساله و ۴ تا ۵ ساله.

محتوای کتاب شامل چه چیزهایی است و کتاب را بر چه مبنایی تصویرسازی‌ کردید؟

کتاب هم شامل داستان است، هم شعر و هم تصویر. اعضای گروه بعد از استخراج و جمع‌آوری مطالب، ماجرای هر سوره را به شکل داستان و شعر درآوردند و بعد هم تصویرسازی کردند. همه کارها توسط اعضای خود موسسه انجام شد.

تصویرسازی‌ها هم توسط اعضای گروه انجام شد یا گرافیست به صورت تخصصی این کار را با تولید یک شخصیت انجام داد؟

متاسفانه به علت اینکه ما بودجه لازم را نداریم برای تصویرسازی و تصویرگری از گروه‌های متخصص استفاده نکردیم و خود اعضای گروه با شخصیت‌هایی که موجود بود به شکل مونتاژ داستان‌ها را ساخته و پرداختند؛ همه چیز به صورت ذوقی شکل گرفت.

در مورد کارت‌هایی که به آنها اشاره کردید بیشتر توضیح دهید.

روش کار این کارت‌ها این گونه بود که ما به جمع‌آوری تمام آیاتی پرداختیم که مثلا کلمه «ولد»، «اولاد» یا «والدین» دارد و همه این آیات را در کارت‌هایی ثبت کردیم و بعد از جمع شدن تمام کارت‌ها آنها را به دو دسته تقسیم کردیم؛ یک دسته کارت‌ها برای کودکان و یک دسته از کارت‌ها درباره کودکان. این کارت‌ها خودش یک مرجع است برای برنامه‌ها و کارهای ما که از آنها استفاده می‌کنیم و بهره می‌بریم. ما از سال ۸۰ شروع به فعالیت کردیم و در سال ۸۷ ثبت رسمی شدیم که حدود یک سال پیش تصمیم گرفتیم تمام فعالیت‌ها و کارهای این سال‌ها را که جمع‌آوری کرده‌ایم به صورت کتاب چاپ و منتشر کنیم.

این مطالب در قالب یک کتاب منتشر می‌شود؟

این مطالب قرار است از خانه تا مهدکودک را پوشش دهد؛ به عبارتی ما از یک طرف نیازهای کودک را بررسی کردیم که برای مثال شب کودک چگونه باشد، چگونه بخوابد، چه غذایی شب بخورد، اتاق خوابش چگونه باشد، صبح چگونه از خواب بیدار شود، صبحانه چه چیزی بخورد، صبح چگونه به مهدکودک برود، در مهد چه چیزهایی آموزش داده شود و… از طرفی آیات و روایت را مورد مطالعه و بررسی قرار دادیم و حالا می‌خواهیم این دو بخش را تجمیع کنیم و در قالب یک سری دوازده‌گانه کتاب تمام آنچه مربوط به زندگی کودک است را چاپ کنیم. یعنی در قالب ۱۲ کتاب تمامی ساعات زندگی، نیازها و خواست‌های کودک را براساس آیات، روایت و برگرفته از سیره اهلبیت علیهم السلام بیان کنیم و همه آنچه در این سال‌ها به دست آورده‌ایم را بگنجانیم در شب کودک، روز کودک، خواب کودک، غذای کودک و… الان شب کودک تقریبا به پایان رسیده و در دست اقدام برای چاپ است.

درباره جزوه‌ای که در مورد پیامبران است هم کمی توضیح دهید که چه محتوایی دارد؟

بخشی از کار ما در ارتباط با آموزش کودکان است که در موضوع پیامبران شامل قصه‌های قرآنی است و این قصه‌‌ها به عنوان محتوا در کتاب‌ها گنجانده می‌شود تا برای آموزش در اختیار مربیان و والدین قرار گیرد و براساس آنها چگونگی رفتار با کودک را بیاموزند.

اعضای موسسه کودک پژوهان توحید چند نفر هستند؟

حدود هفت نفر هستیم که تخصص‌های مختلف داریم. کارشناس حوزه‌های علوم تربیتی، الهیات، ادبیات، روانشناسی و… که سرپرستی فکری این گروه بر عهده دکتر سنگری است.

جامعه هدف شما چه کسانی هستند؟

جامعه هدف ما والدین و کودکان هستند که در درجه اول شامل کسانی می‌شود که در مهد قرآن موسسه باشند و بعد هم مربیان و مدیران مهدکودک‌های دیگر که در همایش‌های آموزشی از آنها دعوت به عمل می‌آوریم.

بودجه‌های فعالیت‌هایتان چگونه تامین می‌شود؟

بودجه‌ها معمولا توسط خودمان پرداخت می‌شود اما به علت مشکلات و عدم حمایت مالی الان مدتی است که فعالیت‌مان کمتر شده و امکان برگزاری همایش را نداریم. بهزیستی از ابتدا قول مساعدت به ما داده بود که متاسفانه همکاری نکردند و طرح جامعی هم که نوشته بودیم و یک برنامه کارگاهی بود در دست بررسی استانداری است اما هنوز نتوانستند بودجه برای اجرایی کردن طرح در اختیار ما بگذارند.

مهدکودک شما برای کودکان چه سنی است؟

سه تا شش سال

با توجه به اینکه شما مطالعات قرآنی و روایی دارید از دیدگاه اسلام تربیت کودک را به مهدکودک سپردن روش صحیحی است؟

در این موضوع موارد مختلفی دخیل است برای مثال کودکانی هستند که از نظر اجتماعی ضعیف هستند و مهدکودک کمک شایانی به این کودکان می‌کند؛ اما بعضی از کودکان اگر در خانه باشند موفق هستند البته اگر مادر برای کودک وقت بگذارد. در جامعه امروزی ما که پدر و مادر دو شیفت کار می‌کنند و برای کودک وقت نمی‌گذارند و غافل هستند مهدکودک‌ها گاهی غنیمت هستند اما در گذشته که چنین شرایطی نبود قطعا وجود مهدکودک‌ها لزومی نداشت. من به شخصه با مهد گذاشتن کودک در صورت عدم نیاز مخالفم.

شما در برنامه‌ها و ارتباطاتی که با والدین دارید آنها را ترغیب می‌کنید تا به جای سر کار رفتن مادر و هزینه برای مهدکودک، خود مادر از کودکش در منزل نگهداری کند و تربیت او را به عهده گیرد؟

من به این موضوع معتقدم و بارها به والدین در جلسات گفته‌ام که به جای اینکه کودک را به مهد بسپارید خودتان در منزل از او نگهداری کنید. برخی از والدین هستند که می‌گویند ما با زحمت و بررسی مهدکودکی را پیدا کردیم که تمام جوانب را بسنجد و با خیال راحت کودک‌مان را به آنها بسپاریم و بهترین مهد باشد که من در جواب این افراد می‌گویم این اصلا امکان‌پذیر نیست و اگر کودک یک ساعت در کنار شما و در منزل باشد خیلی ارزشمندتر از این است که چند ساعت را در مهدکودک سپری کند.

برنامه کاری و ساعتی مهدکودک شما چگونه است؟

از ساعت ۸:۳۰ تا ۱۲ همه روزه آموزش داریم و فقط یک شیفت کاری هم داریم. من معتقدم کودک باید بیشترین وقتش را در خانه و کنار خانواده‌اش بگذراند برای همین اصلا دو شیفت کاری نداریم.

تعداد کودکان مهدکودک شما چند نفر هستند؟

حدود ۱۰۰ کودک به صورت میانگین سالانه در مهدکودک تحت آموزش ما هستند.

به نظر شما بیشترین مشکل حوزه کودکان در شهر قزوین چیست؟

مشکل ما کودکان نیستند، مشکل ما اولیا هستند که برای کودکان وقت نمی‌گذارند و کودکان را به کامپیوتر، موبایل و تبلت سپرده‌اند. من به شدت با این موضوع مخالفم و اجازه نمی‌دهم کودکان در مهدکودک از این وسایل همراه داشته باشند؛ ما فقط بازی‌های آموزشی و بازی‌هایی که جنبه گروهی داشته باشند را در مهد داریم. مهمترین مشکل ما در حال حاضر وقت نگذاشتن اولیا برای کودکان و سپردن آنها به این وسایل ارتباطی و رسانه‌های تصویری است که یک ظلم بزرگ در حق کودکان است.

چه مشکلات و معضلاتی در مسیر فعالیت‌های شما وجود دارد؟

مهمترین مشکل که بحث نداشتن بودجه است که اگر هزینه‌ها تامین شود و امکانات فراهم شود قطعا بزرگترین مشکل برطرف شده و زمینه فعالیت‌های بهتری ایجاد می‌شود.

به نظر شما اگر قرار باشد مجموعه‌ها یا سمن‌های جدیدی تاسیس شود در چه حوزه‌ای باید فعالیت داشته باشند؟

چه فایده‌ای دارد. الان ما و بسیاری از سمن‌های دیگر هستیم اما فعالیت چشمگیری صورت نمی‌گیرد و نمی‌توانند کار کنند. تشکیل شدن و تاسیس سمن مهم نیست بلکه باید کمک کرد تا این مجموعه‌هایی که وجود دارند فعال شوند و بتوانند کارهای خوبی در زمینه‌های مختلف انجام دهند. کمیت قطعا اهمیتی ندارد بلکه کیفیت و بازده کاری است که مهم و ارزشمند است.

منبع: شاخه های طوبی