« ازخدا بپرس» با نگرش موضوعی به قرآن کریم

کد خبر: ۴۱۸۵۱۹

تاریخ: ۳۱ تير ۱۳۹۳ - ۱۴:۰۶

« ازخدا بپرس» با نگرش موضوعی به محتوای قرآن کریم تابستان سال گذشته بود که به همت شرکت چاپ و نشربین الملل منتشرو برای اولین باردرنمایشگاه قرآن پیش چشم بازدیدکنندگان قرارگرفت.

به گزارش ایبنا(خبرگزاری کتاب ایران) ، کتابی که در واقع پروژه علمی و دانشگاهی بود که توسط مهدی قدمی و با مشارکت استادش پرویزمصلی نژاد والبته همكاري جمعی دوازده  نفره که درکارتالیف این کتاب کمک کرده اند، منتشرو براساس آمار، امسال جزء پرفروش ترین کتاب این انتشارات درنمایشگاه بین المللی کتاب تهران شده است.طبقه بندی موضوعی قرآن کریم کار جدیدی نیست وپیش ازاین مولفان و پژوهشگران حوزه قرآنی دیگری نیزبه این کار روی آورده اند اما شاید آنچه کتاب «ازخدا بپرس» را متفاوت ازبقیه آثارمشابه دراین راستا کرده باشد، چند ویژگی عمده آن باشد.

درج تمامي آيات قرآن كريم بدون تكراردرهفت فصل، دسترسي سريع و آسان به آيات برحسب موضوع براي كليه مخاطبان به ويژه جوانان واستفاده از ترجمه ساده و روان فارسي به همراه ويرايش متن ترجمه انگليسي صحيحي ازآيات قرآن است وطراحي و صفحه آرايي ستوني و سه زبانه بودن آن ‌(ترجمه فارسي و انگليسي) که برای خواندن آنها نیازی به وضونیست، ازجمله ویژگی های کتاب «ازخدا بپرس»است که مهدی قدمی،مولف کتاب، درگفتگویی به آنها اشاره کرده است. درادامه این گفتگو را بخوانید:

می توانیم بگوییم کتاب«ازخدا بپرس» به نوعی کاربردی کردن قرآن کریم و ارائه راهکارهای عملی برای زندگی امروزی انسان ها است؟

بله، همین طور است. ازآنجایی که پاسخ بسیاری از سوالهای بشراز نظرعلمی، تحقیقی و پژوهشی در قرآن کریم موجود است، ما امکان دسترسی سریع به این پاسخ ها را فراهم کرده ایم. یعنی اگرمخاطب از قشرهای مختلف دنبال پاسخ پرسشی حقوقی، فرهنگی علمی و پژوهشی از قرآن باشد با مراجعه به این کتاب بسیار راحت و دسته بندی شده دراختیارش قرار می گیرد. ما نگاه دستورالعملی به این کتاب داشتیم نه اینکه بخواهد روی طاقچه قراربگیرد یا سرسفره عقد ازآن استفاده شود. نگاه ما این بود که اعلام کنیم این کتاب، کتاب دستورالعمل زندگی است و ما می توانیم درمواجهه با مسائل و مشکلات مختلف زندگی با مراجعه به این کتاب پاسخ و راهکاری برای آنها بگیریم. به همین دلیل هم بود که عنوان کتاب را«از خدا بپرس» گذاشتیم.

روند پژوهشی ودسته بندی موضوعی آیات قرآن چقدر طول کشید؟

من قبل از اینکه روند پژوهشی این کتاب را آغاز کنم 6 ماه برسر اینکه اصلا این کار انجام بشود یا خیر، به چه صورتی انجام شود وآیا اینکه دراین خصوص موارد مشابه بوده، بررسی وتحقیق کردم و بعد ازآنکه به این نکته رسیدم که چنین کاری مغفول واقع شده، کار را شروع کردم.

پیش از این روی طبقه بندی موضوعی قرآن کار جدی ای صورت گرفته بود؟

البته پیش از این موارد مشابه وجود داشته و کسانی چه درداخل و چه درخارج از کشور بوده اند که دسته بندی موضوعی روی قرآن انجام داده بودند ولی صرفا روی یک جزء آن یا برخی موضوعات آن. ولی اینکه تمام آیات قرآن بدون استثناء در 7 حوزه دسته بندی شود و با زبان فارسی و انگلیسی همراه با متن عربی قرآن باشد، تا به حال اتفاق نیفتاده بود .ما به نوعی نوآوری درچاپ جدید قرآن کرده ایم هر چند که برخی مسئولان در وزارت ارشاد دولت قبل نسبت به این موضوع خوشبین نبودند . برای بسیاری ازمسئولان باعث تعجب بود که ما دریک فضای دانشگاهی کاری علمی – پژوهشی درباره قرآن دراین سطح انجام داده ایم .کما اینکه عده ای اعتراض کردند که چرا شما قرآن را به این صورت ارائه داده اید و این دسته بندی ما باعث تعجب شان شده بود. البته معاونت فرهنگی وزارت ارشاد همکاری و کمک بسیاری در مسیر صدور مجوز انتشار این کتاب کرد ولی توقع ما در آن مقطع این بود که از سوی معاونت قرآن وعترت وزارت ارشاد توجه و کمک بیشتری شود.

تالیف این کتاب چقدر طول کشید؟

درمجموع یک سال و نیم تا دوسال طول کشید تا به مرحله چاپ رسید وما برای این منظورازهیچ اعتبار دولتی استفاده نکردیم.  فضای کارمان هم فضای دانشگاهی بود و کار، کارتحقیقاتی بود که بیشتر مربوط به پایان نامه خودم بود که با همکاری دکتر پرویزمصلی نژاد که استاد راهنمای من بود، این کارانجام شد. این کتاب درفضای قرآن سوزی که چند سال درجهان به وجود آمده بود، شکل گرفت.همه هدف من این بود که با تالیف این کتاب قرآن را ازروی طاقچه و یا کتابخانه ها که عمدتا مورد استفاده قرارنمی گیرد، روی میزمطالعه قراردهم چرا که اعتقاد داریم که پاسخ بسیاری ازسوالات ما در خصوص مسائل و مشکلات روز ازاین کتاب به دست می آید.

دسته بندی که در این کتاب ارائه شده نشان می دهد که مخاطب کتاب، مخاطب عامی است.

بله، این کتاب در 7 فصل دسته بندی شده که هرفصل مخاطب خاص خود را دارد. به عنوان مثال فصل تاریخی کتاب برگرفته ازداستان هایی درباره پیامبران است که درقرآن به آنها پرداخته شده. به فرض در این بخش تمام آیاتی که درقرآن درباره حضرت نوح وجود دارد، دسته بندی وارائه شده است. که این بخش برای علاقمندان به حوزه تاریخی مورد استفاده خواهد بود. دراین بخش حدود 40- 50 عنوان داستان تاریخی قرآن درباره پیامبران آمده است.درفصل اقتصاد عنوان هایی درخصوص کم فروشی،کسب و کار، ربا، انفاق، صدقه دادن، اقتصاد زندگی و... گنجانده شده است که حتی می تواند مورد توجه و استفاده اقتصاد دان های ما قرار گیرد. پی دی اف این کتاب را یکی از دوستان من که کارشناس واستاد حوزه اقتصاد است به دانشگاه هاروارد برد که مباحث اقتصادی آن مورد توجه قرار گرفته بود. مدتی پیش هم نماینده یونسکو درتهران برای چاپ انگلیسی این کتاب اعلام آمادگی کرد.در حوزه فرهنگی هم که این روزها بحث روز جامعه ما است، نیز مباحث خوبی مطرح شده است. مباحثی چون همسرداری، لباس، پوشش زنان، فخرفروشی و...که درکتاب به آنها پرداخته شده، همه زمینه های فرهنگی دارند. فصل علمی کتاب نیزمتوجه فضای علمی وداشنگاهی و تحقیقاتی ما است. الان بسیاری از آیات قرآن درباب مسائلی که جنبه علمی دارد اعم ازآفرینش انسان،آفرینش پرندگان، آفرینش زنبورعسل ،آفرینش دریا، آفرینش کوه ها، آفرینش آب درفضاهای تحقیقاتی و پژوهشی مورد استفاده قرارمی گیرد که این مباحث دردسته بندی علمی کتاب «ازخدا بپرس» ارائه شده که بسیارمی تواند مورد استفاده قرار گیرد. درفصل حقوقی کتاب نیزمباحث مرتبط با حقوق مانند ارث، طلاق، قتل، دزدی، و... گنجانده شده است. دربحث اخروی نیز شامل موضوعاتی است که علم ما پاسخ روشنی در خصوص آنها ندارد که درقرآن بخش عمده آنها روشن شده است مواردی مانند دیدارخداوند، روزقیامت، شفاعت درقیامت، بهشت و جهنم. ما تمام 6236 آیه قرآن را به صورت منظم ودرقالب 7 فصل دسته بندی کرده ایم.

معیارتان برای این دسته بندی برچه اساسی بود؟

بخشی ازمعیارما برای انتخاب این 7فصل سلیقه ای بود. ازآنجایی که تحصیلات من درحوزه روزنامه نگاری است این دسته بندی را براساس دسته بندی روزمطبوعات دنیا انجام داده ام که به لحاظ جذابیت مورد استفاده مردم است. البته عنوان هرموضوع به عنوان خود آیات برمی گردد. هنگام تالیف این کتاب برای هرآیه به کتاب مرجع حدیث ، تفسیرالمیزان علامه طباطبایی و تفسیرنمونه مراجعه و موارد مختلفی چون شان نزول آیه مورد بررسی قرار می گرفت. ما هیچ موضوعی را از خودمان به مباحث کتاب اضافه نکردیم وتمام موضوعات به عنوان خود آیات برمی گردد. چون نمی توانستیم ازعنوانی استفاده کنیم که متناسب با طرح موضوع آیه نباشد. فقط درخصوص برخی آیات که درتفاسیر نکاتی درباره آنها گفته شده بیشترازآنچه که درقرآن گفته شده، صحبت کرده ایم. مثلا در مورد شان نزول آیاتی که منتسب به حضرت علی(ع) است درقرآن نکته ای اشاره نشده ولی درشان نزول این موضوع قید شده وما به آنها درکتاب اشاره کرده ایم. یا آیات سوره کوثر که منتسب به حضرت فاطمه(س) است. بنابراین ما چیزی خارج ازعناوین و موضوعات قرآن به کتاب اضافه نکرده ایم و تنها کاری که ما انجام داده ایم خلاقیتی بود که دردسته بندی و فصل بندی آیات به کارگرفتیم.

از جمله ویژگی های کتاب «ازخدا بپرس» درج تمامي آيات قرآن كريم بدون تكراردرهفت فصل، دسترسي سريع و آسان به آيات برحسب موضوع براي كليه مخاطبان به ويژه جوانان  واستفاده از ترجمه ساده و روان فارسي به همراه ويرايش متن ترجمه انگليسي صحيحي از آيات قرآن است.

قرارگیری و چینش آیات هم ترتیب خاصی در صفحه دارد، کمی در این خصوص توضیح دهید؟

بله، ما آیات قرآن را به گونه ای درصفحه قرار داده ایم که خواننده حتی اگروضوهم نداشته باشد می تواند کتاب را ورق بزند ومطالعه کند. کتاب طوری طراحی شده که متن عربی قرآن نزدیک به عطف کتاب باشد و ترجمه فارسی و انگلیسی آن بعد ازآن قرار گرفته است که اگر دست بی وضو هم به ترجمه آیات تماس پیدا کند، اشکالی نداشته باشد. درواقع طراحي و صفحه آرايي ستوني و سه زبانه بودن آن ‌(ترجمه فارسي و انگليسي) که برای خواندن آنها نیازی به وضونیست، ازجمله ویژگی های این کتاب است.

دردسته بندی آیات، حوزه اجتماعی وجود ندارد. فرهنگ را زیر مجموعه حوزه اجتماعی در نظر گرفتید؟

بله دقیقا، بسیاری ازمباحث حوزه اجتماعی درحوزه فرهنگ می گنجد و حتی برخی ازمباحث مطرح شده درحوزه علمی نیزاجتماعی است. دسته بندی آیات براساس مباحث اجتماعی بسیارکلی است و سطح پوششی زیادی را دربرمی گرفت و دیگرنمی شد آیات را با این سبک دسته بندی کرد.

همان طور که اشاره کردید یکی از ویژگی های کتاب فارسی و انگلیسی بودن آن است. با چه هدفی این کار انجام شده است؟

این کتاب اصلا پشت جلد ندارد و 2 تا روی جلد دارد. کتاب هم از سمت راست پیشگفتارومقدمه دارد و هم ازسمت چپ که به صورت انگلیسی است.ازآنجایی که تالیف این کتاب همزمان با فضای قرآن سوزی در دنیا شده بود، نگاه عمده ما به جامعه بین الملل بود، البته ما دوست داریم این کتاب دردرجه نخست درجامعه خودمان همه گیروفراگیرشود بعد درسطح بین الملل. لذا اگر یک مخاطب انگلیسی زبان بخواهد این کتاب را مطالعه کند، این امکان به راحتی برایش فراهم است.درترجمه این کتاب هم ازنکات و نظرات دکترمصلی نژاد که استاد ترجمه متون اسلامی دردانشگاه های مختلف است، بسیاراستفاده کرده ایم وبه جرات می توانم بگویم این ویرایش انگلیسی یکی ازدقیق ترین ویرایش های انگلیسی آیات قرآن است.

کتاب صفحه آرایی و چینش خاصی هم دارد.

بله، فرایند صفحه آرایی این کتاب 6 ماه طول کشید و خیلی سخت بود. ما موقع کار متوجه این نکته شدیم که متن عربی قرآن بسیارمختصرتراز ترجمه فارسی و انگلیسی است و ما باید طوری صفحه آرایی می کردیم که ابتدا وانتهای متن ها درهرستون درردیف هم قراربگیرد که هم زیبایی کارحفظ شود وهم مطالعه آن برای مخاطب راحت باشد وخسته کننده نشود.هرچند برخی مسائل اقتصادی باعث شد که کتاب به لحاظ ظاهر و شکل آن گونه ای نشود که مد نظرمن بوده است.حتی من پیشنهاد داده بودم که جنس کاغذ کاهی باشد که وزن آن دو سوم این چیزی می شد که الان منتشرشده است و دردست گرفتن و ورق زدن آن خیلی راحت ترمی شد که انشاءلله این نکات درچاپ دوم رعایت شود.این کتاب پرفروش ترین کتاب این انتشارات درنمایشگاه کتاب شد وهمین شاید دلیل خوبی برای توجه وتبلیغ بیشترروی آن باشد. تبلیغ درباره این کتاب وظیفه سازمان تبلیغات اسلامی است چون ما وظیفه مان را انجام داده ایم وجالب اینکه برای این کتاب حتی مراسم رونمایی هم گرفته نشد. با این همه جا دارد که ازمدیرعامل انتشارات بابت چاپ این کتاب تشکر کنم.

کتاب «از خدا بپرس» در یک نگاه

است. این کتاب دارای دوعنوان فارسی و عنوان انگلیسی
کتاب دارای دو جلد فارسی و انگلیسی است.
. وجود سه زبان عربی، ترجمه فارسی و انگلیسی در هرصفحه به صورتی جذاب
مطالعه کتاب بدون وضو نیز امکان پذیر نیست.
. کتاب دارای ویرایش صحیحی از ترجمه انگلیسی قرآن است
. ترجمه فارسی آن برگرفته از ترجمه استاد ابوالفضل بهرام پور است
. کتاب دارای معنی عناوین سوره ها به فارسی و انگلیسی است
کتاب شامل 48عنوان تاریخی، ۱۰ عنوان اقتصادی، ۳۵ عنوان سیاسی، ۵۳ عنوان فرهنگی، ۴۷ عنوان علمی، ۲۵ عنوان حقوقی، ۹ عنوان اخروی است که در نهایت ۲۲۷ عنوان در این کتاب گنجانده شده است.