مراحل خودمراقبتی از روان

کد خبر: ۴۱۴۴۹۶

تاریخ: ۱۷ تير ۱۳۹۳ - ۱۷:۴۳

روانشناس بالینی با اشاره به اهمیت خودمراقبتی در سلامت روان گفت: وارسی سلامت روان مانند نمایشگری است که ضربان قلب را نشان می‌دهد بنابراین با خودمراقبتی می‌توانیم افکار خود را شناسایی کنیم

به گزارش فارس، سید عبدالمجید بحرینیان با بیان اینکه خودمراقبتی کنترل و وارسی خود است اظهار داشت: وقتی خود را بررسی می‌کنیم باید ببینیم که هدف‌ها، تضادها و مشکلات ما چیست و چطور می‌توانیم برای حل آن برنامه‌ریزی کنیم. علت اضطراب و اینکه از زندگی چه می‌خواهیم در خودمراقبتی ما مؤثر است.

وی افزود: وارسی خود مانند نمایشگری است که ضربان قلب را نشان می‌دهد بنابراین با خودمراقبتی می‌توانیم افکار خود را شناسایی کنیم.

این متخصص حوزه بهداشت روان ادامه داد: خودشناسی با خداشناسی ارتباط دارد و اینها به اعتدال و سلامت روان و تنظیم هیجان‌ها و عواطف ما کمک می‌کند تا رفتار قابل قبولی داشته باشیم. یکی از ویژگی‌های مومن هم همین است، خداوند در قرآن می‌فرماید «حاسبو قبل ان تحاسبو» یعنی به حساب خود رسیدگی کنید قبل از اینکه به حسابتان برسند.

وی اولین قدم برای خودمراقبتی را خواست و اراده افراد دانست و عنوان کرد: باید تصمیم بگیریم که می‌خواهیم تغییر کنیم یا خیر زیرا گاهی افراد اصلاً نمی‌خواهند تغییر کنند و ممکن است در زمان‌هایی نیز بر اثر موقعیت خاص تحت تأثیر قرار گرفته و بخواهند تغییر کنند اما این تغییر تداوم نداشته باشد بنابراین اولین قدم تصمیم‌گیری برای جبران اشتباهات گذشته است، تلاش برای یادگیری مهارت‌های جدید نیز از این واقعیت نشأت می‌گیرد.

بحرینیان گفت: گام دوم این است که گذشته خود را مرور کنیم البته به دلیل اینکه برخی خاطرات بدی در گذشته دارند ممکن است توانایی رودررو شدن با آنها را نداشته و مدام در پی فرار از آنها باشند اما برای کسی که می‌خواهد از امروز تغییر کند باید این شجاعت و شهامت را داشته باشد که با گذشته خود هر چند تلخ روبه‌رو شود.

این روانشناس بالینی افزود: انسان جایز‌الخطا است اما برخی توبه و رفتارشان را بازنگری می‌کنند و برخی دیگر نیز در گناهانشان تثبیت می‌شوند.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی تصریح کرد: ما باید با شهامت با گذشته خود روبرو شویم، یک جوان 25 ساله، مردی 50 ساله یا خانمی 40 ساله ممکن است متوجه شوند که رفتارهای نادرستی در گذشته خود داشته‌اند باید نگاه کنیم که در کجا اشتباه داشته‌ایم و به خود بقبولانیم که قصد اذیت کردن خود را نداریم بلکه این کار را برای تغییر روند زندگی‌مان انجام می‌دهیم.

وی ادامه داد: خداوند هم توبه را از انسان می‌‌پذیرد، فرد با توبه سعی می‌کند رفتارش را بازسازی کند مثلاً اگر اندیشه خطایی در گذشته بوده است اکنون باید اندیشه درستی را جایگزین کند مانند ساختمانی است که بخشی از آن فرسوده شده و باید آن نقطه شناسایی و بازسازی شود.

این متخصص حوزه بهداشت روان گفت: تحریف‌های شناختی یکی از آفات عدم سلامت روان است مثلاً برخی به قانون همه یا هیچ معتقدند و می‌گویند اگر بهترین نباشند لابد بدترین هستند، آنها یا سیاه هستند یا سفید. در حالی که کارهای ما نه خیلی خوب است و نه خیلی بد. بزرگنمایی و کوچک‌نمایی مشکلات نوعی تحریف شناختی است، برخی از کاه کوه می‌سازند، برخی هم مشکلات را کوچک‌نمایی می‌کنند مثلاً فردی یک عمر تلاش نکرده است و سعی می‌کند این رفتار نادرست خود را کمرنگ نشان دهد و با گفتن این جمله که همه همین‌جور هستند مشکل را کوچک‌نمایی کنند.

وی افزود: تعمیم دادن نیز نوعی تحریف شناختی محسوب می‌شود مثلاً فردی که یک بار در آسانسور گیر کرده است دیگر سوار آسانسور نمی‌شود در حالی که وقوع یک اتفاق نمی‌تواند به تکرار آن منجر شود.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی شناسایی تحریف‌های شناختی و جایگزینی افکار مناسب در سلامت روان را مؤثر دانست و اظهار داشت: واکنش‌ها باید مناسب با محرک‌ها باشند، برخی افراد آن قدر زودرنج هستند که تا به آنها بگوییم بالای چشم‌شان ابرو هست ناراحت می‌شوند در حالی که باید موقع درگیری و نزاع طرف مقابل را هم درک کنیم و به جای اینکه زود عصبانی شویم به بررسی موقعیت بپردازیم‌. از طرفی رفتارها باید مناسب با شرایط و مقتضیات باشد، وقتی می‌گوییم فرد نسبت به خود، خودکنترلی دارد یعنی اینکه این موارد را مرتب بررسی می‌کند.

این روانشناس بالینی تصریح کرد: مرحله سوم این است که پس از شناسایی مشکلات رفتارهای صحیح را جایگزین و آنها را تمرین کنیم، نباید بترسیم که رفتارهای ما تبدیل به عادات ما شده‌اند از طرفی عادات ظرف یک روز عوض نمی‌شود اما گذر زمان و تمرین مناسب می‌تواند عادات نامناسب را از بین ببرد.

وی خاطر نشان کرد: برای تثبیت رفتارهای نامناسب باید تمرین کنید و از شکست نترسید، گاهی ممکن است ضمن تغییر، دوباره مرتکب اشتباه شویم اما اشکالی ندارد و باید کار را ادامه داد. دلسردی و ناامیدی دشمن تغییر هستند.