مکانیزم افزایش قیمت خودرو

رضا شیوا رئیس شورای رقابت

کد خبر: ۴۰۸۴۱۹

تاریخ: ۲۵ خرداد ۱۳۹۳ - ۱۷:۲۰

افزایش قیمت خودروها در حالی توسط شورای رقابت به تصویب رسید که با ابهامات زیادی روبه‌رو است. در قیمت‌گذاری جدیدی که توسط شورای رقابت برای خودروها صورت گرفته، دست خودروساز باز است و می‌تواند نرخ‌های مختلف را با استانداردهای متفاوت بر روی محصولات خود اعمال کند.پایین بودن قیمت تعیین شده برای برخی خودروها مانند پژو 206 نسبت به قیمت فعلی این محصولات نیز از دیگر ابهامات قیمت‌گذاری جدید خودروها توسط شورای رقابت است.

به گزارش «تابناک»، این افزایش قیمت خودور در حالی رخ داد که دولت بارها اعلام کرده بود که موافق افزایش قیمت خودرو نیست. جالب این که حال که شورای رقابت رای به افزایش 3/7 تا 6/9 داده است، باز هم این رشد قیمتی خودرو اعتراض برخی از نمایندگان خودروسازان را به همراه داشته است. آنها افزایش 10 تا 12 درصد قیمت‌ خودروها را خواستار شده اند.

به عنوان مثال احمد نعمت بخش، دبیر انجمن خودروسازان با اعتراض به میزان افزایش قیمت خودرو، اعلام کرده که خودروسازان قیمت‌های اعلامی جدید شورای رقابت برای خودرو را اعمال نخواهند کرد و این قیمت‌ها، بر زیان‌ خودروسازان اضافه خواهد کرد.

بر اساس مصوبه هفته گذشته شورای رقابت، قیمت خودرو افزایش یافت که البته خودروسازان برای اعمال این افزایش قیمت بر روی محصولات خود باید 5 شرط شورای رقابت را رعایت کنند.
این 5 شرط عبارتند از:

1-    میزان تولید خودرو در سطح قابل قبول ( مورد تأیید شورای رقابت) قرار گیرد.
2-    آپشن های نصب شده بر روی خودروها به هیچ وجه اجباری نباشد.
3-    طرح های فروش به نحوی که دریافت کننده خودرو، مصرف کننده نهایی آن باشد، اجرا شود.
4-     بازار حاشیه از میان برداشته شود.
5-     فرمت قراردادها طبق نظر شورای رقابت (به نحوی منصفانه) اصلاح شود.

در همین رابطه رضا شیوا رئیس شورای رقابت در گفت و گو با تابناک به مسائل اخیر حوزه قیمت گذاری خودرو پرداخته است.

با توجه به اینکه دولت بارها اعلام کرده بود که موافق افزایش قیمت خودرو نیست. چرا دوباره شورای رقابت رای به افزایش قیمت خودرو را صادر کرد؟

در رابطه با مسئله قیمت خودرو و قیمتی که در سال گذشته توسط شورای رقابت مشخص شد، در عمل دیدیم که متاسفانه یک بازار حاشیه ای به وجود آمد و قیمت های واقعی که شورا مصوب کرده بود به دست مصرف کننده نهایی نرسید. شورا در دوران جدید طی جلسات متعدد در شفاف سازی هرچه بیشتر و فروش خودرو تاکید داشت که نتایج جمع بندی هم به جز شفاف سازی هیچ چیز دیگری نخواهد بود.

شما در طرح جدید افزایش قیمت خودرو پنج شرط را مطرح کرده اید. می توانید این پنج شرط را توضیح دهید؟

ما برای افزایش قیمت خودور پنج شرط گذاشته ایم که در صورتی که خودروسازان آن را رعایت کنند، مجاز خواهند بود که افزایش قیمت مصوب را داشته باشند.

1- میزان تولید خودرو در سطح قابل قبول:

میزان تولید خودروسازان باید مشخص باشد. به خاطر این که  اگر میزان تولیدی که متناسب با ظرفیت تولیدی آن کارخانه مورد نظر است، نباشد؛ تولید کننده در بازار انحصاری با کم و زیاد کردن این میزان تولید می تواند در بازار خطشه ایجاد کند و بازار را به هم بریزد. این یک شرط اولیه است. قانون گذار برای شورای رقابت؛ مقیاس و دستور العمل تنظیم قیمت مشخص کرده است . یعنی توجه به این داشته است که اگر ان میزان تولید در نظر گرفته نشود ، شاید آن تنظیم قیمت و فرمول قیمت هم کارایی خودش را نداشته باشد. لذا این بار به شورای رقابت تاکید شده است، که حتما باید با خودروسازان به جمع بندی برسیم، که براساس میزان ظرفیت تولید شان یک رقم تولید را برای ماه های مختلف اعلام کنند.

میزان تولید اگر کم باشد ان هزینه های جذب نشده را نمی پوشاند. در واقع سطح قابل و قبول ظرفیت کامل هر خودروساز معلوم است که چه مقدار است. منهای درصدی که کارشناسان تعیین می کنند که در خودروهای مختلف متفاوت است. قیمت خودرو بستگی دارد که قطعات چقدر واراداتی و چه میزان داخلی و مسائل مختلف می باشد. لذا اینجا کارشناس شورای رقابت باید با اقایون خودروساز بنشینند و به یک رقم منصفانه برسند.

2-آپشن های نصب شده بر روی خودروها به هیچ وجه اجباری نباشد.

یکی از معضلات عمده که بازهم شکایت بسیار زیادی در مرکز ملی رقابت ما داریم این اپشن ها است.آپشن باید اختیاری باشد. خیلی از هموطنان اظهار می دارند که خودروسازان اجبار می کنند که این آپشن ها باید خریداری شود و این ها روی اتومبیل است. در پی بحث های متعدد در جلسات به این جمع بندی رسیدیم که به جز الزامات قانونی بقیه آپشن ها باید اختیاری باشد.

3 و4-دریافت کننده خودرو، مصرف کننده نهایی آن باشد و بازار حاشیه از میان برداشته شود

مصرف کننده نهایی از معضلاتی است که واقعا شما با هر کس که صحبت می کنید که ایا خودرو می خواهد بخرد در سایت فروش کارخانه ها رفته یا خیر؛ اظهار می دارد که تا سایت فروش باز می شود بلافاصله یک عده ای مجهول الحال سریع می روند، خودورها را می خرند و سایت بسته می شود. درواقع تولید خودروسازها به دست مصرف کننده نهایی نمی رسد. حل این موضوع یک طرحی ریزی می خواهد که دلال ها و کسانی که می خواهند با عنوان کالای سرمایه ای خودرو بخرند این ها به نوعی دستشان کوتاه و مصرف کننده بتواند راحت از سایت خرید کند. حالا بعضی ها می گویند، چگونه این اتفاق بیفتد؟ خودروسازها تجربه بسیار خوبی در فروش دارند. بیش از چهل سال است که خودرو می فروشند و دقیقا یک طرحی پیشنهاد دهند، که مورد تایید شورا هم باشد که این بازرا حاشیه از بین برود .

5- فرمت قراردادها طبق نظر شورای رقابت اصلاح شود

حدود شش ماه پیش شروع کردیم با خودروسازان جلسات حقوقی بگذاریم که قراردادها دو طرفه و بین خریدار و فروشنده باشد. این الفبای یک قرارداد است. متاسفانه بعضی از قراردادهای خودروسازان تحمیل به سمت خریدار و مشتری است. لذا ما می خواهیم این قراردادها طوری باشد که منافع دو طرف را جلب کند. حقوقی شورا و خودروسازان می نشینند و ایرادات را برطرف می کنند. به زودی این مکانیزم نهایی خواهد شد. شاید با اکثر خودروسازان به جمع بندی رسیدیم ولی هنوز قرارداد جدید اعلام نشده است. تمام شروط طی یک تفاهم نامه ای به اطلاع همه می رسد و خودروسازان نیز باید این ها را اجرایی کنند.

اقای شیوا مکانیزم اجرایی و ضمانت اجر ای این پنج شرط چیست؟ با توجه به اینکه علنا خودورسازان اعلام کرده اند که مکانیزم شورای رقابت را قبول ندارند؟

همانطوری که می دانید، قانون گذار وظایفی به عهده شورای رقابت قرار داده است. شورا مجموعه ای از سه قوه به اضافه بخش خصوصی است. در واقع در شورای رقابت قاضی هم داریم. اگر مواردی باشد که شورا به تصویب رسانده باشد و طرفی که ملزم به اجرا است، اجرا نکند؛ تحت تعقیب قانونی قرار می گیرد و جریمه می شود. یعنی در حقیقت خودروساز نمی تواند قانون را رعایت نکند. اگر خودروسازان سئوالات کارشناسی و فنی داشته باشند؛کارشناس های مرکز آمادگی دارند جواب ها را بدهند. ولی اینکه خودرو سازها بگویند ما تعهداتمان را انجام نمی دهیم ؛ نمی شود. اگر خودروسازان معتقدند که زیان می کنند، اشکالی ندارد. یک ماده قانونی وجود دارد که اگر شورا قانونی را تصویب کند و بعد مثلا خودروسازان بتوانند، ثابت کنند که این قانون باعث زیان خودروسازان بوده است؛ قانون گذار پیش بینی کرده است چگونه خسارت برطرف شود.

به عنوان مثال این افزایش تقریبا 3 تا 6 درصدی براساس چه فرمولی شکل گرفته است؟

البته برخی از شیوه قیمت گذاری خودروها با بقیه محصولات متفاوت است. به عنوان مثال خودروی 206از آن مواردی بوده است که خارج از آن قیمت اولیه بوده است. کارشناسان شورای رقابت نیز براساس همان قیمت این را محاسبه کرده اند. ولی قیمت گذاری خودروهای دیگر همه مورد تایید خودرسازان بوده است. در واقع قیمت خودرو مجموع؛ قیمت کارخانه ای خودرو به اضافه هزینه بیمه و آپشن های قانونی است که باید مصرف کننده بپردازد. در این شیوه قیمت گذاری قیمت مصرف کننده سال 92 را پایه گرفتیم به اضافه تورم و کیفیت بهره وری که باعث افزایش 3 تا 6 درصدی خودرو شد. همه این افزایش قیمت ها براساس این فرمول است. حالا اگر کارخانه ای قیمت خودرو را بالا ببرد باید ببینیم ایا اپشنی روی ان وجود دارد یا خیر. این خیلی مهم است. در حال حاضر بعضی از این قیمت هایی که در سال 92 شورا اعلام کرده، متفاوت است و به خاطر آن آپشن هایی که خودروسازان روی خودرو گذاشتند. الان قیمت شورای رقابت، قیمت بدون اپشن است.

در چند روز اخیر بعضی از سایت ها اعلام می کنند که  هزینه نهایی قیمت خودروها بسیار پایین است و خودروسازان سود سرشاری را به دست می آورند. نظر شما چیست؟

شورای رقابت انالیز قیمت تمام خودروها را مشخص کرده است و هر کس علاقه مند بود ، شورای رقابت امادگی این را دارد که آن را منتشر کند.
اما واقعا هزینه تولید قیمت خودرو از این اعداد که گفته می شود بالاتر است. ما در تعیین قیمت خودور از روشی استفاده کردیم که هزینه تولید خودرو واقعی تر شود.

همانطور که مشخص است صنعت خودورسازی در کشور به صورت انحصاری است. اما وزیر صنایع آقای نعمت زاده معتقد است که خودروسازی بازار رقابتی است. نظر شورای رقابت در خصوص انحصار خودروسازان در کشور چیست؟

ما در شورای رقابت بازار رقابتی را می خواهیم. اصلا از نظر من به عنوان یک معلم اقتصاد، قیمت گذاری کار خوبی نیست.  مگر اینکه بازار انحصاری باشد و لذا ما هیچ موقع دلمان نمی خواهد قیمت گذاری کنیم. ولی چه کار کنیم که بازار خودرو انحصاری است. شورا تشخیص داده است که خودرو انحصاری است که وارد شده است. اگر بازار انحصاری نبود که شورا اصلا وارد نمی شد.

چگونه می شود این انحصار را از میان برد؟

تجربه نشان داده است که هر جا رقابتی شده صنعت ما پیشرفت کرده است. در بعضی بازارها از میان بردن انحصار راحت تر است. در خودرو برای از بین بردن انحصار باید سرمایه گذاری شود. مثلا سرمایه گذاری در تولید خودورهای زیر 2000 سی سی که  خودرو سازان ما در این نوع  ماشین رقیب ندارند. این دو خودرو ساز بازار را میان خودشان تقسیم کرده اند. سرمایه گذاری های داخلی را باید تشویق کنیم. البته وقتی برای سرمایه گذاری بستر سازی نشده کار سختی است. باید امنیت اقتصادی در کشور باشد. امیدواریم با کاهش تحریم ها بخشی از مشکلات سرمایه گذاری کم شود.
شورا در بخش کاهش تعرفه ها پیشنهاد داده است. این شورا که نمی تواند اجازه تغییر تعرفه را بدهد. ما فقط باید پیشنهاد دهیم. ما پیشنها دادیم که دولت تعرفه خودروهای به خصوص خودروهای کوچک که الان مصرف عام دارد، را پایین بیاورد که خودروهای با کیفیت به کشور وارد و بازار رقابتی ایجاد شود. متاسفانه به این پیشنهاد شورای رقابت توجهی نشد و چاره ای دیگر هم نداریم.  به راحتی نمی شود برای خودرو سازها رقیب ایجاد کرد. البته باید گفت که در این مقطع مهمترین عامل عدم شکل گیری رقابت وجود تعرفه بالای خودروهای وارداتی است.