جوان ایرانی، مدیریت جهادی و بازخوانی ارزش‌ها

محمد ابویی

کد خبر: ۴۰۶۷۵۴

تاریخ: ۱۹ خرداد ۱۳۹۳ - ۱۶:۰۷

نامگذاری سال پیش روی از سوی مقام معظم رهبری به نام سال «اقتصاد و فرهنگ، با عزم ملی و مدیریت جهادی» سبب شد تا برخی مفاهیم، بار دیگر در عرصه‌های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی کشور به عنوان مفاهیم راهبردی نمود پیدا کنند. در این میان مدیریت جهادی به عنوان کلید واژه‌ای محوری توجه بیشتری را به خود جلب کرده است، زیرا یک باور عمومی ایجاد شده ‌که پیشبرد امور کشور در همه حوزه‌ها به واقع نیازمند تغییر نگرش مدیریتی از رویکردهای صرفا بروکراتیک و محصور در کلیشه‌ها و قالب‌های دیکته شده در نظام اجرایی کشور به نگرشی نزدیک تر به روح و اصل انقلاب اسلامی یعنی همان مدیریت جهادی است؛ همان نوع مدیریتی که اگر در جریان دفاع مقدس بر جبهه‌ها حاکم نبود، شاید تا به امروز نیز نمی‌توانستیم تمامیت ارضی را به کشورمان برگردانیم.

اما در این میان هر چند به ابعاد مختلف موضوع مورد اشاره رهبری پرداخته شده است، توجه به نقش و جایگاه جوانان در تبیین مفهوم مدیریت جهادی و عمل به آن مورد غفلت قرار گرفته است. جوانانی که چه در نگاه امام عزیز و بنیانگذار انقلاب اسلامی و چه در کلام رهبر معظم انقلاب جایگاه ویژه ای دارند و اتفاقا هر وقت سخن از تحول است به آنها اشاره شده و از ظرفیت آنان سخن گفته شده است.

در همین باره می‌توان اشاره کرد به فرمایش امام راحل که می‌فرمایند: «شما جوانان عزيز اثبات كرديد كه مي‌توانيد در مقابل قدرت‌ها ايستادگي كنيد و مي‌توانيد كشور خودتان را حفظ كنيد ... و فرزندان شما ... ايران و اسلام را بيمه كنند براي هميشه. شما ثابت كرديد كه هرچه را بخواهيد مي‌توانيد ايجاد كنيد. شما يك معجزه‌اي در دنيا به ظهور رسانديد كه آن معجزهِ قدرت الهي بشر بود. شما در مقابل تمام قدرت‌هايي كه مي‌خواستند ايران را و ايراني را ببلعند ... ايستاديد» (صحيفه نور، 16/76).

همچنین رهبر فرزانه انقلاب اسلامی در مراسم نوزدهمین سالگرد رحلت امام خمینی (ره) می‌فرمایند: نسل جوان امروز نیز با شور و شعور فوق‌العاده خود و با تلاش علمی، اجتماعی و سیاسی، بقا و نشاط انقلاب را تضمین می‌کند چرا که همه قشرها و نسل‌های پی در پی این سرزمین با انقلاب بزرگ اسلامی، نسبت واحدی دارند و در حفظ و استمرار آن سهیم و شریکند.

اشارات بالا به عنوان مثال‌هایی از ده‌ها فرمایش بنیانگذار انقلاب اسلامی و همچنین رهبر کنونی انقلاب اسلامی بدان سبب بود که گوشزد کنیم جوانان در نگاه رهبران انقلاب همواره نقشی تحول گرا، آغاز گر و پیشبرنده داشته اند.

اما در این مجال کوتاه بحث نگارنده پیرامون جایگاه جوان ایرانی در تبیین موضوع مدیریت جهادی و همچنین بازخوانی ارزش‌های انقلابی است که می‌تواند در فرایند تحقق مدیریت جهادی منشاء اثر باشد. با پذیرش اینکه یکی از دلایل اصلی طرح موضوع مدیریت جهادی از سوی رهبری فقدان این نوع نگرش در مدیریت اجرایی کشور بوده است به نظر می‌رسد قشر جوان ما باید با تدقیق و تحقیق درباب دغدغه‌های رهبری ـ و به طور خاص موضوع مدیریت جهادی ـ خود را برای ورود عالمانه به عرصه اجرایی کشور آماده کند البته در این میان باید تاکید کرد که سخنان رهبری تنها ناظر به مدیریت دولتی نیست بلکه نگرش جهادی را در همه عرصه‌ها باید حاکم کرد چه در حوزه فردی و مسیر تکامل شخصیتی و فکری و چه در حوزه‌های فرهنگی ، اجتماعی و اقتصادی بخش خصوصی و غیر دولتی.

رهبر معظم انقلاب در تبیین مدیریت جهادی می‌فرمایند: «جهاد یعنی مبارزه. در زبان فارسی جنگ و ستیزه‏ گری معنای مبارزه را نمی‌‏دهد. می‏گویی من دارم مبارزه می‏کنم: مبارزه‏ علمی می‏کنم، مبارزه اجتماعی می‏کنم، مبارزه سیاسی می‏کنم، مبارزه مسلحانه می‏کنم، همه این‏ها مبارزه است و معنا دارد. مبارزه یعنی تلاش پر نیرو در مقابل یک مانع یا یک دشمن. اگر هیچ مانعی در مقابل انسان نباشد مبارزه وجود ندارد. در جاده‏ آسفالته انسان پایش را روی گاز بگذارد و با باک پر از بنزین سفر کند این را مبارزه نمی‏ گویند. مبارزه آن‏جایی است که انسان با مانعی برخورد کند که این مانع در جبهه‏‌های انسانی‏ می‏شود دشمن و در جبهه ‏های طبیعی می‏شود موانع طبیعی. اگر انسان با این موانع درگیر شود و سعی کند آن‏ها را از میان بردارد این می‏شود مبارزه. جهاد در زبان عربی عیناً به همین معناست یعنی مبارزه. جهاد در قرآن و حدیث هم به همین معناست. همه جا به معنای جنگ مسلحانه نیست. البته یک جا با جنگ مسلحانه تطبیق می‏کند یک جا هم با جنگ غیرمسلحانه تطبیق می‏کند» (سخنرانی عمومی رهبر انقلاب ۱۷ /۴/ ۸۳).

از سوی دیگر نیاز به بازخوانی ارزش‌های انقلابی برای جوانان امروز ضرورتی اجتناب ناپذیر است در واقع باید بپذیریم که هر چند در مبانی و اصول انقلابی طی بیش از سه دهه اخیر ثابت قدم بوده ایم اما بسیاری از ارزش‌های انقلاب در اندیشه مدیران اجرایی و برخی قشرهای تأثیرگذار جامعه دچار تغییراتی شده است که نیاز به بازخوانی آنها را جدی تر می‌سازد.

خالص کردن کار برای خدا، ساده زیستی، ارجحیت بخشی جمع بر فرد، مسئولیت پذیری دلسوزانه، گذشت و نوع دوستی تنها بخش‌هایی از ارزش‌های انقلابی است که امروزه متاسفانه جامعه ما از کم رنگ شدن آنها رنج می‌برد. باید بپذیریم که جامعه کنونی ما در مسیری قرار گرفته که خودخواهی‌ها، حریص بودن بر جمع کردن ثروت، بی تفاوتی نسبت به مسائل پیرامونی و هزینه فایده کردن در انجام امور روز به روز پررنگ تر شده و بعضا به ارزش‌های خودساخته جامعه تبدیل شده اند.

اکنون به نظر می‌رسد جامعه ما به شدت نیازمند حرکتی خالصانه از سوی قشر جوان باشد که با مدیریتی جهادی و بدور از خودنمایی و گرفتاری در چمبره قواعد خود ساخته عزمش را برای بازگرداندن ارزش‌های اخلاقی انقلاب به جامعه کنونی جزم کند. جوان امروز باید از همه ظرفیت‌های سخت افزاری و نرم افزاری از جمع‌ها و تشکل‌های فرهنگی در مساجد و دانشگاه‌ها و مدارس گرفته تا فضاهای مجازی و شبکه‌های اجتماعی بهره ببرد تا بتواند جامعه را متوجه حرکت خزنده ای کند که هدفش فاصله انداختن میان مردم و ارزش‌های اصیل انقلاب است.

باید گفت که اکنون عرصه یک جدال بزرگ فراهم شده است، واقعیتی که با کمی تأمل می‌توان دریافت امری خیالی و ذهنی و یا توهم توطئه نیست بلکه یک رویارویی تمام عیار است که اگر غفلت کنیم بازنده بزرگ آن ما خواهیم بود. برای همین جوانان ما باید به این باور برسند که بار دیگر نیاز جدی به حضور آنها در صحنه احساس می‌شود نیازی که مستلزم افزایش آگاهی، تسلط بر ارزش‌های واقعی، خروج از قواعد خودساخته و در پیش گرفتن شیوه مدیریتی جهادی است.