حکایت سد ماملو و قصوری که گریبان بهره‌برداری کامل از آن را گرفته؛

مگر اینکه وضعیت بحرانی شود تا معضلات نهفته آشکار شوند!

اوضاع آب در کشور بحرانی است؛ این حقیقت تلخ را که خیلی پیشتر سازمان‌هایی چون ناسا هم برای کشورمان پیش‌بینی کرده ‌بودند، دیگر در تبلیغات تلویزیونی کشورمان هم می‌توان دریافت؛ اما هنوز کمتر کسی می‌داند، این اوضاع بحرانی زمینه آشکار شدن مشکلات نهفته دیگر را هم فراهم آورده است!

کد خبر: ۴۰۶۱۵۰

تاریخ: ۱۷ خرداد ۱۳۹۳ - ۲۱:۰۱

به گزارش «تابناک»، در شرایطی که کمبود شدید منابع آب در بسیاری از شهرهای کشور به ویژه کلانشهر پر‌جمعیت تهران، زنگ هشدار را به صدا در‌آورده و سخن ‌از جیره‌بندی مایه حیات را به بحث کوچه بازاری این روزهای جامعه تبدیل کرده است، افتتاح طرح‌های مقابله با این کمبود، به اولویت کاری دولتمردان تبدیل شده تا برخی زخم‌های کهنه سر باز کرده و نگرانی‌آفرین شوند.

از جمله طرح‌هایی که چند سال پیش برای کمبود آب پایتخت و حومه آن آغاز شد، پروژه سد ماملو در ۴۵ کیلومتری جنوب شرقی تهران، بر روی رودخانه جاجرود و آب‌های سرازیر شده از ارتفاعات دماوند بود که بنا بر اهداف از پیش تعیین شده، قرار است تأمین آب کشاورزی مناطقی چون پاکدشت را عهده‌دار شده و افزون بر آن، بخشی از آب شرب مناطق شرقی استان را تأمین کرده و حتی در تولید برق نیز به کار گرفته شود.

اگر امور آن گونه که پیش‌بینی شده بود، پیش می‌رفت، نه تنها به این اهداف دست یافته بودیم، بلکه جا داشت از هنر دولتمردان در پیشگیری از مشکلاتی مانند خشکسالی امسال و سال‌های آینده تقدیر کرد و از دوراندیشی ایشان به خود بالید؛ اما امروز که زمان بهره‌برداری کامل این طرح فرا رسیده، آشکار می‌شود که مشکلات حاشیه‌ای گریبان ماملو را سخت چسبیده و رها شدن از آنها، کار چندان ساده‌ای نیست.

مدتی است، آب این سد توانسته مشکلات کشاورزان پاکدشت و دیگر نقاط شرق پایتخت را ‌تا اندازه بسیاری مرتفع کند، ولی مشکل آنجا بروز کرد که تأمین آب شرب از محل آب انباشته‌ پشت این سد خاکی پیگیری شد تا آشکار شود‌، فاضلاب صنعتی وارده به آب رودخانه جاجرود در بالا دست، استفاده از آب این سد برای خوردن را تقریبا غیر ممکن کرده است.

به نظر شما آلوده کردن چنین حجمی از آب چه مجازاتی می‌تواند داشته باشد؟ اگر بدانید این آلودگی در اثر کوتاهی برخی از وظایف قانونی رخ داده، چطور؟

این اتفاق از این روی رخ داده که در سال‌های گذشته، همواره مسئولان تلاش داشته‌اند با فاصله دادن صنایع از شهرها، صورت مسأله آلاینده بودن کارخانجات گوناگون را پاک کرده و چشم بر فاضلاب و دود خروجی این صنایع که فیلتر نمی‌شوند، ببندند که در این مورد اخیر، وجود آلاینده‌های فلزی در آب جاجرود را رقم زده است.

هر چه آبکاران فلزات و دیگر صنایع در بالادست رود، بدون توجه به اصول محیط زیستی و در غفلت مسئولان محیط زیستی در دولت قبل و البته دولت کنونی‌، روند رهاسازی فاضلاب در رودخانه را تبدیل به رویه روزمره خود کردند، امروز بحرانی حاصل آورده‌اند که یافتن راهکار برون رفت از آن تبدیل به یکی از دشوارترین چالش‌های مسئولان شده است.

بحران آب روز به روز شدت می‌گیرد و افزایش مصرف تابستانی مردم، دورنمای نامطلوبی از ماه‌های آینده ترسیم می‌کند که خبر می‌رسد، آب ماملو آن کارکرد مورد نیاز را نخواهد داشت. در چنین شرایطی است که گزارش‌های رسیده حکایت از شکل‌گیری جلساتی برای بررسی مشکل در تهران و پردیس (سرچشمه آلودگی های جاجرود) و حتی اولتیماتوم دادن به مسئولان محلی برای رفع مشکل را دارند.

اوضاع به قدری وخیم شده که خبر می‌رسد، رفع آلودگی‌های آب گرد آمده پشت سد ماملو، پای شورای تأمین استان را به ماجرا گشوده تا اعضای این شورا بر رفع آلودگی از حوضه آبریز رودهای منتهی به این سد متمرکز شده و به نوعی برای نخستین بار، اقدامی عملی جهت حفاظت از منابع آب در دستور کار مسئولان قرار گیرد؛ هرچند به نظر برای چنین کاری دیر ‌و فرصت سوزی‌های گذشته در رسیدگی به موضوعاتی از این دست، به نرخ از دست رفتن فرصت بهره برداری به موقع از سد ماملو شده است.

به عبارت بهتر، اگر قرار بود تأمین بخشی از آب شرب مورد نیاز تهران به عنوان یکی از اهداف تأسیس سد ماملو باشد، اکنون که زمان بهره جستن از این سرمایه‌گذاری رسیده، درمی‌یابیم که دست‌کم برای امسال ‌تحقق‌یافتنی نیست و به همین دلیل جا دارد از مسئولان سابق و فعلی چرایی بی توجهی‌‌شان به امری تا این اندازه حیاتی را بپرسیم و توقع داشته باشیم ‌‌در کنار تلاش برای رفع مشکل آشکار شده، نیم نگاهی هم به بازخواست قصور کنندگان داشته باشند تا شاید دیگر روزی نشنویم که زمان بهره‌برداری از دستاوردی، مشکلات دیگر با چنان قدرتی بروز کرده که همه چیز را بناگاه به هیچ تبدیل نموده است!