ایران و امارات در كانال جديد اقتصادي- ديپلماتيك

آصفی معتقد است مستقل از اینکه توافق‌نامه ژنو، چه زمانی به نتیجه می‏رسد ایران باید به طور مجزا بر گسترش و بهبود روابط با کشورهای مختلف تمرکز کند. همچنین او بر واگرایی ایجاد شده میان کشورهای حوزه خلیج فارس تاکید می‎کند و می‎گوید ایران باید اکنون بیش از گذشته به سمت بهبود روابط با کشورهایی چون امارات گام بردارد.

کد خبر: ۴۰۴۲۵۴

تاریخ: ۱۰ خرداد ۱۳۹۳ - ۰۰:۱۹

پس از توافق‌نامه ژنو و کاهش برخی تحریم‏ها علیه ایران شاهد تحرکات کشورهای غربی و بعضا کشورهای منطقه برای گسترش روابط تجاري با ايران بوده ‏ایم. این بار قرار است هیاتی تجاری از امارات متحده عربی به ایران سفر کند. این در شرایطی است که امارات، نخستین کشور عربی بود که از توافق‌نامه ژنو استقبال کرد و پس از آن نیز شاهد سفر وزرای خارجه دو کشور بودیم.

دنیای اقتصاد در رابطه با اهمیت این سفر و فرازوفرودهای روابط دو کشور با حمیدرضا آصفی، سخنگوی پیشین وزارت خارجه که سابقه سفارت در امارات را نیز دارد گفت‌وگویی انجام اجام داده است.

قرار است یک هیات تجاری از امارات به دعوت یحیی آل اسحاق، رئیس اتاق تهران به ایران سفر کنند. به نظر شما سفر این هیات اماراتی به ایران در این برهه چه پیامی دارد؟

هر رفت و آمدی دارای پیام است؛ یک پیام سمبليك و یک پیام عملی. پیام سمبلیک سفرهایی که صورت می‎گیرد این است که فضای روابط دو کشور مناسب و طرفین به‌خصوص گروهی که سفر می‎کند آماده ایجاد و توسعه همکاری‏ها است. این پیام نشان می‎دهد روابط طرفین مطلوب است و این اراده را دارند که به سوی همکاری‏های جدی حرکت کنند. پیام عملی چنین سفرهایی نیز این است که طرفین وارد امور اجرایی جدی می‎شوند. این روابط بعضا فقط در حوزه تجاری است، بعضا در حوزه تجاری، اقتصادی و بعضا نیز حوزه‎های تکنولوژیک، صنعتی و سرمایه‌گذاری را شامل می‎شود. در رابطه با سفر هیات تجاری امارات به ایران، پیام سمبلیک آن کاملا واضح است. برای دریافت پیام عملی آن نیز باید صبر کرد که این پیام سمبلیک در عمل نیز نمایان شود، اما در هر صورت، نفس این سفر مثبت است و طرفین باید به بهترین وجه از ظرفیت‎های یکدیگر استفاده کنند. به‌خصوص اینکه در حوزه خلیج فارس ظرفیت امارات برای همکاری با ایران بیش از سایر کشورها است. اگر ایران بتواند با استفاده از امکانات و ظرفیت‎های موجود در نمایشگاه جهانی اکسپوی آتی امارات نقش و سهم مناسبی را برای همکاری داشته باشد، خدمت شایان توجهی به بخش خصوصی شده است؛ زیرا تجار ایرانی ساکن در امارات از علاقه‌مندان کار و همکاری با ایران و از حامیان جدی انقلاب هستند؛ بنابراین از این ظرفیت باید نهایت بهره‌برداری صورت گیرد.

پس از توافق ژنو به نوعی شاهد تغییر مواضع امارات در قبال ایران بودیم. به نظر شما توافق‌نامه ژنو تا چه حد در بهبود روابط ایران و امارات می‏تواند تاثیرگذار باشد؟

این توافق‌نامه بدون شک تاثیرگذار است اما نباید در این رابطه بزرگنمایی کرد. توافق ژنو را باید همان‌طور که هست، دید. مستقل از اینکه توافق چه زمانی به نتیجه می‏رسد ما باید به طور مجزا بر گسترش و بهبود روابط با کشورهای مختلف تمرکز کنیم. باید توجه داشت اتفاق مهمی که اکنون در عرصه بین‏الملل افتاده، این است که گرایش و نگرش به اتحادیه اروپا از گذشته ضعیف‎تر شده است؛ یعنی در انتخابات اخیر پارلمان اروپا، افرادی که مخالف اتحاد و وحدت کشورهای اروپایی هستند بیش از گذشته رای آوردند. این مساله باعث شد که کشورهایی مانند فرانسه و آلمان که موتور اتحادیه اروپا هستند به طور جدی نگران شوند. مشابه این اتفاق را در رابطه با کشورهای حوزه خلیج فارس نیز شاهد هستیم. زمانی بود که کشورهای این حوزه، بدون اجازه عربستان سعودی به اصطلاح حتی آب هم نمی‎خوردند! اما اکنون میان این کشورها واگرایی بسیار زیاد شده است. یعنی هر کشوری خودش مستقل تصمیم می‎گیرد که روابطش با دیگر کشورها به چه صورت باشد. این موقعیت بسیار حائز اهمیت است و برای جمهوری اسلامی ایران از توافق ژنو نیز مهم‎تر است. اگر چه توافق ژنو نیز در ایجاد فضای مثبت ایران با دیگر کشورها، تاثیر بسزایی داشت.

البته امارات از زمان جنگ تحمیلی، در برابر ایران به نوعی سیاستی مستقل از سعودی‎ها داشت، اما در حال حاضر واگرایی میان کشورهای حوزه خلیج‌فارس بیشتر شده است. همچنین امارات به خوبی می‎داند که رابطه محکم با جمهوری اسلامی ایران، در خدمت منافع ملی، اقتصادی، سیاسی و امنیتی آن کشور است؛ بنابراین ایران نیز باید از این نگرش استقبال کند و روابط با امارات را بیش از گذشته گسترش دهد.

دیپلماسی دولت جدید حسن روحانی بر بهبود روابط با همسایگان تمرکز زيادي دارد. ارزیابی شما به‌عنوان شخصی که سابقه سفیری ایران را در کشورهای مختلف داشته‌ايد و همچنین سال‎ها در دستگاه سیاست خارجی به‌عنوان سخنگو خدمت کرده‎اید، از دیپلماسی ایران در قبال کشورهای منطقه چیست؟

بخشی از سیاست خارجی دولت روحانی که بر مبنای بهبود روابط با همسایگان است، بسیار قابل‌توجه است. این سیاست کاملا درست و بجا است به‌خصوص در برابر کشورهای حوزه خلیج‌فارس. این کشورها از این جهت اهمیت بیشتری دارند که اولا همسایه هستند، دوما مسلمان هستند و سوم اینکه پیوندهای قدیمی فرهنگی با ایران دارند. در نتیجه این سیاست باید با جدیت دنبال شود.  درواقع اگر ایران با کشورهای همسایه روابط خوب و عمیقی داشته باشد این بهبود روابط هم در جهت تامین منافع دو جانبه کشورها است و هم در جهت تامین صلح، ثبات و امنیت در منطقه است. همچنین این مساله باعث می‎شود سوء‌استفاده کشورهای فرامنطقه‎ای از تنش میان کشورهای منطقه به حداقل برسد.

چون به هر حال کشورهای منطقه تا ابد کنار هم هستند و در نهایت باید روابط خوب و بدون تنشی با هم داشته باشند.

طی هفته‎های گذشته شاهد برخی سیگنال‎ها مبنی بر بهبود روابط ایران با عربستان بودیم. به‌عنوان نمونه می‎توان به دعوت سعود الفیصل، وزیر خارجه عربستان از ظریف برای سفر به این کشور اشاره کرد. آیا بهبود روابط تهران-ریاض بر روابط با دیگر کشورهای حوزه خلیج فارس تاثیر دارد یا چون اکنون این کشورها سیاست‎های مستقلی را دنبال می‎کنند این مساله خیلی نقشی ندارد؟

بهبود روابط ایران با عربستان سعودی که بسیار لازم و ضروری است، قطعا بر روابط با کشورهای دیگر همچون امارات نیز تاثیرگذار است. توجه کنید که منظور از سیاست مستقل کشورهای حوزه خلیج‌فارس این است که هر یک از این کشورها منافع خود را دنبال می‏کنند، اما بدون شک اگر روابط ایران با کشور بزرگی چون عربستان در منطقه بهبود یابد بر روابط با دیگر کشورها نیز تاثیر خواهد داشت. اصولا اگر «روابط بین‏المللی» هر کشوری ازجمله جمهوری اسلامی ایران، خوب و روان باشد رغبت دیگر کشورها برای بهبود و گسترش روابط با کشور مذکور افزایش خواهد یافت.

ارزیابی کلی شما از روابط ایران و امارات چیست؟

ایران و امارات اشتراکات زیادی دارند اما در این میان چالش‏هایی نیز میان دو کشور همواره وجود داشته است. مهم‌ترین چالش، سوء‌تفاهم در مورد برخی ادعاهای امارات است که در برخی مقاطع باعث می‎شود مواضعی خارج از عرف اتخاذ کنند. همچنین چالش جدی دیگر دخالت و سوء‌استفاده کشورهای فرامنطقه‏‎ای و در راس آنها آمریکا در امور دو کشور است. این کشورها در صدد ایجاد شکاف میان کشورهای منطقه و تامین منافع اقتصادی و نظامی خودشان و همچنین ساخت پایگاه در کشورهای منطقه هستند. اکنون وظیفه دولت و دستگاه دیپلماسی ایران این است که برای دوستان‎مان در حوزه خلیج‌فارس از جمله امارات روشنگری کند که آن کشوری که همیشه کنارشان خواهد ماند جمهوری اسلامی ایران است.

و پیش‌بینی‌تان از آینده روابط ایران و امارات چیست؟

در 4-3 سال گذشته روابط ایران و امارات با افت جدی مواجه بود البته اکنون این امید می‏رود که دولت جدید حسن روحانی، با تدابیر مناسب روابط را به سال‌های گذشته بازگرداند و حتی توسعه بیشتری دهد. هچنین از ابتدای روی کار آمدن دولت جدید در ایران، ما شاهد استقبال و رویکرد مثبت امارات بودیم. موضوع قرارداد ژنو نیز این رویکرد را تقویت کرد. در ادامه سفر وزرای خارجه دو کشور، نقطه مثبت دیگری در روابط بود. اکنون نیز امیدواریم که سفر هیات بازرگانی اماراتی بتواند در خدمت بیشتر منافع اقتصادی و بازرگانی طرفین قرار گیرد.