عواقب حمايت يهوديان آذربايجان از رژيم صهيونيستي

حسن گلي

کد خبر: ۴۰۴۰۹

تاریخ: ۲۲ اسفند ۱۳۸۷ - ۰۹:۴۰

جمهوري آذربايجان از جمله کشورهايي به شمار مي‌رود که به دليل روابط حسنه دولتمردان آن با رژيم صهيونيستي شرايط مناسبي در آن براي سکونت يهوديان فراهم شده است. بر اساس آمارهاي موجود حدود 15000تا 9000 نفر يهودي در جمهوري آذربايجان زندگي مي‌كنند که گرچه اين تعداد در مقايسه با جمعيت برخي اقليتهاي قومي جمهوري آذربايجان مانند لزگي‌ها و تالش‌ها فوق‌العاده پايين است ولي با نگاهي اجمالي به شرايط زندگي يهودي‌ها و تطبيق آن با اوضاع اجتماعي - اقتصادي و جايگاه سياسي ساير اقليت‌ها از قبيل تالش‌ها به راحتي مي‌توان متوجه امتيازات خاص يهودي‌ها شد.

بشتر تالش‌ها که جمعيتي بيش از 200هزار نفر را شامل مي‌شوند مانند ساير اقليتهاي قومي به دليل محروم ماندن از ورود به مشاغل دولتي و حتي مشاغل صنعتي که غالبا در اختيار دولت هستند بيشتر از طريق کشاورزي و دامپروري امرار معاش كرده و در سيستم سياسي کشور نيز هيچ گونه جايگاهي براي آنان در نظر گرفته نشده است و آزادي‌هاي فردي و حقوق اجتماعي آنها نيز با محدوديتهاي زيادي مواجه گرديده است،به طوري که چندي قبل سردبير تنها نشريه تالشي معتبر جمهوري آذربايجان بنا به دلايل نامشخص به زندان محکوم گرديد و نشريه فوق نيز توقيف شد.

اين در حالي است که يهوديان شرايط کاملا متفاوت و برتري را تجربه مي‌نمايند. بيشتر يهودي‌ها که در باکو و ساير شهرهاي بزرگ و نيز در شهر کراسنا يا اسلوبودا سکونت دارند به دليل برخورداري از رانت‌هاي دولتي بيشتر به امور تجاري و سياسي مشغولند و تعدادي از آنها در برقراري و گسترش روابط تجاري جمهوري آذربايجان و رژيم صهيونيستي به ايفاي نقش مي‌پردازند، تعدادي از يهوديان جمهوري آذربايجان نيز در شرکت‌هاي اقتصادي رژيم صهيونيستي فعاليت مي‌كنند.

يهوديان جمهوري آذربايجان در سايه نفوذ رژيم صهيونيستي در همه ارکان دولتي آذربايجان در زمينه برخورداري از آزادي‌هاي فردي و اجتماعي و نيز دارا بودن جايگاه سياسي قابل مقايسه با ساير اقليتها نيستند به گونه‌اي که ده‌ها تشکل يهودي مانند جامعه مذهبي يهوديان اروپا، انجمن دوستي آذربايجان و اسرائيل و... را ايجاد نموده و چندين کنيسه و مدرسه ويژه يهودي‌ها نيز با نظر مساعد دولت باکو و با هزينه نهاد رياست جمهوري تاسيس شده و هر از گاهي خبر افتتاح مراکزي از اين نوع در رسانه‌هاي جمهوري آذربايجان منتشر مي‌شود.

يهوديان جمهوري آذربايجان از لحاظ سياسي نيز بيش از ترکيب جمعيتي خود داراي جايگاهند، «آرتور راسي زاده» که داراي ريشه خانوادگي يهودي مي‌باشد سالهاست به عنوان نخست وزير جمهوري آذربايجان در صدد نفوذ بيشتر يهودي‌هاست و علاوه بر آن در پارلمان آذربايجان نيز يهودياني مانند «يودا آبراموف» و... نفوذ زيادي در هيات حاکمه اين کشور دارند ضمن اينکه شخص رئيس جمهور آذربايجان نيز توجه ويژه‌اي به امور يهودي‌ها نشان مي‌دهد.
همچنين رژيم صهيونيستي با نفوذ دادن برخي يهوديان در رسانه‌هاي تصويري و روزنامه‌هاي جمهوري آذربايجان و نيز با حمايت مالي از آنها باعث گرديده تا يهوديان اين کشور از لحاظ در اختيارداشتن رسانه‌هاي جمعي نيز قابل مقايسه با ساير اقليتها نباشند. علاوه بر اين روند رو به گسترش حضور رژيم صهيونيستي در عرصه‌هاي اجتماعي، اقتصادي، تجاري، سياسي و امنيتي آذربايجان رفته رفته ابعاد جديدي مي‌يابد و يكي از اهدافي كه در اين راستا به طور جدي در دستور كار رژيم صهيونيستي قرار گرفته، لابي سازي است كه در اين فرآيند اقداماتي مانند سازماندهي يهوديان در داخل جمهوري آذربايجان، متشكل كردن يهوديان آذري الاصل مهاجرت كرده به سرزمين‌هاي اشغالي و ايجاد پيوند ميان آنها و يهوديان ساکن در جمهوري آذربايجان و به تبع آن ايجاد تشكيلات سازماني بزرگ‌تر در حال اجراست.

گفتني است در نتيجه تلاش‌هاي صورت گرفته، رژيم صهيونيستي موفق گرديده تا يهوديان آذري مهاجر به سرزمين‌هاي اشغالي را در قالب «مجمع جهاني اسرائيل ـ آذربايجان» ساماندهي كرده و زمينه عملياتي يك سلسله اقدامات و برنامه‌هاي ديگر خود در آذربايجان را فراهم سازد.
بي شک در ايجاد زمينه براي انجام اقدامات فوق و نيز فراهم سازي محيطي آرام و به دور از هرگونه تشنج براي يهوديان جمهوري آذربايجان دو عامل نقش اساسي داشته است که نفوذ رژيم صهيونيستي در هيات حاکمه جمهوري آذربايجان و ايجاد تسهيلات ويژه براي اقليت يهودي از سوي دولت اين کشور و عامل دوم سازگاري عمومي مردم جمهوري آذربايجان با اقليت يهودي ساکن در اين کشور و بالا بودن تحمل پذيري ديني آذري‌ها است.

مردم جمهوري آذربايجان از ديرباز بر اساس آموزه‌هاي ديني و فرهنگي خود روابط خوبي با اقليتهاي ساکن در اين منطقه به ويژه يهوديان داشته و آنها نيز همواره آذري‌ها را به منزله قوم حاکم پذيرفته‌اند و با توجه به تعداد بسيار کم يهودي‌ها هيچ گونه تنشي بين مردم جمهوري آذربايجان و اقليت يهودي وجود نداشته است که البته به دنبال برخي اتفاقات اخير اين وضعيت دچار شکنندگي شده و برخي تنش‌ها بين مردم مسلمان جمهوري آذربايجان با اقليت يهودي گزارش شده است.

در اين ميان برخي کارشناسان بر اين اعتقادند در صورتي که اقدامات تحريک آميز بيشتري از سوي دولت آذربايجان و يا رژيم صهيونيستي صورت گيرد ثبات نسبي موجود در جامعه آذربايجان با چالشهاي اساسي روبه‌رو خواهد شد که به طور طبيعي يهوديان جمهوري آذربايجان در اين ميان متحمل برخي مشکلات خواهند شد، ضمن اينکه ادامه برخورد تبعيض آميز دولت باکو با اقليتهاي اين کشور نيز مي‌تواند انگيزه‌هاي لازم براي برخورد اقليتهاي محروم از حقوق اجتماعي وسياسي با يهوديان برخوردار از همه امتيازات دولتي را فراهم سازد.

در ارتباط با تنشهاي گزارش شده بين مردم جمهوري آذربايجان و اقليت يهودي اين کشور مي‌توان به گزارش سايت اينترنتي «azertopbews.3dn.ru» در رابطه با درگيري اتفاق افتاده بين يهوديان شهر «سومقاييت» با ساير مردم اين شهر اشاره نمود که اين خبر به صورت گسترده‌اي در روزنامه‌هاي جمهوري آذربايجان و رژيم صهيونيستي بازتاب داشته است. در اين خبر آمده است كه: «در سومقاييت به منازل يهوديان حمله شده و در جريان اين درگيري‌ها بيش از 12 يهودي خسارت جاني ديده و حتي برخي از آنها به بيمارستان منتقل شده‌اند.» سايت مذکور اين حوادث را پاسخي از سوي مردم آذربايجان به عمليات نظامي اسراييل در غزه قلمداد نموده است.

گفتني است بعضي مسئولان امنيتي و پليس جمهوري آذربايجان گزارش فوق را تائيد ننموده و برخي رسانه‌هاي جمهوري آذربايجان مانند خبرگزاري «آبا» با مرتبط نمودن گزارش فوق به ارمني‌ها تلاش کرده‌اند گزارش مذکور را تلاش ارمنستان براي ايجاد اختلال در روابط باکو ـ تلاويو قلمداد نمايند ضمن اينکه سايت اينترنتي اسلام ـ آذري جمهوري آذربايجان نيز آن را نتيجه تباني رژيم صهيونيستي و ارمنستان براي مبارزه با گروه‌هاي اسلامي آذربايجان عنوان نموده است اما در هر حال و بدون توجه به صحت و سقم گزارش مزبور به نظر مي‌رسد برخي اقدامات که در ادامه به تعدادي از آنها اشاره خواهد شد سبب گرديده تحمل پذيري مردم مسلمان جمهوري آذربايجان کاهش يابد.

از جمله مهمترين مسائلي که مي‌توانند به صورت بالقوه يا بالفعل در ايجاد برخي تنشها بين مردم جمهوري آذربايجان با يهوديان اين کشور موثر باشند، اقدام نماينده يهودي پارلمان آذربايجان در توهين به کتاب مقدس مسلمانان و نيز حمايت تلويحي يهوديان اين کشور از جنايات رژيم صهيونيستي در غزه مي‌باشد.

گفتني است در جريان حمله رژيم صهيونيستي به نوار غزه خانم «لاله عباس آوا» نماينده مجلس جمهوري آذربايجان در اعتراض به جنايات اسراييل در غزه، از گروه دوستي با رژيم صهيونيستي استعفا نمود که اين استعفا با اعتراض شديد محافل يهودي جمهوري آذربايجان به ويژه با واکنش تند «يودا آبرام‌اف» نماينده يهوديان آذربايجاني و در مقابل با حمايت مردم مسلمان آذربايجان مواجه گرديد و مردم که شاهد حمايت تلويحي يهوديان کشورشان از جنايات رژيم صهيونيستي بودند خواستار اعلام موضع رسمي آنان گرديدند که در اين راستا «المار صمداف» از فعالان حزب اسلامي آذربايجان طي مصاحبه‌اي با روزنامه نبض ( در مورخه 12 بهمن ماه ) اظهار داشت: «در آذربايجان 15 هزار يهودي زندگي مي‌كنند كه همچنان در قبال جنايات رژيم صهيونيستي در نوار غزه سكوت اختيار كرده‌اند كه قابل درك نيست، شايد آنها تحت تاثير اسراييل قرار گرفته‌‌اند.» او همچنين با انتقاد شديد از نماينده يهودي پارلمان آذربايجان گفته بود: «يودا آبرام‌اف نماينده بخش قبا در پارلمان آذربايجان در مصاحبه با تلويزيون آينس از خودسري‌هاي اسراييل در غزه دفاع و مانند نماينده رسمي دولت اسراييل در پارلمان آذربايجان عمل مي‌كرد.»

سکوت يهوديان جمهوري آذربايجان در قبال جنايات رژيم صهيونيستي در حالي بود که قتل‌عام افراد بي‌گناه و كودكان در غزه و حملات همه جانبه اسرائيل به اين منطقه در نقاط مختلف جهان اعتراض‌هاي شديدي در پي داشته و همه ملل جهان و حتي بخشي از يهوديان کشوري مانند آمريکا نيز به اقدامات وحشيانه اسرائيل اعتراض نمودند و در کشور ما نيز نمايندگان و گروه‌هاي مختلف يهودي با صراحت جنايات رژيم صهيونيستي به نوار غزه را محکوم نموده و بر تفکيک بين يهوديت و صهيونيسم تاکيد نمودند.

عدم همراهي يهوديان آذربايجان با مردم مسلمان جمهوري آذربايجان در محکوميت جنايات رژيم صهيونيستي و دفاع نماينده يهودي پارلمان جمهوري آذربايجان از کشتار مردم غزه خشم مردم مسلمان جمهوري آذربايجان را سبب گرديده بود که اين خشم با انتشار خبر توهين يودا آبرام‌اف نماينده يهوديان آذربايجاني در پارلمان اين كشور به قرآن کريم و عدم برخورد دولت آذربايجان با اين موضوع بيش از پيش افزايش يافت.

لازم به توضيح است خبر توهين نماينده يهودي پارلمان جمهوري آذربايجان که با سانسور خبري رسانه‌هاي اين کشور همراه شده بود در مجمع عمومي حزب اسلامي آذربايجان که مدتي پيش در مقر مركزي اين حزب برگزار شد توسط «حاجي موسم صمداف» رهبر اين حزب فاش گرديد. او طي سخناني در اين مجمع اظهار داشته بود: «يودا آبرام‌اف نماينده يهوديان آذربايجاني در پارلمان اين كشور مدعي گرديده كه گويا قرآن كريم نيز همانند تورات و انجيل تحريف شده است، چرا وي به دليل اهانت به كتاب مقدس ما، مجازات نشده است؟!»

واقعيت اين است كه حمله 22 روزه رژيم صهيونيستي به نوار غزه در کنار ديگر پيامدهاي منفي که براي رژيم صهيونيستي به همراه داشت موجب ايجاد تنفر شديد ملتهاي آزاده دنيا از صهيونيستها و طرفداران آنها گرديده است و از آنجايي که صهيونيست‌ها با وجود بي‌اعتنايي کامل به آموزه‌هاي واقعي دين يهود، خود را به اين دين منتسب مي‌کنند يهوديان همه کشورها که غالبا به صورت اقليت زندگي مي‌نمايند تنها زماني خواهند توانست مانند قبل به حيات مسالمت آميز خود ادامه دهند که با صراحت از صهيونيستها بيزاري جسته و جنايات آنها را محکوم نمايند.
نظر به اينکه تعداد زيادي از اقليت يهودي آذربايجان ارتباطات گسترده سياسي و اقتصادي با رژيم صهيونيستي دارند و به صور مختلف حمايت خود را از رژيم فوق اعلام مي‌نمايند؛ بنابراين به نظر مي‌رسد مسلمانان جمهوري آذربايجان در نوع تعامل با آنها تجديد نظر خواهند نمود که تعطيلي مرکز تجاري يهوديان در جمهوري آذربايجان نمونه‌اي از تغيير رفتار مردم مسلمان جمهوري آذربايجان در خصوص فوق مي‌باشد.

ضمن اينکه توهين نماينده يهوديان آذربايجان به ساحت مقدس کتاب آسماني مسلمانان موضوعي نيست که به اين زودي از حافظه مردم مسلمان جمهوري آذربايجان پاک گردد و در اين ارتباط کمترين اقدامي که يهوديان جمهوري آذربايجان مي‌توانند انجام دهند عذرخواهي رسمي از مسلمانان و عدم همراهي با نماينده توهين کننده مي‌باشد و طبيعي است در غير اينصورت نفرت عمومي مردم آذربايجان افزايش خواهد يافت.

در اين ميان آنچه مهم به نظر مي‌رسد نقشي است که دولت جمهوري آذربايجان مي‌تواند ايفا نمايد. در حال حاضر که دولتمردان جمهوري آذربايجان بيش از هر زمان ديگري به ثبات همه جانبه نياز دارند بايستي با تجديد نظر در سياست‌هاي خود از ايجاد بي‌ثباتي اجتماعي خوداري نموده و از انجام اقدامات تحريک آميز پرهيز نمايند که البته قرائن نشان مي‌دهد دولت آذربايجان در اين مسير حرکت نمي‌كند به طوري که ديدار اخير رئيس جمهور آذربايجان با شيمون پرز رئيس رژيم صهيونيستي و نيز دستگيري برخي فعالان مسلمان آذري که در سازماندهي اعتراضات ضد صهيونيستي نقش برجسته‌اي داشتند مي‌تواند ضمن پر رنگ جلوه دادن نفوذ رژيم صهيونيستي در ارکان دولتي آذربايجان، احساسات ضد صهيونيستي مردم مسلمان اين جمهوري را بيش از پيش تقويت نمايد که در نتيجه آن با توجه به مطالب پيش گفته شرايط زندگي اقليت يهودي جمهوري آذربايجان دچار چالشهاي زيادي خواهد گرديد.

منابع:
1ـ واحدي، الياس، هويت قومي در جمهوري آذربايجان، انتشارات ابرار معاصر، چ اول، تهران 1386
2ـ www.islam.com.az

3ـ www.azertopbews.3dn.ru

4ـ www.apa.az

*کارشناس مسائل قفقاز