احتمال تاخیر در تحویل اس-300 به ایران

دی ماه سال جاری بود که نایب رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی از آغاز روند تحویل سامانه موشکی اس-300 به ایران خبر داد که موجی از تایید و تکذیب و ابراز نگرانی های تازه در محافل بین المللی شکل گرفت.

کد خبر: ۴۰۴۰۶

تاریخ: ۲۲ اسفند ۱۳۸۷ - ۰۹:۱۹

خبرگزاری اینترفکس روسیه گزارش داد: «ممکن است مسکو تحویل موشک های پدافندی اس-300 به ایران را تا تاریخ نامعلومی به تاخیر بیندازد.»

این خبرگزاری به نقل از یک منبع آگاه افزود:«قرارداد مربوطه در سال 2005 با ایران به امضا رسیده است و عملاً باید اکنون به اجرا درآید.» با وجود اینکه قرارداد خرید سامانه موشکی اس-300 از سال 2005 میان تهران و مسکو به امضا رسید اما خبر ورود این سامانه پیشرفته به ایران از دی ماه سال گذشته بر سر زبان ها افتاد. در این زمان مصطفی محمدنجار وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در حاشیه مراسم بهره برداری از دو طرح دفاعی برای نخستین بار گفته بود: «سامانه اس-300 در قالب قراردادی که در گذشته با روسیه منعقد شده تحویل ایران خواهد شد.» وی افزود: «زمان تحویل سامانه اس-300 بعداً اعلام خواهد شد.»

اعلام رسمی همکاری مسکو با تهران در راستای تجهیز سامانه موشکی ایران آن هم بر خلاف تمایل روسیه موج تازه ای از فشارهای بین المللی بر دو کشور خریدار و فروشنده وارد کرد. مسکو پیش از این نیز هر نوع همکاری با تهران در مسیر توسعه نیروگاه هسته ای بوشهر و ارسال سوخت را نیز منوط به رسانه ای نشدن آن از سوی مقامات ایرانی کرده بود که خلاف این درخواست موجب شد چندین بار از دو سال گذشته ارسال سوخت نیروگاه هسته ای بوشهر با تاخیر روبه رو شود.
با این حال به نظر می رسد بی توجهی به درخواست روسیه برای رسانه ای نشدن همکاری تهران و مسکو این بار تحویل سامانه موشکی اس-300 را با تاخیر مواجه کرده است.

اسماعیل کوثری با تاکید بر اینکه «این سامانه برای تقویت پدافند از مرزها و سرزمین جمهوری اسلامی ایران به کار گرفته می شود»، گفت: «در این زمینه چندین سال با روس ها مذاکره شده که نهایتاً به توافقات خوبی دست یافتیم و اکنون در حال اجرایی شدن است.»
این اظهارات که به سرعت در رسانه های خبری جهان بازتاب پیدا کرد با واکنش های متعددی روبه رو شد. با این حال سخنگوی وزارت امور خارجه ایران همان زمان در نشست خبری خود در خصوص فروش این سامانه موشکی به ایران ابراز بی اطلاعی کرد و گفت: «به دلیل آنکه در مقامی نیستم که در این باره اظهارنظر کنم تحویل آن از سوی روسیه را نه تایید و نه تکذیب می کنم.

پس از آن سازمان فدرال همکاری های فنی- نظامی روسیه نیز رسماً اعلام کرد: «مسکو به ایران مجموعه های زنیت موشکی اس-300 را ارائه نکرده است. در این اطلاعیه آمده است: «خبر صدور سیستم های پدافندی اس-300 به ایران واقعیت ندارد.» با این حال خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از یکی از مقامات ارشد اطلاعات ارتش آمریکا که نامش فاش نشده گزارش داد در حالی که مسکو در مورد فروش این نوع تسلیحات به ایران واکنش های متناقضی نشان داده، ایالات متحده «معتقد است که این معامله در حال انجام است.» در همین حال وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد واشنگتن از روسیه در مورد فروش موشک های پیشرفته اس-300
به جمهوری اسلامی ایران توضیح خواسته است.»
رابرت وود سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، گفت این کشور بارها در گفت وگو با سطوح بالای دولت روسیه «بر مخالفت با فروش موشک اس-300» تاکید کرده است. وود مدعی شد: «همانطور که دولت آمریکا پیشتر هم اعلام کرده است، الان زمان معامله با دولت ایران نیست.»
پس از آن بهمن ماه سال جاری مقامات آمریکایی در کمتر از چهار روز آینده سپر دفاع موشکی آمریکا در خاک اروپا را به رفتار ایران و همکاری های روسیه به ایران پیوند زدند.
ویلیام برنزمعاون وزارت خارجه آمریکا، در مصاحبه با یک خبرگزاری روسی گفته بود اگر مسکو به رفع آنچه «تهدیدهای» ایران و کره شمالی دانست، کمک کند آمریکا ممکن است طرح های جنجال آفرین ایجاد یک سپر دفاعی در اروپا را عوض کند.

این اظهارات در حالی مطرح شد که هیلاری کلینتون وزیر امور خارجه ایالات متحده چند روز پیش از آن اعلام کرده بود موضوع استقرار سپر دفاع موشکی آمریکا در شرق اروپا بستگی به رفتار ایران دارد.
کلینتون در دیدار با «کارل شوارزنبرگ» همتای چک خود با اعلام این مطلب
در جمع خبرنگاران افزود: «اگر ما تغییری در رفتار حکومت ایران در تلاش هایش برای کسب سلاح هسته ای و همکاری روسیه با آن را ببینیم ممکن است در موضوع استقرار سپر دفاع موشکی بازنگری کنیم.»
انتشار این مواضع همزمان با تلاش واشنگتن برای بهبود مناسبات خود با روسیه این نظریه قوت بیشتری به خود گرفت که تغییر رویکرد واشنگتن در مقابل مسکو به یک استراتژی در دولت جدید آمریکا تبدیل شده و قرار است از این استراتژی در راستای مهار ایران بهره برداری شود.

در حالی واشنگتن تجدید نظر درخصوص استقرار سپر دفاع موشکی در خاک اروپا را به رفتار ایران مربوط دانست و هدف از راه اندازی این سپر را به دلیل وجود خطر از جانب ایران ارزیابی می کند که ناظران معتقدند استقرار سپر دفاع موشکی در لهستان و جمهوری چک (که مورد مخالفت شدید مسکو قرار دارد) نه به هدف مقابله با توانایی موشکی ایران بلکه برای کاستن از نفوذ استراتژیک روسیه در صحنه اروپا و جهان است.

طرح سپر دفاع ضدموشکی در اروپا بخشی از سیستم دفاع ضدموشکی جهانی آمریکاست که برای محافظت اروپا و آمریکا از مورد اصابت قرار گرفتن توسط موشک های بالستیک طراحی شده است.
پیوند خوردن سپر دفاع موشکی روسیه به همکاری این کشور با ایران اگرچه مورد انتقاد مسکو قرار گرفت اما تاخیر در تحویل سامانه موشکی اس-300 به ایران این توفیق را برای این کشور به ارمغان آورد که بزرگ ترین تهدید علیه این کشور پس از دوران جنگ سرد به حالت تعلیق درآید.

بر همین اساس خبرگزاری اینترفکس به نقل از یک منبع آگاه با تاکید بر اینکه تحویل سامانه موشکی اس-300 به ایران با تاخیر مواجه شده است نوشت: «چنین تصمیمی (تحویل سامانه موشکی
اس-300 به ایران) باید در سطح سیاسی گرفته شود چراکه این قرارداد از چارچوب تجاری خارج شده است.»

اینترفکس می نویسد: «برپایه گزارش های پیشین به موجب قراردادی که با تهران به امضا رسیده است وزارت دفاع روسیه باید به ایران سامانه های « اس-300-PMU-2» دهد.»

سامانه پدافندی « اس-300-PMU-2» می تواند تا شعاع 150 کیلومتری خود را پوشش دهد و قادر است هواپیماها و موشک های بالستیک در ارتفاع کم یا زیاد را ردگیری کند و هدف قرار دهد.
روسیه همواره تاکید کرده است که سامانه اس-300 تنها جنبه پدافندی دارد و در زمره سلاح های متعارف به شمار می رود.

در همین حال سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه هفته گذشته پس از دیدار با همتای آمریکایی خود هیلاری کلینتون در یک کنفرانس خبری در ژنو تاکید کرد «در همکاری نظامی - تکنولوژیک با ایران، روسیه هیچ چیزی را نقض نمی کند و در عین حال همه نگرانی های دیگر شرکای خود از آمریکا تا اسرائیل را کاملاً مدنظر دارد.»

ایالات متحده و اسرائیل با فروش این نوع تسلیحات به ایران کاملاً مخالفند و می گویند واگذاری این سیستم ضدهوایی پیشرفته به ایران توازن قدرت در خاورمیانه را بر هم می زند.