رقابت عربستان و اخوان المسلمین در صحنه سیاسی مالزی

علی نورانی

کد خبر: ۴۰۲۵۱۴

تاریخ: ۰۲ خرداد ۱۳۹۳ - ۱۲:۵۳

عربستان سعودی کمکهای زیادی از نظر مالی و نظامی به ارتش مصر به فرماندهی "عبدالفتاح السیسی" کرده است تا ریشه اخوان المسلمین را در منطقه تحت نفوذ عربستان قلع و قمع کند.

حرکت مردمی مصر علیه رژیم نظامی حسنی مبارک زمانی که منجر به پیروزی جمعیت اخوان المسلیمن در 2012 و ریاست جمهوری محمد مرسی گردید این ترس را در دل شاهزادگان عربستان انداخت که اسلامگرایان اخوان ماهیت نظام عربستان را نشانه گرفته اند و بزودی این حرکت مردمی به دنبال برگزاری انتخابات آزاد در عربستان خواهند بود و کیان و هستی پادشاهی عربستان به خطر می افتاد. عربستان هرگز در سرزمین خود اجازه فعالیت اخوان المسلمین را نداده و این جریان را خطری برای پادشاهی خود قلمداد می کند.

به همین علت گزینه اصلی عربستان در صحنه سیاسی مصر ژنرال عبدالفتاح السیسی بود که در جولای سال 2013 میلادی دولت "محمد مرسی" رئیس جمهوری مصر را از قدرت برکنار کرد. عربستان سعودی به سیسی میلیاردها دلار کمک مالی مرد تا این خطر اسلامگرائی را از مرزهای عربستان دور کند و با موضع گیری امریکا علیه دولت نظامی مصر نیز مخالفت کر. چیزی نگذشت که عربستان سعودی نام اخوان المسلمین را در فهرست سازمان های تروریستی عربستان سعودی قرار داد تا همه راهها را بر جریانهای مردمی و اسلامگرا ببندد. جریان فکری اخوان المسلمین با ساختار پادشاهی و مبتنی بر نظام طایفه ای عربستان منافات داشت و هرگز طرفداران اخوان با سیادت یک طایفه که توسط انگلستان بر اریکه قدرت نشسته است موافق نبوده است.

علاوه بر این شعار اخوان المسلمین حاکمیت اسلام و شعار خاندان آل سعود سیادت طایفه سعودی بر سرزمین حجاز است و بین این دو شعار تفاوت آشکاری وجود دارد. اسلام سعودیها بر اساس مکتب سلفیه و وهابیت بنیان گذاشته شده است که با هر نوع رویکرد دموکراسی در چارچوب دینی مخالف است. دموکراسی دینی همچنین با سیطره خاندان آل سعود و آل نهیان نیز مخالف است و همواره اخوان المسلمین به عنوان خطری برای کشورهای حاشیه خلیج فارس محسوب می شده است. اگر چه در سطح سران سیاسی اخوان المسلمین و خاندان آل سعود و آل نهیان ممکن است تعاملاتی سیاسی وجود داشته باشد، اما طیف گسترده ای از مردم طبقات پایین و طرفدار اخوان المسلمین هرگز به سیادت و رهبری خاندان آل سعود راضی نبوده اند و نخواهند بود. از دیگر نقاط اختلاف اخوان المسلمین با نظام عربستان روابط حسنه آل سعود با آمریکا و غرب است و مانیفست اصلی اخوان المسلمین انتقاد از غرب و سیطره آمریکا بر خاورمیانه بوده است. در قضیه فلسطین نیز این شکاف بسیار عمیق است، زیرا اخوان المسلمین با کیان رژیم صهیونیستی مخالف است و هر نوع حرکتهای سازشکارانه عربستان با حامیان اسرائیل را برنمی تابد.

با این توضیح روشن می شود که حمایتهای عربستان از اخوان المسلمین سوریه صرفا جنبه سیاسی و امنیتی بوده و اخوان المسلمین به عنوان ابزاری موقت در دست سازمان امنیت عربستان برای مبارزه با جبهه مقاومت در سوریه و لبنان درآمده است و به یاد داریم که جریان طالبانیسم چگونه توسط این سازمان در پاکستان بودجود آمد و در نهایت پس از بکارگیری آن علیه کمونیسم در افغانستان و افزایش نفوذ عربستان در افغانستان در سالهای پس از کمونیسم از اولویتهای کاری آن سازمان خارج گردید و چگونه عربستان و قطر طرفداران طالبان را در مقابل مخالفان آنان تنها گذاشتند و حتی از انجام عملیات طالبان در خاک عربستان ابراز نگرانی کردند. همین سیاست عربستان در مورد اخوان المسلمین سوریه نیز در حال تکوین است.

اما جریان اخوان المسلمین در مالزی رقیبی برای نفوذ عربستان به شمار می آید و با قدرت گرفتن اخوان در مصر در سالهای اخیر توجه بسیاری از جریانهای اسلامی مالزی به سمت اخوان المسلمین بوده است. مخالفتهای صریح عربستان با اخوان المسلمین مصر سبب گردید تا بسیاری از رهبران سیاسی مالزی عربستان را در جهت استکبار و غرب ارزیابی کنند و از طرف دیگر ترکیه نیز که از جریان اخوان المسلمین سوریه در ایجاد بحران علیه دولت سوریه استفاده می کرد خود به اشتباه تاریخی خود پی برد و مناطق زیادی از جنوب ترکیه در اختیار گروههای تروریستی قرار گرفت تا به عنوان پایگاهی علیه سوریه استفاده شود و علی رغم همه حمایتهای غرب از گروههای تروریستی دیدیم که مردم سوریه ایستادند و از وطن خویش در مقابل تجاوزگران دفاع کردند و اجازه ندادند تا جبهه مقاومت علیه اسرائیل غاصب درهم شکند.

در همین وضعیت بود که تظاهرات و بحرانهای داخلی ترکیه و انتقاد از دولت ترکیه افزایش یافت و دولت ترکیه نسبت به مواضع قبلی خود مبنی بر تغییر نظام سیاسی سوریه عقب نشینی کرد و جریان اخوان المسلمین مالزی که در صدد بهره گیری از این ارتباطات بودند چندان توفیقی بدست نیاوردند. اخوان المسلمین مالزی پس از این جریانات هم از ترکیه و هم از عربستان سعودی سرخورده بودند و مدافعان اصلی آنان در مصر نیز به میز محاکمه کشیده شده بود، آن هم توسط ژنرال سیسی که مورد حمایت عربستان بوده است.

رهبران اخوان المسلمین در قطر نیز تبعید شدند و به علت گرفتن مواضع فرقه گرایانه محبوبیت خود را درمیان جهان اسلام از دست دادند. جریان سفلی در مالزی همواره از ابن تیمیه، محمد بن عبدالوهاب، ناصرالدین آلبانی، ابن باز، محمد عثیمین و دیگران به نیکی یاد می کنند. رهبران این جریان رسول دهری از روستای مجیدی جوهور و دکتر سلیمان نورالدین (دانشگاه یو کی ام)، و دکتر ازویرا (دانشگاه یو کی ام)، عبدالله یاسین در سفارت عربستان و شهیدان قاسم بوده اند. اما با نفوذ حرکت وهابیت در اخوان المسلمین مالزی می بینیم که همین رسول دهری در کتاب خود تمایلات صوفیانه حسن بنا را مورد هجوم قرار می دهد و دو ماه قبل از مرگ بن باز مفتی وهابی عربستان و بر اساس فتوای او، اخوان و جماعت تبلیغی را مستوجب جهنم معرفی می کند. او همچنین تفسیر فی ظلال القرآن سید قطب را کتاب ضلال می نامد و به شدت آن را محکوم می کند. بدین ترتیب می بینیم که چگونه اهل سنت مالزی دست به تکفیر جریانهای سنی می زنند و حتی طرفداران اشعریه را به ضلالت و گمراهی متهم می سازند. شخصی به نام سعودی در مالزی نیز در ترویج این حرکت مؤثر بوده است.

این جریان سلفی به شدت اخوان المسلمین را مورد هجوم قرار می دهد و حمایتهای سفارت عربستان سعودی نیز از این جریان سلفی ادامه داشته است. بسیاری از اسلامگرایان مالزی دکتر عصری زین العابدین و دکتر جواندا مفتی استان پرلیس را جزو وهابیان سلفی ارزیابی می نمایند، و این در حالی است که آنان به جریان سلفی اخوان المسلمین تعلق دارند. مفتی پرلیس مترجم کتابهای یوسف قرضاوی به زبان مالائی است و دکتر عصری زین العابدین نیز به نیکی از یوسف قرضاوی یاد می کند، اما در هر حال وی از طرفداران جریان سلفی چون ابن قیم جوزی و این تیمیه است. در این میان عبدالهادی آونگ رئیس حزب اسلامی (پاس) با برخی سران اخوان المسلمین سوریه چون سعید حوی (19متولد 35م در حماه، سوریه) روابط خوبی داشت و البته سعید حوی پیرو نقشبندیه نیز بوده است.

با توجه به اعلام تروریست بودن جریان اخوان المسلمین توسط عربستان سعودی و سابقه تیره و تاریک این کشور در استفاده ابزاری از جریانات سیاسی اهل سنت در افغانستان و عراق بسیاری از اسلامگرایان شرق آسیا بویژه احزاب اسلامی مالزی نسبت به رفتارهای منافقانه عربستان به دیده تردید می نگرند و نمی توانند به این نظام برای آینده روابط سیاسی و فرهنگی خود خوشبین باشند، و از طرف دیگر جریانهای افراطی سنی مدافع طالبانیسم و جبهه النصره و داعش و مدافع عربستان سعودی به گونه ای عمل کرده اند که جریان اصلی اخوان المسلمین در مصر و مالزی و اندونزی از عملکرد عربستان ابراز بیزاری می کنند و ترکیه و امارات و قطر نیز در این میان خود قربانی اهداف سیاستهای عربستان و غرب و آمریکا بوده اند و چندان وجهه ای در میان اسلامگرایان این منطقه از جهان ندارند، به همین علت می بینیم که احزاب مختلف سیاسی مالزی از حرب پاس تا آمنو درصدد ترمیم روابط با ایران و رقابت بر نزدیکی به ایران بوده اند.