تحلیل «المانیتور»:

مهمترین موضوع مورد اختلاف ایران و 1+5 در مذاکرات اخیر

دور اخیر مذاکرات هسته ای ایران و گروه 1+5 در وین در حالی هفته گذشته پایان یافت که جزئیات چندانی از موضوعات مورد مذاکره و یا مهمترین موارد توافق یا عدم توافق طرفین در رسانه ها و عرصه عمومی منتشر نشد. با این حال، برخی موارد به صورت جسته و گریخته در این زمینه منتشر می شود که بحث بر سر مهمترین محورهای مورد اختلاف دو طرف نیز یکی از آن هاست.

کد خبر: ۴۰۲۳۵۵

تاریخ: ۰۱ خرداد ۱۳۹۳ - ۱۷:۵۷

به گزارش «تابناک»، لورا روزن، خبرنگار سایت تحلیلی «المانیتور» در مطلبی به بررسی مهمترین محورهای مورد بحث در مذاکرات اخیر ایران و گروه 1+5 پرداخته و می نویسد موضوع حجم و ظرفیت برنامه غنی سازی ایران، مهمترین موضوعی است که اکنون دو طرف درباره آن اختلاف نظر دارند. البته محور این مطلب، عمدتاً بر ادعاهای غیررسمی برخی کارشناسان هسته ای آمریکایی قرار دارد.

در این مطلب به طور خلاصه آمده است:

با وجود موضع گیری های مثبت مقامات ایرانی و همچنین نیت دو طرف برای رسیدن به توافقی جامع در موضوع هسته ای، کارشناسان عدم اشاعه هسته ای معتقدند تا زمانی که انتظارات ایران درباره حجم برنامه غنی سازی خود کاهش پیدا نکند، دو طرف قادر به رسیدن به توافق نهایی نخواهند بود.

رابرت آینهورن، مشاور سابق دولت آمریکا در امور عدم اشاعه هسته ای، در این زمینه می گوید: «من فکر می کنم که ایران واقعاً خواستار رسیدن به توافق است. اما ممکن است ایران هنوز به این جمع بندی نرسیده باشد که رسیدن به توافق امکان پذیر نیست مگر اینکه این کشور آماده کاستن از انتظارات خود در زمینه ظرفیت غنی سازی باشد که در چارچوب توافق نهایی قادر به برخورداری از آن خواهد بود».

جوفی جوزف، از دیگر مقامات سابق عدم اشاعه آمریکایی نیز می گوید: «اگر قرار باشد توافقی حاصل شود، ایران باید با اتخاذ تصمیمی راهبردی، در حجم برنامه غنی سازی خود تغییر ایجاد کند. اگر این کشور آماده انجام چنین کاری باشد، رسیدن به توافق تا تابستان امسال امکان پذیر است. در غیر این صورت، کار به مانع خواهد خورد».

در دور اخیر مذاکرات وین، ایران با پیشنهادی از سوی گروه 1+5 مواجه شد که مبنای آن، چشم اندازی ده ساله یا بیشتر برای برداشته شدن تحریم ها بود و روند کاهش تحریم ها نیز به انجام اقدامات مشخص از سوی ایران منوط می شد. این پیشنهاد با مخالفت ایران روبرو شد. افزون بر این، ایران با گنجانده شدن موضوع برنامه موشکی خود در قالب مذاکرات با 1+5 نیز مخالف است.

با این حال، بزرگترین شکافی که ناظران و تحلیلگران به آن اشاره می کنند، شکاف میان انتظارات ایران و غرب بر سر حجم برنامه غنی سازی ایران است. بر این اساس، طرف غربی خواستار آن است که ایران با یک برنامه غنی سازی محدودتر برای آینده نزدیک موافقت کند.

داریل کمبل، مدیر اجرایی موسسه کنترل تسلیحات آمریکا می گوید: «تنها در صورتی که ایران به تعهدات خود عمل کند، درباره اینکه برنامه هسته ایش دارای ابعاد نظامی نیست اعتمادسازی کند و نشان دهد که نیازهای واقعی و توجیه پذیری در زمینه سوخت هسته ای دارد، جامعه بین المللی با کاهش محدودیت ها علیه این کشور موافقت خواهد کرد».

برخی منابع می گویند که ایران در ابتدا خواستار حفظ تعداد کنونی سانتریفیوژهای خود (9 هزار سانتریفیوژ نسل اول) است و آن را به عنوان مبنایی برای جنبه کوتاه مدت توافق نهایی در نظر می گیرد؛ اما خواستار آن است تا پس از گذشت مدتی امکان افزایش این تعداد را نیز داشته باشد.

بر این اساس، ایران می خواهد در پایان یک دوره مشخص اعتمادسازی که شامل برخی محدودیت ها و افزایش بازرسی ها باشد، برنامه هسته ایش در عرصه بین المللی حالت عادی پیدا کرده و به عنوان یک عضو پیمان عدم گسترش سلاح های هسته ای (ان پی تی) بتواند بدون هیچ گونه محدودیتی به تعیین حجم موردنظر خود برای برنامه غنی سازی بپردازد.

با این حال، کنگره آمریکا و همچنین مقامات اسرائیلی خواستار آن هستند که در توافق نهایی، ایران از ظرفیت غنی سازی معادل تنها سه هزار سانتریفیوژ نسل اول و ذخیره محدودی از اورانیوم 3.5 درصدی برخوردار باشد که آستانه دستیابی ایران به سلاح هسته ای را به یک سال برساند. به نظر آن ها، تنها چنین توافقی از نظر سیاسی قابل دفاع و توجیه پذیر است.

در عین حال، برخی کارشناسان عدم اشاعه می گوید که متقاعد کردن ایران برای محدود کردن حجم برنامه غنی سازی خود در کوتاه مدت و میان مدت، احتمالاً مهمتر از تعداد سانتریفیوژهایی است که ایران می خواهد طی یک یا دو دهه آینده نصب و راه اندازی کند.

به هر حال، انتظار می رود که محمد جواد ظریف، وزیر خارجه ایران و کاترین اشتون، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا طی روزهای آینده و پیش از برگزاری دور جدید مذاکرات ایران و 1+5 با یکدیگر دیدار و گفت و گو کنند. هنوز مشخص نیست که آیا مقامات آمریکایی نیز در این ملاقات و یا در ملاقات های جداگانه با مقامات ایرانی حضور خواهند داشت یا خیر.