اسناد وزارت خارجه انگليس: ده سال ديگر به شاه تکنولوژي سلاح اتمي مي‌دهيم

تأخير کابينه و انجام ندادن سريع اين پروژه، به خاطر برنامه جيمي کارتر، رئيس‌جمهور جديد آمريکا، مبني بر لايحه ماه جولاي سال 1977 خود درباره انجام پروتکل منع گسترش سلاح‌هاي هسته‌اي است، اما اين اسناد نشان مي‌دهد که مقامات رسمي بريتانيا، اميدواري بسياري داشته‌اند که بتوانند اين رقابت را از کشورهاي آلمان و فرانسه ـ که پيشنهاد ساخت دو راکتور کوچک هسته‌اي را به ايران داده بودند ـ بگيرند.

کد خبر: ۳۹۸۳

تاریخ: ۰۷ دی ۱۳۸۶ - ۱۵:۱۹

در سال 1977، دولت بريتانيا، با شاه ايران وارد مذاکرات محرمانه‌اي براي ساخت بيست نيروگاه هسته‌اي شده بود؛ مشابه پروژه‌هايي که از سوي فرانسه و آلمان به ايران پيشنهاد شده بود.

در مذاکرات مقامات ارشد بريتانيايي و رئيس وقت سازمان انرژي اتمي ايران، پيش‌بيني کردند كه تا پايان قرن بيستم، ايران مي‌تواند اين تکنولوژي را از بريتانيا بگيرد و به اين وسيله، مستقل و به تنهايي، سلاح هسته‌اي توليد كند.

به گزارش سرويس بين‌الملل «تابناك» به نقل از روزنامه «فايننشيال تايمز» چاپ لندن، در اسناد اين مذاكرات همچنين آمده است: اگر صنايع هسته‌اي بريتانيا بخواهند روي پاي خود بايستد و زنده بماند، بايد معاملات هسته‌اي بسياري را با کشورهاي ديگر امضا كند.

همچنين در يادداشتي که به ساختمان شماره ده، خيابان «داونينگ استريت» فرستاده شده، در ماه فوريه سال 1997، يکي از مقامات ارشد وزارت انرژي انگلستان که توسط «توني بن» اداره مي‌‌شود، نوشته است که به باور او، دست‌كم تا ده سال آينده، اکبر اعتماد، رئيس پيشين سازمان انرژي اتمي ايران، درخواست دريافت تکنولوژي غني‌سازي و بازفرآوري را خواهد نمود؛ بنابراين، با توجه به وضعيت صنايع ايران، ما مي‌توانيم اين درخواست را تا پايان قرن بيستم به تأخير بيندازيم.

در سند ديگري، «توني بن»، وزير وقت انرژي انگلستان، نامه‌اي به «جيمز کالاهان»، نخست‌وزير انگلستان نوشته و در آن گفته است كه ايران مي‌خواهد در پروژه تکنولوژي راکتور آب تحت فشار انگلستان، ميليون‌ها پوند سرمايه‌گذاري كند و در عوض، بريتانيا نيز بيست رآکتور قدرت در اختيار ايران قرار دهد.

توني بن همچنين در اين نامه اعلام نموده که اغلب همکاران ارشد او به اين نتيجه رسيده‌اند که او پيشنهادي درباره ارتباط نزديکتر و همچنين انجام مشارکت و موافقت با تنظيم قرارداد با ايران را بدهد که تحت اين قرارداد، ما رهبري ساخت و گسترش برنامه عظيم ساخت راکتور هسته‌اي ايران را دنبال كنيم و در عوض، ايران نيز در صنايع هسته‌اي انگلستان، سرمايه‌گذاري‌هاي لازم را انجام دهد.

همچنين در اين نامه آمده است: در ده سال آينده، يک خطر براي ارسال تکنولوژي تجهيزات هسته‌اي حساس وجود دارد که دست‌كم ده سال زمان مي‌برد. اين پرونده که پس از سي سال از بايگاني بيرون آورده شده است، همچنين شامل نامه «لرد وين استوک»، رئيس «جي.اي.سي» انگلستان به «کالاهان»، نخست‌وزير است كه نوشته: در ماه مي ‌سال 1977، از اين مذاکرات محرمانه آگاه شده و تعجب مي‌كند که چرا بريتانيا در انجام و جلو بردن اين پيشنهاد کوتاهي مي‌كند و آن را به تأخير مي‌اندازد!

بايد افزود كه اين اسناد، دربردارنده اين موضوع است که تأخير کابينه و انجام ندادن سريع اين پروژه، به خاطر برنامه جيمي کارتر، رئيس‌جمهور جديد آمريکا، مبني بر لايحه ماه جولاي سال 1977 خود درباره انجام پروتکل منع گسترش سلاح‌هاي هسته‌اي است، اما اين اسناد نشان مي‌دهد که مقامات رسمي بريتانيا، اميدواري بسياري داشته‌اند که بتوانند اين رقابت را از کشورهاي آلمان و فرانسه ـ که پيشنهاد ساخت دو راکتور کوچک هسته‌اي را به ايران داده بودند ـ بگيرند.

اين تأخير تا ژانويه سال 1979 که شاه ايران در انقلاب جمهوري اسلامي سرنگون شد، ادامه يافت و تا آن زمان، انگليس هيچ‌گونه راکتوري در ايران نداشته و  دو طرح فرانسه و آلمان براي ساخت نيروگاه اتمي در بوشهر و دارخوين نيز در مراحل ابتدايي بوده‌اند.