پیشنهاد آمریکا، چین و روسیه برای نیروگاه آب سنگین اراک

در هفته‌های اخیر مقامات و مسئولین کشور درباره یک موضوع مهم مذاکره میان ایران و گروه ۱+۵ که‌‌ همان راکتور تحقیقاتی در حال ساخت اراک است، اظهارات مهمی داشته‌اند. گزینه‌های روی میز درباره اراک سه پیشنهاد از سوی روسیه، آمریکا و چین و فصل مشترک هر سه پیشنهاد این است.

کد خبر: ۳۹۸۰۹۳

تاریخ: ۱۴ ارديبهشت ۱۳۹۳ - ۲۳:۴۷

در هفته‌های اخیر مقامات و مسئولین کشور درباره یک موضوع مهم مذاکره میان ایران و گروه ۱+۵ که همان راکتور تحقیقاتی در حال ساخت اراک است، اظهارات مهمی داشته‌اند که جان‌مایه آن تفاهم کلی میان ایران و گروه ۱+ ۵ درباره ادامه فعالیت این راکتور است.

به گزارش «تابناک»، پایگاه امید هسته‌ای در این باره نوشته است: در مذاکرات فشرده ادعای طرف غربی، امکان خدشه به معاهده عدم اشاعه سلاح هسته‌ای (N. P. T) در آینده با در دسترس بودن میزان بالای پولوتونیوم در پسماند راکتور اراک بوده که این موضوع با ابتکار فنی بازطراحی و کاسته شدن از میزان پلوتونیوم تقریبا حل شده است؛ اما در‌باره جزئیات این بازطراحی خبرنگاران «امید هسته‌ای» به اطلاعات تازه‌ای دست یافته‌اند که نشان از آن دارد، تبدیل کلیت پیشنهاد بازطراحی به راهکار عملی، هنوز نیازمند مذاکره و بررسی فنی و تکمیل پیشنهاد‌های روی میز است.

گزینه‌های روی میز درباره اراک سه پیشنهاد بازطراحی از طرف روسیه، آمریکا و چین است، فصل مشترک هر سه پیشنهاد این است که راکتور تحقیقاتی اراک همچنان از نوع آب سنگین باقی بماند، ولی در هر کدام از پیشنهاد‌ها برای کاستن از پلوتونیوم از طریق بازطراحی، وارد شدن مقداری متفاوت اورانیوم غنی شده و برخی امور فنی دیگر وجود دارد.

بر اهل فن روشن است که از تفاوت‌های راکتور آب سنگین با آب سبک این است که راکتور آب سبک با اورانیوم غنی شده و آب سنگین با اورانیوم طبیعی کار می‌کند و راکتور‌های آب سبک معمولا از نوع قدرت و تولید انرژی و برق هستند. راکتور آب سنگین اراک اما از نوع تحقیقاتی است که در آن ایزوتوپ و رادیو دارو تولید خواهد شد و از نوع برق و قدرت نیست.

در پیشنهاد‌های این سه کشور، برخی تغییرات فنی و ورود میزان متفاوتی از اورانیوم غنی‌شده وجود دارد، از این لحاظ پیشنهاد آمریکا با روسیه و چین تفاوت دارد. طبیعی است این متخصصان کشورمان هستند که باید با بررسی و مطالعه پیشنهاد‌ها و ارائه دیدگاه‌های خود، استدلال و در نهایت انتخاب کنند که کدام پیشنهاد جنبه عملیاتی و مفیدتری برای راکتور خواهد داشت و کدام پیشنهاد ماهیت آب سنگین را بیشتر حفظ و لحاظ خواهد کرد؛ در مجموع مزیت‌های هر پیشنهاد و نیازهای کشور از جمله اموری است که باید پس از تأیید متخصصان، در مذاکرات مورد توافق قرار گیرد. نکته مهم اینکه در فرآیند فعالیت راکتور آب سنگین به هر حال پلوتونیوم تولید خواهد شد و مباحث کنونی درباره این است که برای مثال این میزان در سال یک یا ۲ کیلوگرم و یا هر میزان دیگر باشد.

در این بخش مذاکره آنچه طرف مقابل جست‌و‌جو می‌کند، همان کاستن از میزان پلوتونیوم در دسترس و قابل کنترل‌تر شدن آن است و ایران نیز ارتقای کیفیت و کارکرد راکتور و رفع نگرانی‌های ادعایی را در نظر دارد.

می‌توان گفت بر سر انتخاب یکی از پیشنهاد‌ها یا راهی نزدیک به آن‌ها در کل تفاهم وجود دارد؛ ضمن اینکه آنچه درباره سایت اراک مورد توافق قرار گیرد، روی دیگر موضوعات مذاکره، نظیر سایت فردو و سانتریفیوژ‌ها تأثیر خواهد داشت؛ از این روی، با وجود رویکرد مثبت طرفینی، ولی اراک هنوز جزو موضوعات مذاکره میان ایران و گروه ۱ +۵ است.