علل نه به انصراف از یارانه ها

صادق زیباکلام

کد خبر: ۳۹۷۶۶۶

تاریخ: ۱۳ ارديبهشت ۱۳۹۳ - ۱۱:۳۲

با اجرای مرحله دوم هدفمندی یارانه ها و ثبت نام دوباره از مردم برای گرفتن یارانه نقدی فشارها به دولت افزایش پیدا کرده است. از ابتدای روی کارآمدن دولت حاشیه سازی برای دولت روحانی در ابعاد مختلف از جمله توافق هسته ای، هدفمندی یارانه ها ،برگزاری جشن و امثالهم ایجاد کرده اند.
البته در این میان کارشناسان دلایل مختلف و ارزیابی های متفاوتی از عملکرد دولت خصوصا در زمینه اجرای دور دوم هدفمندی ارائه می کنند. عده ای معتقدند که دولت چاره ای جز اجرای مرحله دوم به این شکل نداشته است و در صورتی که روند گذشته ادامه پیدا می کرد ، تورم و رکود اقتصادی به شدت گسترده تر می شد.
این در حالی است که تعدادی از مخالفان عملکرد دولت معتقدند، اگرچه اجرای مرحله دوم ضروری است اما شیوه عملکرد دولت اشتباه بوده است و دولت می توانست بسیار بهتر عمل کند.
به هر حال فارغ از اینکه آیا دولت می توانست بهتر عمل کند یا خیر؛ اما موضوع مهمتر اینجاست که بدون تردید انتظار دولت از مردم برای انصراف مردم از یارانه نقدی بسیار بیشتر از این ها بود و به نوعی دولت در برنامه های اقتصادی خود با رفتار مردم با شوک روبرو شد.

در همین ارتباط «تابناک» در گفت و گو با صادق زیبا کلام تحلیلگر مسائل سیاسی عملکرد دولت و علل فشارهای روزهای اخیر به دولت را مورد بررسی قرار داه است.

آقای دکتر عده ای معتقدند عدم اعتماد به دولت عامل این بود که مردم نسبت به انصراف داوطلبانه استقبال نشان ندادند. نظر شما چیست؟

من معتقدم کسانی که ناخدا آگاه این سئوال را مطرح می کنند و اینطور به قضیه نگاه می کنند که مردم اعتمادشان از دولت اقای روحانی  سلب شده است، تعمدا خودشان را به خواب زدند و اینطور جلوه می دهند که مسئله عدم انصراف به بی اعتمادی مردم به رئیس جمهور و قوه مجریه مربوط می شود. آنهایی که تعمدا و چه سهوا می گویند این موضوع به اقای روحانی مربوط بوده است فرقی نمی کند. چون متاسفانه عدم انصراف فقط به مربوط روحانی نبود. در طرح ثبت نام یارانه همه مسئولین شکست خوردند.

پس چرا 73 میلیون نفر ثبت نام کرده اند؟

چرا ما بگوییم مردم فقط به روحانی اعتماد نکردند و به او نه گفتند . ایا اگر این داستان به جای اینکه در اردیبهشت و فروردین سال 93 اتفاق بیفتد، در اردیبهشت 92 ، 91 و یا 90 اتفاق افتاده بود، چرا فکر می کنیم که نتیجه عکس این بود. اگر اقای احمدی نژاد سال 89 که یارانه ها را معرفی کرد؛ ایشان می آمد و می گفت که ای مردم ما مشکل داریم که تعیین کنیم که چه کسی نیازمند گرفتن یارانه نیست یا هست. در واقع دولت احمدی نژاد گرفتن یارانه ها را به عهده خود مردم می گذاشت و به آن دسته از مردم که درامد شان بالای یک میلیون و یا دو میلیون تومان است، می گفت شما ثبت نام نکنید وکسانی که زیر یک میلیون درآمد دارند، ثبت نام کنند.
چرا شما فکر می کنید نتیجه خیلی متفاوت از اردیبهشت 93می شد. من اتفاقا معتقدم که اگر ثبت نام و اعلام ثبت نام اگر در هر مقطعی دیگری شده بود  همین نتیجه را به باور می اورد.  چرا ما سر خودمان را گول بزنیم، اگر در یک زمانی دیگر شده بود یک نتیجه دیگری به بار می اورد.

چرا شما فکر می کنید که نتیجه یکسان می شد؟

مردم بی اعتماد شده اند. فقط اقای روحانی از مردم نخواست که ثبت نام نکنید. مگر مراجع نگفتند که اگر کسی مستحق ثبت نام نیست، ثبت نام نکند و حرام است. مگر سایر نمایندگان مجلس، چهره ها و شخصیت های اصول گرا از مردم نخواستند که ثبت نام نکنند. بنابراین این اشتباه خیلی زیادی است. ما نباید مثل خرگوش در خواب غفلت فرو رویم. اگر فکر کنیم که مردم فقط به روحانی نه گفتند و امدند ثبت نام کردند.

به نظر شما دولت نمی توانست مکانیزم بهتری برای انصراف از یارانه ها ایجاد کند که این مشکلات به وجود نیاید؟

بنده معتقدم که از همان ابتدا اساس یارانه ها کج بنا شد. دیوار یارانه از همان ابتدا در سال 89 کج بالا رفت و دولت اقای احمدی نژاد به جای اینکه یارانه ها را به کسانی که مستحق گرفتن یارانه هستند، بدهد میان تمام مردم پخش کرد. ایشان در یک اقدام حساب شده برای افزایش محبوبیت دست به یک مانور و اقدام پوپولیستی زد و گفت این پول مال خود مردم است. بعد در تلویزیون گفت این پول با برکت است، این پول امام زمان است و این پول را قاطی پول های دیگرتان نکنید. تمام مدت هدف دولت قبلی یک بهر ه برداری تبلیغاتی و پوپولیستی از مسئله یارانه ها بود. البته متاسفانه من فقط دولت اقای احمدی نژاد را مقصر نمی دانم. من مجلس، رادیو تلویزیون و تمام  ارکان های اجرایی نظام در سال 89  را مقصر می دانم که تمام انها سکوت کردند، بلکه حتی به- به گفتند.
سایت تابناک به ارشیو خود مراجعه کند و بگوید آیا صادق زیبا کلام حرف اشتباهی می زند . مثلا ایا رئیس مجلس و یا فلان مقام مسئول از این کار احمدی نژاد انتقاد کرده است. مطمعن باشید،کسی از این کار انتقاد نکرده است. هیچ یک از رهبران اصول گرا از این کار به هیچ وجه انتقاد نکردند. نگفتند این کار نادرست است. اگر قصوری اتفاق افتاده است. چرا همه چیز را گردن احمدی نژاد بیاندازیم. اصولگرایان همین قدر مقصرند که اقای احمدی نژاد است.

پس در دوره جدید چه قصوری متوجه دولت روحانی است؟

قصوری که من متوجه روحانی می بینیم مماشات است . ایشان وقتی که رئیس جمهور شدند، باید قرص و محکم می ایستاد. او باید از ابتدا می گفت پرداخت پول نقدی یارانه ها  نادرست بوده است و پرداخت پول را ادامه نمی داد. ایشان گفت که مجلس اینکار را به یک شکلی درست کنند و مجلس از دولت خواست این کار را درست کند. دولت فرستاد برای مجلس و دولت برای مجلس پس فرستاد.
این یعنی که دولت و مجلس می دانستند که این کار غلطی است. اما هیچکدام حاضر نبودند که عدم مقبولیت و دشواری های سیاسی را به گردن بگیرند. چرا فقط احمدی نژاد را مقصر کنیم. دولت یازدهم نیز مقصر است که این کار را ادامه داد. همه مقصرند برای اینکه از این اقدام دولت دفاع کردند.

چرا دولت قبل از درخواست از مردم برای انصراف از یارانه ها، اقدامات اعتماد ساز انجام نداد . مثلا تورم را کاهش می داد یا با دانه درشت های اختلاس گر برخورد می شد، تا مردم بتوانند به دولت اعتماد کنند؟

مردم برای اینکه چرا داریم ثبت نام می کنیم، انگیزه های مختلف و توجیهات مختلف داشتند. من این قول را از خیلی شنیده ام که مگر نمی گوید این پول را به لایه ای مستضعف جامعه بدهیم. خوب ما این اعتماد را به خودمان داریم که این 45 هزارتومان را به افرادی که مستحق هستند، می دهیم. یا خیلی ها بودند که در شبکه های اجتماعی می گفتند ما به این دلیل ثبت نام کردیم که دولت مجبور شود این پول را به ما بدهد و گرنه این پول خرج جاهایی دیگر که مربوط به کشور ما نیست می گردد. این مسائل وجود دارد. ما نمی توانیم سر خودمان را زیر برف کنیم و بگویم که اقای روحانی می امد یک کارهایی می کرد تا مردم به ایشان اعتماد کنند.
مخالفان دولت خیلی هاشان گفتند که موضوع ثبت نام یارانه ها، رفراندوم برای محبوبیت دولت بود. خیلی از کسانی که امدند ثبت نام کردند می گفتند ما انگیزه سیاسی نداشتیم و همینطوری ثبت نام کردیم. قطعا انگیزه سیاسی برای شماری از این 73 ملیون بوده است. کسی نمی تواند بگوید همه انگیزه سیاسی داشته اند و برای اینکه نه گفته باشند امده اند ثبت نام کرده اند. البته کسی هم نمی تواند بگوید همه این 73 میلیون نیازمند بوده اند.

به نظر شما عملکر دولت در این زمینه مناسب بود؟

رفتار روحانی خیلی محافظه کارانه بوده است. ایشان به شدت نگران بوده است که یک وقت اصولگرایان دلخور و ناراحت نشوند و مشکلی بین ایشان و اصولگرایان به وجود نیاید. در نتیجه ایشان در خصوص خیلی از مسائل مماشات و سکوت می کند.
خیلی از ایشان در خصوص حوادث بند 350 زندان اوین گلایه کردند. صرف نظر از اینکه اصل ماجرا چه بوده است. ولی مردم انتظار داشتند، دست کم رئیس جمهور له یا علیه این اقدام  یک موضع گیری می کرد. از رئیس شورای امنیت ملی و یا دیگران می خواست که لااقل یک بررسی کنند. ولو اینکه نتایج بررسی را منتشر نکنند. این اقدام وی نشان می داد که وی از حقوق ملت ایران حفاظت می کند اما متاسفانه ایشان هیچ واکنشی نشان نداد.
مسئله فقط این نیست که دیگر بابک زنجانی و سعید مرتضوی و... دیگر وجود نخواهد داشت. مسئله فقط این نیست. ایشان می توانست یک سری گام های ساده تری را بردارد. این ها ست که باعث بی اعتمادی مردم نسبت به دولت اقای روحانی می شود.

همینطور که فرمودی همه باختند اما دولت باید چه اقدامی انجام دهد تا اجماع سازی پیرامون مسائل ملی ایجاد کند؟

اولین کاری که باید اقای روحانی بکند، پذیرش صورت مسئله است. او باید بگوید ما با یک بحران روبرو بودیم و مردم به نوعی نارضایتی خود را نشان دادند. متاسفانه مسئولین ما در گذشته هم نشان دادند که به این علائم و سیگنال ها هیچ توجهی نمی کنند. اینقدر بی توجه هستند که یک مرتبه آن وقت یک سیل راه می افتد. در حالی که من معتقدم این زنگ خطری بود که مردم این روش ها را قبول  ندارند. فقط روحانی نیست که باید گام هایی را در جهت به وجود آوردن اعتماد ملی به وجود آورد. همه ارگانها از جمله مجلس ،خبرگان ، صدا و سیما و... باید این اعتماد سازی را انجام دهند. اصولگرایان مخالف دولت دوست دارند بگویند آقای روحانی شکست خورد.

عده ای از تحلیلگران معتقدند که اصولگرایان و اصلاح طلبان منتظرند تا ببینند که دولت روحانی به سمت کدام یک از آنها بیشتر متمایل می شوند تا از وی حمایت کنند. ارزیابی شما چیست؟

آنچه مسلم است عقبه اجتماعی دولت اقای روحانی جریان اصلاحات و اصلاح طلبی است. اگر اقای روحانی در یک دست ماه و در یک دست خورشید بگیرد و بگوید من اصولگرا هستم، اصولگرایان ایشان را قبول نمی کنند. اصلا نباید این تصور را کرد که اگر ایشان چراغ سبزی به اصولگرایان نشان بدهد.، آنها می گویند اقای روحانی با ما است. اصولگرایان روحانی را قبول ندارند. روحانی اگر به هاشمی رفسنجانی بدترین کلمات را بگوید، شاید بعضی ها خوشحال شوند اما روحانی را به عنوان اصولگرا قبول نمی کنند. هر قدر اقای روحانی هجمه کند به اصلاح طلبان و ...... اصولگرایان خوشحال می شوند ولی یادمان باشد که اصلا و ابدا اقای روحانی را از خودشان نخواهند دانست.

یعنی اصولگرایان میانه رو هم روحانی قبول ندارند؟

البته منظورم این نیست که روحانی شمشیر را از رو برای اصولگرایان ببندد. اما معتقدم که یک جاهای ایشان باید روی مواضعش محکم تر بایستد. ایشان باید احترام به اصولگرایان را حفظ کند و انها را مورد چالش قرار ندهد و با آنها تقابل نکند ولی در عین حال بر روی مواضع خودش ایستادگی کند.