شریعتمداری: دولت در افزایش قیمت ناگزیر بود

کد خبر: ۳۹۵۸۶۸

تاریخ: ۰۶ ارديبهشت ۱۳۹۳ - ۱۰:۴۱

افزایش نرخ بنزین و پایان ثبت نام فازدوم هدفمندی یارانه‌ها سبب شد تا با محمد شریعتمداری، معاون اجرایی رئیس‌جمهور به گفت‌وگو بپردازیم و نظرات او را درخصوص اقتصاد کشور جویا شویم.

متن سوال و جواب روزنامه آرمان با محمد شریعتمداری به شرح زیر است:

با توجه به اینکه افزایش قیمت بنزین انجام شد و 75 درصد سهمیه‌ای و 60 درصد آزاد افزایش یافت، شیب افزایش قیمت در بازار کل کشور چه اثراتی را به همراه دارد و دولت در این خصوص چه برنامه‌هایی را در دستور کار خود دارد؟

در واقع این افزایش قیمت حامل‌های انرژی در صورتی که اجرای آن همراه و توام با اجرای سیاست‌های پولی و مالی و تجاری مناسب باشد بطور طبیعی می‌تواند آثار تورم را تسهیل بخشد و دولت در این زمینه عملا ناگزیر بوده و نمی‌توانسته غیر از این عمل کند. حال دولت، دو کار بزرگ را انجام داده است. یکی اینکه با توجه به زمینه رکود در وضعیت تولید و صنعت کشور بسیار عمیق بوده است و دولت می‌خواهد سیاست‌های ضد رکود را به اجرا گذارد و در این زمینه اقدامات مناسبی را در برنامه‌های آتی عمل خواهد کرد، طبیعتا می‌گویم نه اینکه جنبه خبری داشته باشد اما دولت مطلوب عمل کرد چرا که با یک شیب ملایمی افزایش قیمت‌های حامل‌های انرژی را در دستور قرار داد و همانطور که در مورد حامل‌های موثر در تولید هم قبلا عمل کرد و حالا بنزین که زیاد در تولید اثرگذار نیست و بیشتر نرخ‌های دیگر بود که تاثیرگذار بود که در پایان سال 1392 اجرا شد و دولت با یک شیب ملایمی این کار را کرد.

از طرف دیگر با توجه به اینکه مجموعه‌ای از معیشت مردم تا حدودی در اختیار دولت است و اطلاعات مناسبی در این زمینه دارد و با توجه به اینکه هر افزایش قیمت کالا و خدمات می‌تواند تاثیرات تورمی داشته باشد، دولت تلاش کرد که این آثار تورمی در این بخش را به حداقل ممکن کاهش دهد. البته در کنار این، بسته‌های سیاستی دیگری نیز در راه است که دولت در اختیار دارد که اعمال می‌کند، بسته‌های سیاستی کنترل نقدینگی در شرایطی اقتصاد بگونه‌ای که سیاست‌های انبساطی نقدینگی عامل مقوی در رشد تورم نباشد و بعکس سیاست‌های منطقی و عاقلانه‌ای در حوزه پولی اتخاذ شود که آثار تورمی را به حداقل برساند که اینها از جمله برنامه‌هایی است که دولت در پیش گرفته است.

در زمینه نرخ سود سپرده‌ها همچنان به این صورت است. بنابراین دولت در مجموع تصمیم بر این دارد که بالاخره این نرخ سود سپرده اولا منطقی باشد و ثانیا آثار تورمی حداقلی در جامعه به جای گذارد و از آن طرف به دلیل اتصال سود سپرده‌ها به سود تسهیلات بانکی آن نرخ خیلی بالا نرود و بهینه کردن این تصمیمات در قالب سیاست‌های هماهنگ از برنامه‌های اصولی دولت است که بطور طبیعی عمل می‌کند و در واقع اگر بخواهم صحبت‌هایم را خلاصه کنم باید بگویم که معمولا در تصمیماتی که دولت در افزایش قیمت کالا و خدمات می‌گیرد، در صورتی که سیاست‌های مناسب تجاری، مالی و پولی، در کنارش به اجرا گذاشته شود حتما می‌تواند عامل ضد تورم باشد و کنترل کند آثار تورمی تصمیماتی که دولت لابد و ناچار است اتخاذ کند.

در زمان محمود احمدی‌نژاد بنزین از 100تومان به 400 تومان رسید و این را اگر مقایسه کنیم این افزایش نرخ از 400 تومان به 700 تومان، در آن زمان به این میزان شاهد فشارها و انتقادها نبودیم به نظر شما در این خصوص چیست؟

در هر صورت باید توجه داشت که دولت، دولت مظلومی است و هیچ تردیدی در آن نیست. نمی‌گویم که دولت تنهاست به‌طوری که به هر حال تمام نخبگان و صاحبنظران سیاسی و اقتصادی کشور حتی اگر ابراز نکنند در دل می‌دانند که این تصمیماتی که دولت می‌گیرد تصمیماتی است که اگر احیانا کوچکترین اثر منفی هم در هر حوزه‌ای داشته باشد آن بخشی از تصمیم است که امکان عدم اتخاذ آن نیست و باید گرفته شود و دولت تلاشش این است که تصمیماتی که می‌گیرد در همه حوزه‌های اقتصادی آثار مثبتی از خودش به جای بگذارد و همان طور که اشاره کردید متاسفانه عملکرد رسانه‌های مخالف دولت اینگونه است.

در دوره‌ای که من وزیر بازرگانی بودم گاهی اوقات کوچک‌ترین تغییری در قیمت را در برخی از رسانه می‌دیدم که با فونت 60، 70 و 80 تیتر می‌کردند و توجه نمی‌کردند به اینکه این دشمنی با دولت نیست دشمنی با ملت است. چون تیتر کردن اینها باعث تحریک اقتصاد تورمی می‌شود و تحریک اقتصاد تورمی اثر اولیه‌اش به مردم است و آثارش روی معیشت مردم است و سفره آنان را کوچک‌تر می‌کند، منتهی آنان خیلی توجه نداشتند به این موضوع. همین که رقیب سیاسی خودشان را اذیت کنند آن برایشان مهم بود. اما مهم رضای خدا و توجه به وضعیت زندگی مردم است. متاسفانه این نگاه هنوز هم وجود دارد یعنی ما برخی اوقات می‌بینیم که برخی از رسانه‌های ما در صفحه یک خودشان خبر‌هایی را انتشار می‌دهند که در کشش قیمت بالاتر و در سطح عمومی قیمت‌ها و برخی از کالا و خدمات تاثیر دارد بطوری که قیمت‌ها را افزایش می‌دهد و این قطعا برای کشور مفید نیست و بلکه قطعا مضر است.

اگر آمراً و عامدا این کار را انجام می‌دهند که خدا آنان را نمی‌بخشد و حتما باید پاسخ دهند و باید بدانند که این بخشش‌پذیر نیست. اما اگر هم ندانند باید بپرسند و جویا شوند و نباید این قبیل تصمیمات را بدون مشورت با صاحب‌نظران اقتصادی انجام دهند ولی متاسفانه با چنین شرایطی مواجه هستیم و این رفتار دوگانه در کشور وجود دارد.

اما در صحبت‌های برخی از دولتمردان هم می‌بینیم که سخنانی بیان می‌شود که رسانه‌های جناح مخالف دولت سوء برداشت می‌کنند و می‌گویند اینها به گفته‌های تدبیر و امید توجه نمی‌کنند و از شعار‌های خود فاصله گرفته‌اند. اگر بخواهید پاسخ این منتقدان را بدهید چه می‌گویید؟

من می‌گویم شرایط مملکت شرایط خطیری است. منتقدان ما بیش از هرکس به این قضیه معتقد و معترض هستند که بالاخره کشور ما دشمنانی دارد و آنان تلاش می‌کنند در جهت افزایش منافع خودشان و تاثیرگذاری منفی در اقتصاد ملی کشور ما. پس در این شرایط که در مذاکرات سیاسی با دنیای خارج در نقطه بسیار حساس و خطیری قرار داریم طبیعتا هر اقدامی که تاثیرگذار باشد و منافع ملی کشور را تحت تاثیر قرار بدهد اقدام مخرب و ناصحیحی است. من دعوت می‌کنم و معتقدم به اینکه مخالفین باید بیشتر نگاهشان به سمت منافع ملی کشور باشد و مصلحت‌های عامه مردم کشور را که از همه چیز در راه حفظ این نظام دریغ نکرده‌اند را در نظر بگیرند نه مسائل سیاسی زودگذری را که امروز ممکن است منفعتی را برایشان داشته باشد. بالاخره این نکته‌ای است که باید روی آن توجه داشته باشند. حال دولتمردان هم که از خطا مصون نیستند و گاهی اوقات و شاید همین مصاحبه‌ای که من با شما می‌کنم ممکن است که نکاتی داشته باشد که نکات موثر نباشد اما مهم این است که این کار و اتفاقی که می‌افتد اثر تعمد برای یک کار سیاسی صرف است یا اینکه نه بالاخره کار دلسوزانه و تعهدانه است و این دوتا باید از هم تفکیک داده شود.

در خود کابینه هم دوگانگی در صحبت‌ها دیده می‌شود آیا بهتر نبود در این بحث هدفمندی یک شخص به عنوان سخنگو صحبت می‌کرد تا رسانه‌های مخالف سوءاستفاده نکنند؟

هدفمندی که از آن صحبت می‌کنید یک حوزه معینی که محدود برای یک وزارتخانه و سازمانی باشد نیست. از این جهت که در هدفمندی یارانه‌ها به موضوع حامل‌های انرژی توجه می‌شود و بالاخره روی نرخ حامل‌های انرژی صحبت می‌شود و وزارت‌های متولی امر انرژی که نیرو و نفت هستند پیدا می‌کند و از حیث اینکه تصمیم‌گیری روی قیمت‌های حامل‌های انرژی و تاثیرگذاری آن بر اقتصاد ملی ارتباط وزارتخانه‌های وزارت اقتصاد و سازمان برنامه پیدا می‌کند از حیث نحوه هزینه و آن فعالیت توزیعی که بعد از کسب درآمد از محل افزایش درآمد حامل‌های انرژی که به‌دست می‌آید بهداشت و درمان را تحت تاثیر قرار می‌دهد و بطور عام مساله رفاه را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد اقدامات تامین اجتماعی را می‌خواهد به آن بپردازد که وزارتخانه‌های تعاون، کار و رفاه تامین اجتماعی و بهداشت درمان ذینفع آن هستند.

طبیعی است به دلیل اینکه موضوع یک موضوع چندجانبه است بطور طبیعی وزرا و مسئولان در مورد موضوع کار خودشان صحبت می‌کنند که این به هدفمندی یارانه‌ها مربوط است مثلا موضوع هدفمندی موضوع ارز نیست که بگوییم در این خصوص فقط بانک مرکزی صحبت کند یا فقط موضوع تجارت و صنعت نیست که بگوییم وزیر صنعت و تجارت باید درخصوص آن صحبت کند و یا فقط مساله توسعه میادین نفتی نیست که بگوییم وزارت نفت باید سخن بگوید اینکه راجع به هدفمندی صحبت می‌کنند این است که در اصل درخصوص کار خودشان دارند صحبت می‌کنند و در حیطه مسئولیت‌های خودشان است. آن چیزی که مورد ایراد است و به نظر من ایراد منطقی است و نباید گفته شود این است که یک مسئولی که در موضوع هدفمندی صحبت می‌کند مسئول حوزه صنعتی است راجع بهداشت و درمان صحبت کند که همش هم به هدفمندی مربوط است یا مثلا یک مقام در بخش درمان در حوزه اقتصاد کلان حرف بزنند که من این را یا ندیده‌ام یا خیلی کم شاهد آن بوده‌ام. اینکه افراد مختلف صحبت کنند در مورد هدفمندی چون موضوع جامعه‌ای است.

آینده اقتصاد را در دولت یازدهم چگونه ارزیابی می‌کنید؟

ما در دولت بسیار امیدوار هستیم. همین که روند مذاکرات سیاسی ما این ارابه صدور قطعنامه‌های وحشیانه علیه کشور را متوقف کرده است و یک اقدام مثبتی را در جامعه به وجود آورده است کم تاثیری در اقتصاد ایران ندارد. بسیاری از فعالان اقتصادی این روزها هر زمان که ما را می‌بینند از اینکه آقای دکتر روحانی به عنوان رئیس دولت تقدیر و تشکر می‌کنند و می‌گویند فضای اقتصادی به وجود آمده است و حرکت رو به جلویی پیش روی ما قرار گرفته است اظهار خوشحالی و خشنودی می‌کنند. وقتی که سیاست‌های اقتصاد مقاومتی منتشر شد، مفاد فرمایشات مقام معظم رهبری در مورد سیاست‌های اقتصاد مقاومتی را ملاحظه کردند.

دیدند چه میزان در جهت پیشرفت و توسعه کشور و هم در ایجاد عدالت اجتماعی تاثیرگذار است و باز بیشتر امیدوار شدند به آینده فعالیت‌های اقتصادی چون پیشتر یک تقابلی قبلش صورت می‌گرفت که نه اقتصاد مقاومتی ما را می‌خواهد به سمت یک اقتصاد بسته پیش ببرد در حالی که صراحتا آنجا مطرح شد که اقتصادی است درون‌زا و برون‌نگر و دولت تمام تلاشش را خواهد کرد تا رکود ریشه‌کن شود، تلاش خواهد کرد که تورم به سمت کاهش همچنان حرکت کند و تلاش خواهد کرد تا وضعیت معیشت مردم بهتر شود وضع بهداشت و درمان مناسب‌تر بشود تلاش خواهد کرد تا با برداشتن موانع تولید رونق در تولید کشور شکل گیرد و تلاش خواهد کرد تا در زمینه جذب سرمایه‌گذاری خارجی و مشارکت دادن مردم به اقتصاد شکل بگیرد و من بسیار خوشبین هستم به آینده اقتصاد کشور و مسیری که دولت یازدهم دارد طی می‌کند و این را مسیر مبارکی می‌دانم و امیدوارم آثارش در زندگی مردم بصورت روشن ظاهر بشود به‌گونه‌ای که مردم رضایت پیدا کنند به آنچه دولتمردان عمل می‌کنند و این پشتوانه‌ای که ما بسیار به آن معتقدیم و مفتخر هستیم به این پشتوانه مردمی افتخار کنیم و همراه ما باشد تا بتوانیم قدم‌های بهتری را برداریم.