برکناری رئیس دستگاه اطلاعاتی سعودی نشانه چیست؟

شاهزاده بندر بن سلطان، رئیس دستگاه اطلاعاتی سعودی که به دلیل روابط نزدیک با خانواده بوش در آمریکا بندر بوش هم نامیده می‌شود، در اوج برنامه‎‌های این کشور علیه سوریه، کنار رفته و احتمالا شاهزاده دیگری جانشین او خواهد شد. برکناری رئیس دستگاه اطلاعاتی سعودی نشانه چیست؟

کد خبر: ۳۹۳۷۷۷

تاریخ: ۲۸ فروردين ۱۳۹۳ - ۱۸:۰۴

کنار رفتن رئیس دستگاه اطلاعاتی عربستان به دلیل فشار ایالات متحده به سبب موضع این کشور در سوریه است، ولی نمی‌تواند نشانه‌ای از تغییر سیاست سعودی‌ها برای ساقط کردن حکومت سوریه باشد.
به گزارش «تابناک»، خبرگزاری فرانسه با نقل این نظر کار‌شناسی ادامه داده است که ریاض به مانند همیشه در مورد جابجایی بندر سلطان توضیحی نداده و تنها اعلام شده که این دیپلمات پرسابقه تصمیم گرفته است از سمت خود کناره‌گیری کند.

ولی یک کار‌شناس سعودی خبر داده که ایالات متحده از شیوه اداره پرونده سوریه در دولت عربستان بسیار ناراضی بوده و از ماه آخر سال گذشته میلادی بر تغییر بندر پافشاری داشته است.

بنا بر این گزارش، شاهزاده بندر مسئولیت تأمین مالی و تسلیحاتی و نیز متحد کردن شورشیان سوری به قصد ساقط کردن حکومت این کشور را بر عهده داشته است، ولی به نظر می‌رسد آن‌ها سه سال پس از آغاز حوادث این کشور، از هدف خود بسیار دورند.

تلاش‌های وی در این راستا به ویژه هنگامی با مانع روبه رو شد که ایالات متحده با برنامه تجهیز مخالفان دولت سوریه به تجهیزات پیشرفته برای برگرداندن مسیر تحولات نظامی مخالفت کرد و در نتیجه اکنون دولت سوریه در میدان جنگ دست بر‌تر را دارد.

شاهزاده بندر در دوران سفارت خود در آمریکاف روابط بسیار نزدیکی با خانواده بوش داشت و به همین سبب به بندر بوش مشهور شده است. انتقادات وی از شیوه مدیریت دولت دموکرات اوباما در سرنوشت وی تأثیر داشته است.

بندر به ویژه وقتی بسیار عصبانی شد که دولت اوباما تهدید حمله نظامی خود به سوریه پس از استفاده از سلاح‌های شیمیایی در این کشور را اجرایی نکرد. گفته می‌شود، وی در حضور دیپلمات‌های غربی با عصبانیت گفته است که سعودی‌ها از این پس آمریکا را اصلی ترین متحد خود نمی‌دانند و بر فرانسه و دیگر قدرت‌ها تکیه خواهند کرد.

این شخصیت پرنفوذ خانواده حاکم سعودی که از سال ۲۰۱۲ به این مسئولیت منصوب شده بود، در آخرین تلاش‌های ناموفق خود در اواخر سال گذشته میلادی به روسیه رفت تا پوتین را به دست کشیدن از حمایت از اسد ترغیب کند.

کار‌شناسان وی را از افراد دخیل در پر و بال دادن به جهادی‌ها در سوریه می‌دانند که از نگاه منابع امنیتی، باعث گسترش خطر آن‌ها برای پادشاهی سعودی نیز شده است.

امیل حکیم کار‌شناس مؤسسه بین‌المللی استراتژیک، روش تهاجمی بندر در سوریه را نمادی از فاصله عمیق بین انتظارات نهادهای اطلاعاتی سعودی و توانایی‌های عملیاتی آن‌ها می‌داند. از نگاه آن‌ها گرداندن یک برنامه کلان و پیچیده برای ساقط کردن حکومت سوریه ـ که مورد حمایت ایران و روسیه ـ به روشنی خارج از توان سعودی‌ها است. رسیدن به این هدف به ویژه با اکراه قدرت‌های غربی برای همراهی با سعودی‌ها و نیز برنامه‌های متفاوت دیگر کشورهای مؤثر همراه با عربستان یعنی ترکیه و قطر به مانع خورده است.

به نظر حکیم، هرچند عربستان برای شورشیان سوری سلاح و منابع مالی فراهم می‌کند، شرکای این کشور در سوریه، گروه‌هایی خطرناک و سازمان نیافته هستند، در حالی که در طرف مقابل گروه‌هایی مانند حزب‌الله قرار دارد که نیروهایی به خوبی سازمان یافته و آموزش دیده دارد و از حمایت قاطع ایران نیز برخوردار است.

این گزارش می افزاید، از ماه فوریه اعلام شده بود که پرونده سوریه از بندر گرفته و به شاهزاده محمد بن نایف، وزیر کشور سپرده شده است که به مشت آهنین در مقابله با القاعده مشهور است و بلافاصله پس از این اتفاق، عربستان مجازات‌های شدیدی برای شهروندان این کشور که در خارج از این کشور بجنگند اعلام کرد و آن‌ها را به بیست سال زندان تهدید کرد.

حکیم رشد سریع تعداد عربستانی‌های در حال جنگ در سوریه را علامتی خطرناک برای این کشور دانست که منجر به تغییر مسئولیت‌ها در دولت این کشور شد.

البته کار‌شناسان مسائل عربستان تأکید دارند که کنار رفتن بندر به معنای تغییر سیاست عربستان برای ساقط کردن حکومت سوریه نیست.

جمال خاشقچی، یکی از این کار‌شناسان تأکید دارد که ساقط کردن اسد، سیاست تعیین شده توسط بندر نبود؛ سیاستی با این درجه از اهمیت سیاست دولت عربستان است و هر رئیس جدیدی که برای سازمان اطلاعاتی عربستان بر سر کار بیاید، خواسته ملک عبدالله از وی همین است.

هم اکنون یوسف الادریسی، سرپرستی سازمان اطلاعاتی سعودی را بر عهده دارد و منابع سعودی می‌گویند، به نظر می‌رسد به زودی یکی از اعضای خانواده پادشاهی به این سمت منصوب خواهد شد.