گلایه‌های روحانی از دل درخواستش از نمایندگان!

شاید برخی به اشتباه این گونه می‌پندارند که شکست اقتصادی دولت روحانی در طرح هدفمندی یارانه‌ها به معنای شکست سیاسی دولت است و دستاویزی برای بازی‌های سیاسی آن‌ها؛ اما واقعیت این است که هر گونه نقص و کاستی در اقتصاد کنونی که منجر به وخیم‌تر شدن اوضاع اقتصادی شود، پیش از آنکه شکست دولت روحانی باشد، شکست اقتصاد در کلیت آن است.

کد خبر: ۳۹۱۵۸۵

تاریخ: ۲۰ فروردين ۱۳۹۳ - ۱۳:۳۸

امروز نخستین مرحله از‌ نام‌نویسی متقاضیان برای دریافت یارانه نقدی یا انصراف از آن آغاز شد؛ روز موعودی که از مدتها پیش دولت سعی بر آن کرد تا برای آن مقدمه‌چینی کند و به هر ترتیب، فضا را برای انصراف غیر نیازمندان به یارانه ۴۵ هزار تومانی مساعد کند. راه‌اندازی کمپین «نه» به یارانه و اعلام انصراف مسئولان دولتی از دریافت یارانه نقدی، مدت‌ها پیش از فرا رسیدن این روز، از جمله این تلاش‌های دولت بود.

به گزارش «تابناک» حرف و سخن از حذف افراد پر‌درآمد از دریافت یارانه نقدی بسیار است و هرچند در ضرورت این کار شکی نیست، ‌انتقاداتی به نحوه اجرای آن از سوی دولت وارد است؛ انتقاداتی که البته هنوز هم ادامه دارد.

اما نکته اساسی ‌این‌ است که فشارهای وارده بر دولت روحانی از قبل پرداخت یارانه‌های نقدی، در شرایطی که کشور به شدت با کمبود درآمد روبه‌روست و دست به گریبان رکود تورمی است، چاره‌ای را باقی نگذاشته‌ که موضوع انصراف از یارانه قشر متمول جامعه به عنوان فوری‌ترین راه از سوی دولت برای تراز هزینه/درآمد هدفمندی مورد توجه قرار گیرد.

بنا بر این گزارش، دولت در شرایطی این کار را می‌کند که به جرأت می‌توان گفت، از هر سو‌ برای انجام این کار تحت شدید‌ترین انتقادات قرار گرفته است؛ انتقاداتی که گاهی حتی این گونه به نظر می‌آید که تنها و تنها برای تحت فشار گذاشتن دولت مطرح می‌شوند و‌ پشتوانه منطقی نیز ندارد.

اعلام نرخ‌های خودساخته برای حامل‌های انرژی و شایعه کردن در خصوص نرخ بنزین و گازوئیل ـ در حالی که دولت هنوز هیچ رقمی ‌برای این دو حامل سوخت اعلام نکرده است ـ شکایت از چرایی افزایش نرخ برخی حامل‌های انرژی از فروردین ماه، انتقاد از روش دولت برای حذف یارانه‌بگیران، انتقاد از چرایی بررسی حساب‌های بانکی از سوی دولت بدون توجه به ضرورت‌های آن، انتظار برخی برای کوچک‌ترین اخلال در روند ‌نام‌نویسی متقاضیان برای در بوق و کرنا کردن آن و بسیاری دیگر از این موارد، نشان می‌دهد که گویا دولت در این میان به تنهایی بار این اقدام را بر دوش می‌کشد و کسی او را همراهی نمی‌کند.

فضا اکنون و در آستانه اجرای فاز دوم ‌کاملا به گونه‌ای رقم خورده ‌که حتی سخنان پیاپی برخی وزیران و تأکید صریح آن‌ها بر ‌افزایش نیافتن نرخ حامل‌های انرژی با شیب تند، به گوش نمی‌رسد و این جای تعجب بسیاری دارد که سخنان اشخاصی مانند وزیر اقتصاد و تعاون و شخص رئیس جمهور در این میان، کمتر از سیل انتقادات به اجرای فاز دوم مورد توجه قرار می‌گیرد.

‌بی‌گمان همان گونه که محسن رنانی، اقتصاد‌دان‌ به درستی اشاره کرده، ‌پروژه هدفمندی یارانه‌ها، یک پروژه حکومتی است و نه دولتی و نیاز به آن دارد که برای موفقیت همه قوا در اجرا دولت را همراهی کنند؛ اما اکنون می‌بینیم که دولت گویا به تنهایی مسئولیت اجرای هدفمندی را در سخت‌ترین شرایط بر عهده گرفته است.

روز گذشته، حسن روحانی درخواستی معنا‌دار از نمایندگان مجلس داشت؛ در‌خواستی که شاید در نگاه اول چندان نکته مهمی ‌نداشت، ولی واقعیت این است که پشت درخواست حسن روحانی، حرف‌های بسیاری وجود داشت.

حسن روحانی در دیدار کوتاهی که با نمایندگان مجلس داشت، گفت: از مردم ‌می‌خواهیم با انصراف از دریافت یارانه نقدی، ما را در صرف این اعتبارات در بخش‌های دیگر یاری کنند. همچنین روحانی خطاب به نمایندگان به آن‌ها گفت: از شما نمایندگان نیز می‌خواهیم در انصراف مردم از دریافت یارانه نقدی در مرحله دوم به ما کمک کنید.

درخواست روحانی از نمایندگان برای کمک به دولت در حالی صورت می‌گیرد که رفتار مجلس شورای اسلامی از ابتدای طرح بحث اجرای هدفمندی یارانه‌ها و مسائل بودجه‌ای آن قابل انتقاد است. کنار کشیدن صریح و ضمنی مجلس از هدفمندی و انداختن تمامی بار اجرای آن بر ‌دوش دولت و حتی از این گذشته در بسیاری موارد انتقادات شدید نمایندگان از طرح‌های دولت بدون ارائه راهکاری عملی، آن چیزی است که در کلیت رفتار مجلس می‌توان دید.

البته بی‌گمان وظیفه اجرای قانون بر عهده دولت است و وظیفه نمایندگان نیز نظارت بر حسن اجرا؛ اما اگر به یاد آوریم که در دور اول هدفمندی یارانه‌ها، همراهی همه قوا با دولت برای اجرا بود که توانست پشت دولت را برای اقدامات خود استوار کند، به خوبی می‌توان درک کرد که در اوضاع کنونی، دولت تحت چه فشاری است.

درخواست حسن روحانی از نمایندگان را شاید باید از زاویه‌ای دیگر نگاه کرد. شاید حسن روحانی تلویحا پیامی ‌به نمایندگان منتقل کرده که حاکی از نیاز شدید دولت به همراهی در این مرحله حساس است. درخواست حسن روحانی شاید به این معناست که نمایندگان مجلس به جای طرح انتقادات در فضای کنونی و خالی کردن پشت دولت، باید و بهتر است که با همراهی خود فضا را برای اجرای این مسئولیت سنگین مساعد کنند.

البته شاید این پیام را برخی ‌نمایندگان به خوبی درک کردند و در اقدامی قابل تمجید، تعدادی از آن‌ها از جمله نمایندگان کرمان و گلستان، ‌‌دسته جمعی و در اقدامی نمادین از دریافت یارانه انصراف دادند. موضوع بر سر این نیست که چرا نمایندگان یارانه دریافت می‌کرده‌اند، بلکه نکته محوری در اطمینان خاطری است که دولت در شرایط سخت کنونی با این اقدام از سوی نمایندگان به دست می‌آورد.

‌همچنین دولت به حمایت‌هایی بیش از این، هم از سوی مجلس و هم از سوی سایر دستگاه‌ها برای عبور از شرایط سخت اقتصادی کنونی نیاز دارد. شاید برخی به اشتباه اینگونه گمان می‌کنند که شکست اقتصادی دولت روحانی در طرح هدفمندی یارانه‌ها به معنی شکست سیاسی دولت است و دستاویزی برای بازی‌های سیاسی آن‌ها.

اما واقعیت این است که هرگونه نقص و کاستی در اقتصاد فعلی که منجر به وخیم‌تر شدن اوضاع اقتصادی شود، پیش از آنکه شکست دولت روحانی باشد، شکست اقتصاد در کلیت آن است که معنی آن چیزی جز فشار بیشتر بر آحاد جامعه، تورم افسار گسیخته و رکود عمیق‌تر نخواهد بود.

این موضوع یک واقعیت است که بخشی مهم از وضعیت اقتصادی فعلی و رکود تورمی بلاواسطه زایده همین یارانه‌های ۴۵ هزار تومانی است؛ یارانه‌ای که منجر به کسر بودجه دولت، بدهی به بانک مرکزی، تعطیلی بیش از نیمی از ظرفیت تولید کشور و نهایتا تورم سرسام آور و فشار دوچندان بر زندگی ‌افراد شده است.

پروژه هدفمندی یارانه‌ها یک پروژه کلان حکومتی است و دولت روحانی شاید در بد‌ترین شرایط اجرایی آن، مسئولیت اصلاح پروژه و ادامه موفقیت آمیز آن را بر عهده گرفته است؛ بنابراین، ‌صرف‌نظر از همراهی مردم و تأثیر نگاه آینده نگرانه آن‌ها به این موضوع، نهاد‌ها و ارکان نظام همگی باید با ‌‌نهایت توان دولت را در اصلاح این طرح و بازگرداندن آن به راه اصلی یاری کنند و آن چیزی است که اکنون گویا چندان شاهدی از آن در دست نیست.

پیام روحانی به نمایندگان مجلس را می‌توان گلایه وی نیز به شمار آورد و تعبیر کرد؛ گلایه‌ای که ناشی از تنها ماندن دولت در گوشه رینگ هدفمندی یارانه‌هاست. واقعیت این است که هم‌اکنون دولت روحانی، بیش از هر زمانی نیاز به همراهی و کمک دارد؛ حتی اگر این همراهی در حد حرکت‌های نمادین باشد. شاید دولت روحانی در اوضاع کنونی، بیش از هر زمان دیگری نیاز به آن دارد تا سخنان وزیرانش شنیده ‌و به آن‌ها اعتماد شود.

بی‌گمان اصلاح طرح هدفمندی یارانه‌ها، ‌خالی از خلل و اشتباه نخواهد بود و تا همین جا نیز انتقادات‌ جدی به برخی ‌تصمیمات دولت وجود دارد؛ اما نباید به سویی رفت که حجم انتقادات و شدت آن‌ها در یکی از حساس‌ترین شرایط اقتصادی برای دولت و کشور، منجر به آن شود که کابینه یازدهم، عملا خود را تنها احساس کرده و آچمز شود.

حال پرسش اساسی این است که آیا نمایندگان مجلس و سایر ارکان و نهادهای حاکمیتی درخواست و دعوت روحانی را پاسخ گفته و لبیک می‌گویند یا خیر؟