سی ویژگی انسان مدنی

محمود سریع‌القلم*

کد خبر: ۳۹۰۶۶۵

تاریخ: ۱۷ فروردين ۱۳۹۳ - ۱۳:۰۹

محمود سریع القلم، استاد دانشگاه شهید بهشتی، در ادامه مطالب و مباحث مرتبط به توسعه یافتگی فردی و جمعی، یادداشت تازه‌ای برای تابناک فرستاده و در آن به سی ویژگی انسان مدنی اشاره کرده است. نکات مورد توجه سریع القلم، ‌گاه به کلیتی از یک رفتار مدنی اشاره دارد و در برخی نکات هم وارد جزئیات رفتار یک شهروند مدنی از دیدگاه او می‌شود؛ ویژگی‌هایی که شاید برای برخی معیار و محک مناسبی برای رفتار مدنی یک شهروند در جامعه نباشد و عده‌ای هم این ویژگی‌ها را به عنوان حداقلی برای یک رفتار مدنی تلقی کنند. «تابناک» آمادگی دارد که تحلیل‌ها و دیدگاه های منتقد یا مخالف این یادداشت را نیز در همین ستون منتشر کند.

دکتر سریع القلم سی ویژگی یک انسان مدنی را به شرح زیر برشمرده است:

یک شهروند مدنی کسی است که؛

۱ ـ به شهروندان عادی بیشتر احترام بگذارد تا کسانی که پست و مقام دارند؛

۲ ـ بتواند سی صفحه در مورد خود، روحیات و افکار خود بدون حتی یک جمله تکراری بنویسد؛

۳ ـ برای خود به وسعت جهان، احترام قائل باشد؛

۴ ـ در روز حداقل پانزده دقیقه برای شناخت خود وقت بگذارد؛

۵ ـ از کسی سؤال خصوصی نپرسد؛

۶ ـ برای هر سؤالی، چندین پاسخ متفاوت قائل باشد؛

۷ ـ اختلاف خود با دیگران را با گفت‌و‌گو حل کند؛

۸ ـ مبنای قضاوت در مورد انسان‌ها: ۹۵ درصد باطن و عمل آن‌ها، ۵ درصد.، ظاهرشان؛

۹ ـ انتظارات خود را از دیگران به حداقل برساند. با توانایی‌های خود زندگی کند؛

۱۰ ـ راستگویی و درستکاری را نه صرفاً یک فضیلت فردی بلکه استوانه آفرینش بداند؛

۱۱ ـ برای کل جامعه و آینده آن تلاش کند و نه صرفا در گروه و اطرافیان خود؛

۱۲ ـ در روز پانزده دقیقه با گُل و گیاه وقت بگذراند و رنگ‌ها را تقدیر کند تا بلکه قدری از قدرت، سیاست، پول و خودنمایی فاصله گیرد؛

۱۳ ـ در صف خود‌پرداز بانک، یک متر از کسی که مشغول کار بانکی است فاصله بگیرد؛

۱۴ ـ با عذرخواهی، فضای تنش‌ها را تخفیف دهد؛

۱۵ ـ از نیاز به نمایش، عبور کرده باشد؛

۱۶ ـ اگر می‌خواهد ثروتمند شود، نهاد‌های دولتی و حکومتی را ترک کند؛

۱۷ ـ بر کسانی که با او تفاوت فکری و سلیقه‌ای دارند، القاب نگذارد؛

۱۸ ـ در زندگی اجتماعی و سیاسی: ۹۵ درصد فکر و مطالعه و استدلال، ۵ درصد حس، شایعات و فضا‌ها؛

۱۹ ـ تا بتواند در رانندگی بوق نزند؛

۲۰ ـ به گونه‌ای رفتار کند که صاحبان قدرت سراغ او بیایند و نه بالعکس؛

۲۱ ـ بخش مهمی از زندگی خود را برای به جای گذاشتن میراثی ارزشمند برای جامعه، طراحی کند؛

۲۲ ـ هنگام به کار انداختن برف‌پاک‌کن‌ها برای شستشوی شیشه‌ها، اتوموبیل‌های اطراف را کثیف نکند؛

۲۳ ـ برای هر انسانی، مستقل از اینکه چه فکری دارد و به کدام گروه تعلق دارد، ارزش انسانی قائل باشد؛

۲۴ ـ از دوستی‌ها و به خصوص حلقه اول دوستان خود، مانند گُل مراقبت کند؛

۲۵ ـ حداقل در دو کار گروهی به طور دائمی، برای فرو نشاندن منیت‌های خود، مشارکت کند؛

۲۶ ـ اعتبار فکری افراد را در متون قابل اتکایی که تولید کرده‌اند، بداند؛

۲۷ ـ وارد شبکه ذهنی منتقدین خود شود تا جهان آن‌ها را بهتر درک کند؛

۲۸ ـ در رفتار اجتماعی و اخلاق فردی، قابل پیش‌بینی باشد؛

۲۹ ـ به هیچ فرد، گروه و ملتی دشنام ندهد. با مخالفین خود، حقوقی رفتار کند؛

۳۰ ـ و شأن و منزلت خود را به مراتب بالا‌تر از کسانی بداند که پست و مقام و منصب دارند.

* استاد دانشگاه شهید بهشتی